Dẫn nhập

Kỷ niệm 100 năm ngày Á thánh Micae Rua qua đời cho chúng ta một cơ hội để đánh giá cuộc đời Đấng kế vị đầu tiên của Don Bosco. Gia đình Salêdiêng mắc nợ ngài nhiều. Gia đình đó sẽ ra sao nếu không có Micae Rua?

Trong quá khứ, những người khác đã viết tường tận cuộc đời ngài. Chẳng mấy chốc sau khi ngài chết, người bạn thân là Gioan Tẩy giả Francesia (1838-1930) xuất bản một cuốn sách 220 trang tựa đề D. Michele Rua, primo successore di Don Bosco (Turin, 1911); cuốn sách chỉ bị hạn chế do tính chất nhiệt tâm quá độ của nó mà thôi. Sau này, khi tiến trình phong Chân phước và tuyên thánh bắt đầu, con số chứng từ về những nhân đức của ngài đã tiếp tục xảy ra.

Do vậy, khoảng đầu thập niên 1930, Angelo Amadei (1868-1945), nhà biên soạn Tập san Salêdiêng (Bollettino Salesiano), đã dễ dàng tiếp cận với Công hàm Trung ương của Tu hội, và đã thâu thập một số lớn các tài liệu; từ đó có một công trình gồm ba bộ sách, tổng cộng là 2388 trang, Il Servo di Dio Michele Rua (Turin, 1931-1934). Amadei đã tiếp cận được những thông tri đáng tin cậy. Chẳng hạn, ngài đã nhờ vào những ký sự địa phương của các Nữ tu Salêdiêng. Nhưng vì muốn không bỏ qua điều gì, nên ngài thu gom thành đống những chứng từ và sự kiện; ngài sử dụng một tiêu chuẩn hoàn toàn ký sự để nối kết chúng, năm này qua năm khác, mà không quan tâm đến việc cấu trúc nên một thuật trình chân thật và thích hợp. Luật trừ duy nhất cho lối tiến hành của ngài là vẽ lên một diện mạo luân lý chi tiết và thú vị về cha Rua vào những năm 1898 đến 1899. Phần còn lại, nó dường như được trộn chung thành mớ “hầm bà lằng”: “một tạp hóa, một mớ hỗn độn” như cha Ceria nói cho tôi một ngày kia, khi ngài đang nói về 10 bộ sách của Memorie biografiche, một tác phẩm do cùng một tác giả và được viết theo cùng những tiêu chuẩn như nhau. Ngoài ra, Amadei không định rõ những nguồn thông tin, và hoàn toàn lơ đi hệ thống quy chiếu. Vậy, cuốn tiểu sử ngài viết, đang khi là một tiểu sử rất mực xứng đáng, ta nên sử dụng cách thận trọng. Từ ước muốn về sự chính xác, chúng ta có thể thêm rằng các hội viên đã xin ngài tập san của công trình đó, dưới tựa đề: Un altro Don Bosco, Don Rua (Turin, 1934, 703 trang).

Một trong những đồng sự của ngài vào thời đó, Augustinô Auffray (1881-1955); một biên tập viên của tập san Salêdiêng ấn bản tiếng Pháp (Bulletin Salésien) ở Turin, rất cẩn thận để không rơi vào cùng những hạn chế văn chương đó, và thâu gom một tiểu sử chân thật về Don Rua: Un saint formé par un autre saint. Le premier successeur de Don Bosco, Don Rua (Paris-Lyon, 1932, 412 trang), một tác phẩm được dịch sang tiếng Ý ngay. Auffray dựng lên câu chuyện của mình cách thông minh; ngài chia thành 49 chương, có cấu trúc mạch lạc với một văn phong tao nhã. Đúng là độc giả phê bình ngày nay có thể coi thường những hình ảnh và những cuộc chạy trốn tưởng tượng, nhưng dù sao, cuốn sách ấy là cuốn tiểu sử đầu tiên có thể giới thiệu được về cha Rua, tạo hứng thú để đọc và có cơ sở đầy đủ (dù ngài cũng quên quy chiếu những nguồn liệu).

