Chương 1 – Nền tảng cho lời mời gọi nên thánh

Tại sao bạn lại muốn tìm kiếm sự thánh thiện? Hơn nữa, điều đó thực sự có nghĩa là gì? Ở bình diện lý thuyết, việc nên thánh nghe thật hấp dẫn, lôi cuốn, nhiệm mầu và đáng trân trọng. Nhưng bạn có thực sự muốn nên thánh không?

Rất thường khi đối diện với câu hỏi ấy, điều đầu tiên xuất hiện trong tâm trí là: “Tôi sẽ phải từ bỏ điều gì?” Sự thánh thiện thường bị nhìn dưới một góc độ tiêu cực, khiến những người thánh thiện bị xem như những con người đáng kính nhưng đã từ bỏ hầu hết những gì là “niềm vui” của cuộc sống.

Khi bạn nghĩ đến một người thánh thiện, ai là người xuất hiện đầu tiên trong tâm trí bạn? Một vị thánh nổi tiếng? Một linh mục khiêm tốn? Một nữ tu sống đời kín nhiệm? Một người dì hay người bà đầy yêu thương? Dù là ai, họ thường được nhìn như những con người tốt lành đáng ngưỡng mộ, nhưng chúng ta lại không chọn noi gương họ. Tại sao lại như vậy? Mục tiêu của chương đầu tiên này là cho thấy rằng sự thánh thiện là điều đáng để chúng ta nỗ lực đạt tới. Thực vậy, đó là điều mà sâu thẳm trong lòng bạn vẫn khao khát, dù bạn có nhận ra hay không. Tuy nhiên, sống một đời thánh thiện chưa bao giờ là điều dễ dàng. Đó không phải là một cuộc sống trong đó bạn “làm điều mình muốn chỉ vì mình muốn làm.” Những mục tiêu như thế rất hời hợt và không bao giờ thực sự có thể đạt tới.

Tất cả chúng ta đều được tạo dựng với một khát vọng hạnh phúc bẩm sinh. Vấn đề là chúng ta thường nhầm lẫn về con đường dẫn đến hạnh phúc mà mình mong muốn. Có người không ngừng mơ ước trở nên giàu có. Nhưng hãy thành thật suy nghĩ: nếu bạn trúng 100 triệu đô-la, điều đó có làm bạn hạnh phúc không? Có lẽ thật khó để trả lời, bởi thoạt nhìn điều ấy rất đáng ao ước. Hãy nghĩ đến tất cả những gì bạn có thể làm với số tiền ấy!

Tuy nhiên, sự thật là tất cả tiền bạc trên thế gian này cũng không thể làm bạn hạnh phúc hơn. Thậm chí, đã có nhiều nghiên cứu chuyên sâu cho thấy rằng những người trúng xổ số thực ra không đạt được mức độ hạnh phúc cao hơn. Đúng là nhiều tiền có thể giúp giảm bớt một phần căng thẳng, làm cho cuộc sống dễ dàng hơn trong một vài phương diện và cho phép bạn tận hưởng nhiều điều thú vị. Nhưng sau tất cả, tiền bạc, danh tiếng, địa vị, thành công hay bất cứ điều gì mà thế gian đề cao cũng không thể mang lại cho bạn hạnh phúc đích thực. Hãy nghĩ thêm về ảo tưởng cho rằng “danh vọng” sẽ mang lại hạnh phúc cho bạn. Chẳng hạn, nếu bạn là một diễn viên nổi tiếng, một chính trị gia quyền lực hay một doanh nhân thành đạt, liệu địa vị ấy có đem lại cho bạn sự viên mãn tức thì trong cuộc sống không? Quả thật, luôn có một mức độ thỏa mãn nào đó đi kèm với thành công và danh tiếng, nhưng nó không sâu xa và chỉ khiến bạn khao khát nhiều hơn nữa.

Cách đây vài năm, một tờ báo quốc gia đã đăng tải một cuộc phỏng vấn với một nữ diễn viên rất nổi tiếng của Hollywood. Trong cuộc phỏng vấn ấy, cô chia sẻ rằng sau những buổi tiệc lớn, khi trở về phòng khách sạn, cô thường bất chợt cảm thấy vô cùng cô đơn. Người ta vẫn nghĩ rằng nếu là một nữ diễn viên nổi tiếng vừa trở về từ một trong những buổi gặp gỡ thượng lưu bậc nhất ở Hollywood, hẳn bạn sẽ cảm thấy rất vui, chứ không phải cô đơn như vậy.

Thế nhưng, hạnh phúc không phải là điều mà thế gian có thể ban tặng. Nó không đến từ của cải, danh tiếng hay thành công trần thế. Hạnh phúc là một thực tại sâu xa hơn nhiều, và bất cứ ai cũng có thể đạt tới.

