DẪN NHẬP
Bộ sách này được viết khởi đi từ những xác tín nho nhỏ, lớn dần và được chia sẻ, giống như một chất men làm cho khối bột dậy lên.
Cho dẫu đơn sơ, nhưng những trực giác cũng thúc đẩy việc củng cố một số xác tín cơ bản, khơi dậy trí tò mò, gợi lên những chất vấn, khuyến khích sự khám phá, khai mở những điều mới mẻ độc đáo, sản sinh nhiều điều ngạc nhiên, nhiều niềm đam mê và nhiều trực giác thú vị khác; và những trực giác ấy làm cho tình yêu dành cho Lời Chúa, dành cho Maria Domenica Mazzarello và cho Hội dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ trở nên sâu sắc và nhất quán hơn.
Đây là những xác tín cơ bản:
- Hội dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ được thành lập “nhờ ân huệ của Chúa Thánh Thần và với sự can thiệp trực tiếp của Đức Maria” (HL 1), tăng trưởng và hoàn thành sứ mệnh của mình trong Giáo hội, mãi luôn được Lời Chúa nuôi dưỡng.
- Đối với mọi Nữ tu Con Đức Mẹ Phù Hộ, cũng như đối với người thánh hiến, việc dấn thân “theo Đức Giê-su Ki-tô như Tin Mừng dạy” (PC 2) là chân trời hòa hợp và thống nhất mọi chiều kích ơn gọi của mỗi người.
- Giống như tất cả các Đấng sáng lập và Đồng sáng lập của những gia đình tu sĩ, hay như mọi vị thánh trong Giáo hội, Cha Bosco và Mẹ Mazzarello là những “nhà chú giải sống động về Lời Chúa” (VD 83).
Một số chất vấn được đặt ra:
- Sự thông thạo Kinh Thánh của Cha Bosco thì rõ ràng và đáng phục, nhưng với Maria Domenica Mazzarello, một người nữ khiêm hạ sống vào thế kỷ XIX, trong bối cảnh giản dị của một làng quê nhỏ, liệu có thể có, hay đã có mối quan hệ nào với Lời Chúa?
- Làm thế nào mà một người không được quyền tiếp cận trực tiếp với bản văn Kinh Thánh như Thánh nữ, lại có thể được Lời Chúa thấm nhuần và trở nên “Tin Mừng sống động”?
- Đặc nét nào có thể diễn tả “việc chú giải Lời Chúa sống động” của Thánh nữ?
- Nhờ ơn khôn ngoan thiêng liêng, nhờ sự nhạy cảm đặc biệt và nét đơn sơ của cõi lòng, nhờ sự thánh thiện chín chắn trong đời thường, nhờ “thiên tài nữ tính”, Thánh nữ Maria Domenica Mazzarello đã nội tâm hóa một nền giáo huấn Kinh Thánh; hay Thánh nữ đã được Chúa Thánh Thần thu hút hướng tới những đoạn hoặc khía cạnh Kinh Thánh cụ thể, vốn đã trở nên những đặc điểm tiêu biểu cho diện mạo tâm linh của Thánh nữ?
- Kinh nghiệm Tin Mừng của Thánh nữ có tiếp tục tỏa sáng, kéo dài cách sống động, tươi mới và có khả năng làm nảy nở Tin Mừng nơi các FMA không?
- Lời Chúa “tăng trưởng” nơi những ai đọc và sống Lời Chúa. Maria Domenica Mazzarello đã đóng góp và còn tiếp tục đóng góp như thế nào vào “sự tăng trưởng” của Lời Chúa trong Giáo hội và trên thế giới?
- Bối cảnh Giáo hội, văn hóa - xã hội của chúng ta rất khác với bối cảnh khi Hội dòng được thành lập cách đây 150 năm. Làm thế nào để tạo điều kiện thuận lợi cho việc khám phá ra một số dấu ấn ít được biết đến về tác động của Lời Chúa nơi Maria Domenica Mazzarello, cũng như làm tăng thêm sự ngưỡng mộ, ngạc nhiên và lòng biết ơn mà chúng ta dành cho Thánh nữ?
Từ những chất vấn trên, cũng như vài chất vấn khác, đã mở ra những lộ trình suy tư và nghiên cứu đầy hứng thú. Khi triển khai các suy tư và nghiên cứu này với sự nhiệt tình và giản dị, quyển sách đã ra đời với tựa đề: “Như Men trong bánh”. Biểu tượng này là của Maria Pia Giudici, một nữ tu FMA đam mê Lời Chúa và Mẹ Mazzarello.1 Sơ đã áp dụng rất hiệu quả hình ảnh này để nói lên sự hiện diện của Lời Chúa trong các bút tích của Thánh nữ Maria Domenica: “Trong một tấm bánh ngon tự làm, men không được nhìn thấy - dù đó là nguyên lý làm cho bánh trở nên như nó phải là: men đúng là một thực phẩm nguyên tuyền, nuôi dưỡng và làm cho lớn lên. Lời Chúa trong các thư viết tay của Mẹ Mazzarello cũng vậy”.2 Men là một hình ảnh rất đơn sơ và quen thuộc hằng ngày, mang nét khôn ngoan gia đình, dễ hiểu, phản ánh cuộc sống. Tuy nhiên, tác dụng của men không chỉ giới hạn trong các thư, là những bút tích duy nhất của Maria Mazzarello, mà còn có thể được nhìn thấy trong suốt cuộc đời của Thánh nữ, cũng như phải được thấy rõ nơi Hội dòng và nơi tất cả các FMA.