Một tác giả khác, lần này là một người Ý, Eugene Ceria (1870-1957), được khởi hứng do phương pháp và văn phong của Auffray đang khi thu thập lại những bộ sách cuối cùng của Memorie biografiche của Don Bosco, và xuất bản cuốn Vita del Servo di Dio, don Michele Rua, Primo successore di san John Bosco (Turin, 1949, 600 trang) sau thế chiến II. Nó được dẫn chứng bằng những tài liệu vững chắc, sắp đặt gọn gàng, văn phong tốt đẹp. Ngài cũng hưởng lợi vì cá nhân ngài đã gặp gỡ và biết trực tiếp Cha Rua. 46 chương sách đó tuyệt hơn khi so sánh với sách của Amadei. Những ghi chú được giữ lại tối thiểu vốn sẽ là một giới hạn nghiêm túc nào đó cho những học giả. Nhưng từ lúc ngài có thông tin trực tiếp có lẽ ngài nghĩ mình phân phát cách hợp pháp. Tiểu sử cha Rua của ngài vẫn được xem là một tiểu sử có phẩm chất tuyệt hảo.

Chúng ta đã có thể tái xuất bản và dịch tác phẩm của cha Ceria để kỷ niệm 100 năm. Tuy nhiên, tôi tin rằng không cuốn tiểu sử nào là tuyệt đối mãi mãi. Tài liệu làm bằng chứng (documentation) hiện hành phải được giải thích lại bởi vì những câu hỏi được những người khảo cứu nêu lên. Những tài liệu mới và bị lãng quên luôn được xem lại, như chúng ta thấy trong DVD Documenti di don Rua, được chuẩn bị trong năm 2010 và được biên soạn do Ủy ban Nghiên cứu Lịch sử về Don Rua 2010, (Committee for Historical Studies of Don Rua 2010), mà chúng ta cần khai thác cách hệ thống hơn. Nhưng nhiều lá thư và tài liệu về cha Rua vẫn còn hoàn toàn không được biết đến trong các công hàm tỉnh dòng Salêdiêng ở nhiều nơi trên thế giới. Sự hiểu biết về thần học mà ngài quy chiếu vẫn bất toàn. Chúng ta không nghiên cứu về việc rao giảng của ngài. Chúng ta biết rằng ngài rất chú ý theo dõi những nhà truyền giáo đến châu Mỹ: hướng chú ý thường xuyên này có hình dáng nào? Tới mức nào ngài khuyến khích ‘tính chất Ý” được ghi dấu suốt thời ngài như Bề Trên Cả? Đào luyện Salêdiêng đạt đến mức nào suốt thời ngài làm Bề Trên Cả? Và ngoài ra những câu hỏi nghiêm chỉnh nào liên quan đến Giám đốc-cha Giải tội vẫn cần được học hỏi, cũng như sự tách biệt pháp lý giữa Tu hội Salêdiêng và Con Đức Mẹ Phù Hộ các Giáo Hữu. Những điều này đáng được phân tích chính xác hơn mà tôi đã làm ở đây.

Vì thế tóm lại, cuốn sách này không nhắm bàn đến đề tài theo bất kỳ cách mới mẻ triệt để nào. Thực vậy, tôi thường nhìn nhận món nợ của tôi đối với những tác phẩm trước kia, cách riêng của cha Ceria, không chỉ đối với đời sống của cha Rua, nhưng còn cuốn Annali della Società Salesiana. Tôi cũng thú nhận rằng tiếc thay, tôi không thể lợi dụng những tài liệu trực tiếp (nguyên nguồn) đã dẫn tôi phải thay đổi câu chuyện ở một vài điểm. Điều tôi đã làm là cung cấp một việc đọc lại khá tự do những bằng chứng trích dẫn được tìm thấy trong Fondo Don Rua tại Công hàm Trung ương Salêdiêng ở Rôma, luôn có sẵn đấy dưới dạng phim cho những nhà khảo cứu. Cách riêng, tôi không thể hưởng lợi từ khảo cứu vẫn đang tiến hành vào đầu dịp kỷ niệm 2010. Tôi hy vọng rằng một ai đó có thể sớm lấp chỗ trống này.

Toulon, 31 tháng Giêng, 2009.