Cũng cách đây vài năm, một chủng sinh người Mỹ đã dành mùa hè ở một quốc gia xa lạ để học ngôn ngữ và văn hóa. Anh đã sống một tuần trong một ngôi làng nghèo, nơi nhiều căn nhà chỉ có nền đất. Một ngày nọ, một người nông dân địa phương bắt chuyện với anh. Suốt tuần đó, chủng sinh vẫn cảm thấy ái ngại trước cảnh nghèo khó của dân làng, nên anh hoàn toàn bất ngờ trước lời nói của người nông dân đó. Người nông dân nhìn anh, mỉm cười và nói: “Tội nghiệp các anh, những người Mỹ! Các anh có quá nhiều thứ và lúc nào cũng tất bật với cuộc sống. Hãy nhìn tôi đây! Tôi có mọi điều tôi cần. Tôi sống cả ngày với đàn chiên và ruộng đồng của mình. Tôi có một gia đình tuyệt vời và mọi sự tôi mong ước.” Rời cuộc trò chuyện ấy, người chủng sinh vừa ngạc nhiên vừa bị đánh động sâu xa khi thấy người đàn ông lớn tuổi này lại cảm thấy thương hại anh vì chính sự giàu có vật chất và địa vị xã hội của anh!

Vậy hạnh phúc đích thực là gì? Nói cách đơn giản, hạnh phúc chính là sự thánh thiện. Sự thánh thiện là con đường duy nhất dẫn đến sự viên mãn trọn vẹn trong cuộc đời. Không điều gì khác có thể làm thỏa mãn khát vọng sâu thẳm nơi tâm hồn bạn. Như Thánh Augustinô từng nói: “Lòng chúng con khắc khoải cho đến khi được nghỉ yên trong Chúa.” Bạn có nhận thấy lòng mình đôi khi vẫn khắc khoải không? Bạn có cảm thấy còn điều gì đó thiếu vắng trong cuộc sống không? Điều đó là gì? Điều gì có thể lấp đầy khoảng trống mà bạn đang cảm nhận?

Định Nghĩa Sự Thánh Thiện

Nếu bạn có thể đón nhận sự thật rằng chính sự thánh thiện làm cho bạn hạnh phúc, thì câu hỏi quan trọng tiếp theo là: nên thánh nghĩa là gì? Phải chăng sự thánh thiện chỉ là một đời sống đạo đức bề ngoài, siêng năng tham dự nhà thờ, tránh xa tội lỗi, cư xử tử tế với mọi người và trở thành một người tốt theo nghĩa chung? Có thể đúng phần nào, nhưng đó là một định nghĩa rất đơn giản và chưa diễn tả đầy đủ bản chất của sự thánh thiện.

Sự thánh thiện đích thực, trong chiều sâu của nó, đòi hỏi một định nghĩa sâu xa hơn nhiều: đó là khi bạn khiêm nhường phó dâng trọn cuộc đời mình cho Thiên Chúa, quảng đại trao ban chính mình cho tha nhân mà không giữ lại điều gì, chọn đón nhận mọi đau khổ trong cuộc sống với tình yêu, chọn kết hợp những đau khổ ấy với Thập Giá Đức Kitô, và chọn từ bỏ tất cả những gì thế gian xem là tốt để hướng tới kho tàng trên trời. Nghe có hấp dẫn không? Có lẽ thoạt đầu thì không. Nhưng nếu bạn thực sự hiểu những đặc tính cốt yếu này của sự thánh thiện, bạn sẽ khao khát chúng với tất cả tâm hồn mình. Và nếu định nghĩa này có vẻ quá sức lúc ban đầu, thì cũng đừng vội lo lắng. Chính định nghĩa sâu xa ấy sẽ được khai triển cách cẩn trọng và thấu đáo trong suốt phần còn lại của cuốn sách.

Hơn nữa, sự thánh thiện được tỏ lộ qua một đời sống quên mình. Nhưng sống quên mình, vị tha lại là điều không dễ đối với phần lớn chúng ta, bởi con người vốn có khuynh hướng ích kỷ và quy về bản thân. Hãy nghĩ đến một đứa trẻ hai tuổi được yêu cầu chia sẻ kẹo cho anh em mình. Một đứa trẻ hai tuổi chưa vượt qua tính ích kỷ, nên sẽ không cảm thấy vui khi phải cho đi phần kẹo của mình. Đáng buồn thay, nhiều người trong chúng ta cũng không bao giờ trưởng thành trong đời sống vị tha, quên mình như thế, nhưng lại chọn ở lại như những “đứa trẻ” non nớt trong đời sống thiêng liêng.