Cuốn sách này tổng hợp đóng góp của 8 tác giả FMA thuộc các nền văn hóa khác nhau và được làm phong phú bởi những hình ảnh ý vị của một họa sĩ FMA, Nữ tu Alba Vernazza. Sách gồm 4 phần: phần đầu là góc nhìn lịch sử; phần thứ hai là góc nhìn Thần học-Kinh Thánh; phần thứ tư là góc nhìn Kinh Thánh-Phụng vụ; trong khi đó, phần thứ ba nhằm mục đích khẳng định sự hiện diện của Kinh Thánh trong cuộc đời và các tác phẩm của Thánh nữ Maria Domenica Mazzarello.
Phần I - Kinh Thánh trong bối cảnh lịch sử-văn hóa của thời Maria Domenica Mazzarello nhằm trả lời câu hỏi: Vị thánh Mornese thuộc thế kỷ XIX này có thể sở hữu vốn kiến thức Kinh Thánh nào? Việc mô tả bối cảnh lịch sử thời Thánh nữ sống mang lại một tầm nhìn khách quan khi chiêm ngắm hình ảnh của ngài và mối tương quan của ngài với Lời Chúa.
Phần II - Các tiền đề chú giải cho việc nghiên cứu về Lời Chúa nơi Thánh nữ Maria Domenica Mazzarello tập trung vào Lời Chúa. Chủ đề này được huấn quyền Giáo hội và những suy tư thần học ngày nay đề cập rất nhiều. Chúng ta cần lưu tâm đến một câu hỏi mang tính tiền đề: ngày nay, với các góc nhìn thần học được canh tân và đổi mới, liệu chủ đề “Lời Chúa nơi Maria Mazzarello” có thể đạt được một bước tiến chưa từng được biết đến trước đây không? Vì vậy, chúng tôi cố gắng đưa vào các tiền đề, một sự diễn giải ở bình diện rộng và trong tầm nhìn Giáo hội lớn hơn, nhằm đặt nền cho việc nói về Lời Chúa nơi cuộc đời của vị thánh khiêm tốn và đơn sơ này.
Phần III - Sự hiện diện của Kinh Thánh nơi Maria Domenica Mazzarello, chiếm phần lớn cuốn sách và được trình bày ở ba chiều kích. Chúng tôi bắt đầu chương, bằng cách xem xét các nguồn lịch sử chính liên quan đến cuộc đời của Thánh nữ, các lá thư, đời sống thiêng liêng của Thánh nữ và tài liệu về cộng đoàn FMA tiên khởi, để khám phá những âm vang Kinh Thánh có thể có trong các tài liệu trên. Trên nền tảng này, chúng tôi tiếp nối điểm trên bằng việc xác định các chủ đề Kinh Thánh, mà đối với chúng tôi, dường như là những chủ đề mang tính xuyên suốt. Ở điểm cuối cùng của chương, trọng tâm nội dung chuyển từ các chủ đề Kinh Thánh mang tính khái niệm sang các biểu tượng và hình ảnh, có khả năng tạo nên một hiệu ứng sáng ngời và làm nên sự cộng hưởng đa dạng. Có rất nhiều biểu tượng Kinh Thánh khác nhau, nhất là những biểu tượng đơn giản, có thể tiếp cận được với kinh nghiệm hàng ngày, được tìm thấy nơi Thánh nữ Maria Mazzarello và bối cảnh Mornese, nơi ngài sinh sống.
Phần IV - Những đặc điểm ý nghĩa của dung mạo Thánh nữ Maria Domenica Mazzarello từ các bản văn Kinh Thánh được dùng trong phụng vụ ngày lễ của Thánh nữ. Phần này suy tư trên các bản văn Kinh Thánh - trong Phụng vụ Thánh Lễ và Phụng Vụ các Giờ Kinh - được chọn cho ngày lễ kính nhớ Thánh nữ. Phần này giúp chiêm ngắm diện mạo thiêng liêng và sự thánh thiện độc đáo của Thánh nữ Maria Domenica; ca tụng Thánh nữ và tạ ơn Thiên Chúa đã ban ngài cho chúng ta, ngang qua chính Lời Chúa.
Có vẻ như đã rõ ngay từ đầu rằng Lời Chúa thực sự “sống động và hữu hiệu” nơi Thánh nữ Maria Domenica Mazzarello. Tuy nhiên, việc tìm hiểu điều này cách chú tâm hơn, cũng như việc nỗ lực tra cứu tài liệu, dù vẫn chưa hết, đã đong đầy nơi chúng tôi niềm vui, sự ngỡ ngàng và lòng biết ơn. Chúng tôi hy vọng phần đóng góp nhỏ bé này ra đời nhân dịp kỷ niệm 150 thành lập Hội dòng, có thể là một động lực để mọi người chiêm ngưỡng vẻ đẹp của nữ tu FMA đầu tiên trong quỹ đạo kỳ diệu của sự mặc khải thiêng liêng.
Chú thích
1 Nữ tu Maria Pia Giudici fma, qua đời năm 2020, người sáng lập Nhà Cầu Nguyện và Lắng Nghe Lời Chúa ở “San Biagio” Subiaco - nước Ý; là nhà giáo dục, nhà văn, nhà thơ, bậc thầy tâm linh và thần nghiệm; là tác giả của một trong những tiểu sử phổ biến nhất về Thánh nữ Mazzarello:Thánh Maria Domenica Mazzarello. Người phụ nữ hôm qua và hôm nay, Leumann (TO), Elledici 1980; đồng thời là tác giả của bộ phim có giá trị lịch sử-tinh thần cao về cuộc đời Thánh nữ:Tralci di una terra forte, 1972, nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập Hội dòng FMA.
2 Giudici Maria Pia,“Linee bibliche dell’epistolario” trongLa sapienza della vita, 27.