20. Huấn luyện chịu đựng đau khổ
Nhiều năm trước đây, trong một gia đình trưởng giả giàu có tại New York, một em bé trai được chào đời. Nhưng đáng thương thay, em là một đứa bé thiếu may mắn, mắt em kém, sức khỏe dòn yếu. Ngày tháng trôi qua, bất chấp mọi sự săn sóc thuốc thang chữa chạy của cha mẹ, em vẫn là đứa bé yếu đuối và thường bị loại khỏi các môn chơi của các bạn cùng lứa tuổi. Lớn lên, em rất thích môn đá banh túc cầu, nhưng đó chỉ là ước mơ hão huyền mà thôi.
Một hôm cậu bé nài nỉ xin các bạn cho tham dự một môn chơi rất đơn giản, nhưng một lần nữa cậu bé bị từ chối vì lý do sức khỏe. Tức giận, cậu bé tuyên bố với chúng bạn:
- Mặc cho bác sĩ muốn nói gì thì nói, nhất quyết em sẽ trở nên người dũng mạnh. Em sẽ luyện tập, sẽ luyện tập cho tới khi thân thể yếu đuối của em trở nên mạnh khỏe, cường tráng.
Và cậu bé đã can đảm trung thành giữ lời tuyên bố. Hằng ngày cậu không ngừng luyện tập thể thao. Bắt đầu từ năm mười phút cho tới khi cậu bé có sức chịu đựng thời gian lâu dài hơn. Cậu bé đã bắt đầu thành công, từ những thắng lợi nhỏ tiến tới những thành quả tốt đẹp hơn. Bước vào tuổi thanh niên, cậu rời xa gia đình đi về miền tây Hoa Kỳ, nhập đoàn với những thanh niên cowboys sinh sống giữa cảnh khô cằn của miền sa mạc nắng cháy, di chuyển thường xuyên trên lưng ngựa. Ngày tháng trôi qua, cậu đã trở thành một thanh niên dũng mạnh và rất được các đồng bạn cowboys mến phục. Kế đó, cậu gia nhập đoàn quân cưỡi ngựa, xông pha nơi chiến trường trong cuộc chiến tranh giữa Hoa Kỳ và Tây Ban Nha và được mệnh danh là “Người cưỡi ngựa gan lỳ”.
Quả thế, người cưỡi ngựa gan lỳ ấy không ai khác hơn là ông Theodore Roosevelt, vị tổng thống thứ 26 của Hoa Kỳ.
Các bạn thân mến, sự bền tâm và ý chí cương quyết là bí quyết thành công trên đời. Nó là điều kiện nòng cốt không thể thay thế được trong việc đối phó với những khó khăn không thể tránh khỏi của cuộc sống con người. Ông Eleanor Roosevelt có câu nói dí dỏm này:
- Điều chắc chắn nhất làm cho sự việc trở nên khó khăn cho con cái là làm cho nó trở nên dễ dàng.
Câu nói ấy vẫn còn hiệu nghiệm cho thời đại chúng ta ngày nay, nhất là giữa những hoang mang giáo dục, bị tổn thương quá nhiều bởi những hình thức nuông chiều dễ dãi, hoặc quá dửng dưng lạnh nhạt trước các vấn đề của giới trẻ. Các phụ huynh quá bận tâm lo lắng tạo điều kiện sinh sống hoàn hảo cho con cái, với hy vọng tránh cho con cái mọi hy sinh khó nhọc. Thế nhưng, họ quên rằng, làm như thế chỉ là đặt giới hạn cho khả năng của con cái và cướp đi khỏi đời sống của chúng những cơ hội làm phát triển trí thông minh, óc sáng tạo và những thách đố tốt đẹp nhằm trau dồi khả năng và rèn luyện ý chí để trở nên con người có bản lãnh sau này.
Nhiều lúc vì quá thương yêu con cái một cách sai lầm cha mẹ dễ đi đến việc nuông chiều thái quá. Họ quên rằng con người chào đời với tiếng khóc chứ không phải với tiếng cười. Vận mệnh con người đã được đánh dấu bằng đau khổ ngày từ khi mới mở mắt chào đời. Từ ngày đó, đau khổ luôn theo đuổi con người như hình với bóng. Nó ăn nhập vào trong đời sống con người như cảm giác nóng lạnh, đói khát, lo sợ, vui buồn. Có thể nói được rằng, một cuộc sống thiếu vắng đau khổ cũng là cuộc sống nhàm chán, thiếu niềm vui.
Vấn đề của tuổi trẻ không phải là sợ đau khổ, sợ thử thách, nhưng chính là sự nhàm chán, thiếu thách đố, thiếu động lực để vươn lên, để tiến tới. Ngay từ tuổi niên thiếu các trẻ em quá được nuông chiều và buông thả theo thói quen chỉ làm những gì mình ưa thích và khi nào mình muốn. Tiêu chuẩn sống của các em chỉ căn cứ trên, điều mình ưa thích hay không mà thôi.