Hãy nhớ lại lời Chúa Giêsu: “Ai muốn cứu mạng sống mình thì sẽ mất, còn ai liều mất mạng sống mình vì Thầy thì sẽ cứu được mạng sống ấy” (Lc 9,24). “Đánh mất” mạng sống mình có nghĩa là học biết vượt qua tính ích kỷ và chọn trao ban chính mình cho người khác mà không tính toán thiệt hơn. hỉ khi đó, chúng ta mới trở nên con người mà Thiên Chúa hằng mong ước. Nói cách khác, khi bạn thực sự sống quên mình, hai điều sẽ xảy ra. Trước hết, bạn “khám phá” chính mình: bạn hiểu được ý nghĩa làm người theo kế hoạch của Thiên Chúa. Thiên Chúa đã dựng nên bạn để sống quên mình, và chỉ khi sống như thế, bạn mới nhận ra chân lý sâu xa về con người thật của mình. Thứ đến, khi khám phá mình là ai trong ý định của Thiên Chúa, bạn cũng dần trở nên con người ấy. Khi sống quên mình, bạn trở nên quên mình, và như thế bạn trở nên người hơn theo nghĩa trọn vẹn, nghĩa là trở thành con người mà Thiên Chúa đã dựng nên bạn. Tiến trình khám phá và biến đổi này thật là một hành trình soi sáng và đầy vinh phúc!

Chẳng hạn, hãy nhớ lại câu chuyện Giáng Sinh quen thuộc về Ebenezer Scrooge. Trong câu chuyện ấy, Ebenezer sống một đời ích kỷ, chỉ quan tâm đến bản thân và của cải. Sau cuộc gặp gỡ ban đêm với các bóng ma của quá khứ, hiện tại và tương lai, đôi mắt ông được mở ra. Ông thức tỉnh và nhận ra rằng điều ông thiếu chính là biết trao ban cho người khác và đặt nhu cầu của tha nhân lên trên hết. Kết quả là đời sống bác ái mới mẻ ấy đã đem lại cho ông niềm hạnh phúc sâu xa nhất. Trong câu chuyện này, Ebenezer đã khám phá mình là ai và nhờ những hành động bác ái quên mình mà trở nên chính con người ấy. Đó cũng là con đường mà mỗi người chúng ta được mời gọi bước theo, nếu muốn khám phá ý nghĩa đời mình và sống ơn gọi nên thánh.

Sự thánh thiện còn là biết để cho những gian nan và đau khổ đưa chúng ta đến gần Thiên Chúa hơn, thay vì làm ta xa cách Ngài. Đây không phải là điều dễ dàng! Khi đau khổ, chúng ta dễ bị cám dỗ quay về với chính mình và và chỉ còn thấy những tổn thương của chính mình. Chẳng hạn, khi bị đau răng dữ dội, thật khó để nghĩ đến người khác giữa cơn đau. Tuy nhiên, đau khổ và sự thánh thiện không hề đối nghịch nhau. Và vì thế, đau khổ và hạnh phúc cũng không đối nghịch nhau. Trái lại, khi được ân sủng biến đổi, đau khổ có thể trở thành nguồn mạch của sự viên mãn sâu xa nhất trong cuộc đời.

Đời sống nên thánh cũng như vậy. Việc chuyển thánh ý Thiên Chúa từ trí hiểu đến ý chí không hề dễ dàng. Điều đó đòi hỏi nhiều nhân đức và một tiến trình hoán cải sâu xa. Tất cả chỉ có thể được thực hiện từng bước một. Tuy nhiên, nếu bạn chọn dấn thân vào hành trình ấy và kiên trì tiến bước, bạn sẽ dần nhận ra những biến chuyển khi cuộc đời mình được biến đổi.

Một trong những cách quan trọng để khởi đầu hành trình này là bằng những bước đi cụ thể và thiết thực. Chúng ta cần chiêm ngắm và tìm hiểu cách tường tận ý định và thánh ý của Thiên Chúa. Đồng thời, chúng ta cũng cần xét lại chính mình dưới ánh sáng mặc khải ấy, và để cho ân sủng biến đổi cách suy nghĩ, hành động, và sau cùng là con tim, những ước muốn, khát vọng, cũng như cả những cảm xúc của mình.

Con Đường Không Ngoảnh Lại

Một quyết định quan trọng ngay từ khởi đầu là bạn dám chọn bước đi trên “con đường không ngoảnh lại.” Hãy nhớ lời Đức Giê-su: “Ai đã tra tay cầm cày mà còn ngoái lại phía sau, thì không thích hợp với Nước Thiên Chúa” (Lc 9,62). Nếu bạn có thể đón nhận chân lý căn bản rằng mình được dựng nên để sống thánh thiện, và rằng sự thánh thiện chính là con đường dẫn con người tới sự viên mãn, cũng là con đường dẫn tới hạnh phúc đích thực, thì hãy can đảm cam kết bước theo con đường ấy. Hãy quyết tâm tìm kiếm một đời sống thánh thiện và để những suy niệm thực hành sau đây trở thành những cột mốc hướng dẫn bạn trên hành trình ấy.