Dần dần các em sẽ lớn lên với tiêu chuẩn đó và nó trở thành luật sống, tiêu chuẩn lựa chọn, khi bước vào tuổi trưởng thành. Khi muốn điều gì, họ muốn được liền, được ngay lập tức. Không còn khả năng chịu đựng cũng không biết kiên nhẫn chờ đợi là gì. Họ thường là những người bất an, luôn xôn xao lo lắng, luôn bị thôi thúc bởi những ham muốn không cùng. Thật đúng là “được voi, đòi tiên !” Thần tượng của họ là những người giàu sang, được vinh dự, có chức quyền, sắc đẹp, được tiếng tăm. Giá trị của họ là thành công, thắng lợi với bất cứ giá nào.
Chính trong bối cảnh xã hội hưởng thụ và môi trường nặng mùi giá trị giả tạo ấy, tương lai các bạn trẻ đòi hỏi việc giáo dục chấp nhận và đương đầu với đau khổ, đau khổ thể xác cũng như những khổ đau tinh thần.
1. Trước hết, các bạn trẻ cần được huấn luyện tinh thần tự chủ, khắc phục những đau đớn và vất vả thể xác. Đừng quá bận tâm đến những lần trầy da chảy máu. Các phương tiện truyền thông của xã hội hưởng thụ ngày nay thường đề cao sức khỏe thể xác và tuyên truyền mọi phương cách trốn tránh đau khổ, mọi thứ thuốc giảm đau, để được hạnh phúc. Nhưng đó chỉ ảo mộng hão huyền mà thôi. Đó là phương pháp giáo dục đào tạo nên những người thiếu thực tế, luôn tìm cách tránh né và khử trừ mọi hình thức đau khổ, mọi đòi hỏi cố gắng. Để đối phó với thứ giáo dục tiêu cực nói trên, con cái cần được nhìn thấy nơi cha mẹ những tấm gương quả cảm, chuyên cần làm việc và không quản ngại hy sinh, gian khổ.
2. Con cái cần học biết cách đối phó với những thử thách và giải quyết những khó khăn của bản thân mình. Một trong những phương cách giúp các bạn trẻ trưởng thành là kiện cường khả năng và ý chí thắng vượt và chấp nhận những điều trái ý mình. Phản ứng tự nhiên của các bạn trẻ mỗi khi gặp những điều phật lòng là tức giận, buồn bã, thất vọng hoặc trốn chạy. Vì thế bổn phận và trách nhiệm của cha mẹ là hướng dẫn con cái nhìn nhận những hoàn cảnh trái ý ấy như những bàn đạp để tiến lên, như những thách đố cần phải được vận dụng tất cả trí thông minh và ý chí cương quyết. Thế nhưng, để có thể đối phó với vấn đề, điều kiện cần phải có trước tiên là quan niệm tích cực về chính mình, cần phải có đích điểm rõ rệt để nhắm tới và khả năng nhận định rõ ràng chiến thuật cần phải được áp dụng. Hơn nữa các bạn trẻ cần phải xác tín rằng lòng kiên nhẫn, kiên trì, và những khó khăn thử thách là những yếu tố dĩ nhiên trong đời sống con người. Bắt đầu từ trong gia đình, cha mẹ không nên che dấu con cái những khó khăn thử thách của cuộc sống gia đình. Con cái cần được biết để chia sẻ và đồng trách nhiệm tìm những giải pháp cho các vấn đề gia đình.
3. Tập cho các bạn trẻ chấp nhận thất bại hơn là rèn luyện để được thắng cuộc. Chấp nhận sự đau khổ tâm thần trước cái chết của người thân, chấp nhận sự thiếu vắng tình thương quả là điều khó khăn hơn là bị mất mát cái gì vật chất. Chúng ta thường nghe nói: “Yêu là đau khổ, là chấp nhận chết đi một chút cho chính mình.” Tuy nhiên, sống tức là chấp nhận đối phó. Người thất vọng buông xuôi là như tự gieo mình vào hố sâu sự chết.
4. Cha mẹ không thể bảo vệ con cái như trong vườn ương luôn mãi. Khả năng đối phó với những khó khăn ở tuổi trưởng thành cần phải được luyện tập ngay từ thời niên thiếu, không thể trì hoãn, hoặc đợi đến ngày mai. Nếu các phụ huynh muốn hướng dẫn con cái can đảm chấp nhận thực tại của cuộc sống, nếu muốn con mình cảm nghiệm được niềm vui sướng thắng vượt những khó khăn và thi hành việc phải thi hành, điều căn bản là phải biết xa tránh cạm bẫy của lòng dung thứ, dễ mủi lòng trắc ẩn. Điều đó không có nghĩa là bỏ rơi con cái trong những hoàn cảnh khó khăn của chúng, nhưng là biết dung hòa giữa lòng nhân từ cảm thông và tính cứng rắn cương quyết.
5. Sau cùng, cần chỉ dạy con cái biết phân biệt đâu là sự thật và đâu là ảo mộng. Nếu quá làm quen với những thần tượng của phim ảnh các bạn trẻ cũng sẽ tưởng mình bay bổng trên mây, vì thế khi phải đối phó với thực tại phũ phàng, các bạn trẻ sẽ dễ ngã gục vì không được chuẩn bị, cũng không được đề phòng trước.
-----------
Cf * FERRERO Bruno, Superman è un eroe di carta, in Genitori Felici con il sistema di Don Bosco, LDC (1997) p. 80 - 82.
* MIHALIC Frank, 1000 Stories You Can Use, Vol. 2, Divine Word Publications (1989) N. 706.