Thư số 1056: Chuẩn bị cho Tổng Tu Nghị XXV

Chị em rất thân mến,

Sau khi kết thúc phiên họp toàn thể mùa đông, trong đó, với tâm tình lắng nghe Chúa Thánh Thần, chúng tôi đã nỗ lực đọc lại và đào sâu các tài liệu từ các cuộc Kiểm thảo ba năm cũng như từ kinh nghiệm thực tế trong tiến trình hiểu biết về Hội dòng, chúng tôi gửi đến chị em lời này để cùng nhau khởi sự hành trình hướng tới Tổng Tu nghị XXV.

Chúng ta đã mừng kỉ niệm những biến cố quan trọng nhất trong những năm qua: kỷ niệm 150 năm thành lập Hội dòng; Hội thảo dành cho các Liên Tỉnh dòng với chủ đề “Vì một sự sinh động sản sinh sự sống”; các cuộc Kiểm thảo ba năm; lễ Phong thánh của Thánh Maria Troncatti; ba năm chuẩn bị mừng kỷ niệm 150 năm Chuyến Xuất phát Truyền giáo Đầu tiên; Thượng Hội đồng về tính hiệp hành; Năm Thánh Hy Vọng do Đức Thánh Cha Phanxicô khai mở và được Đức Thánh Cha Lêô XIV bế mạc.

Chúng tôi cảm thấy mình được chất vấn bởi thực tại thế giới và các hoàn cảnh địa phương, vốn đang chịu tác động bởi bầu khí chung của sự bất định, xung đột, vi phạm nhân quyền và hạn chế các quyền tự do. Chính trong bối cảnh ấy mà tiến trình phân định của chúng tôi đã diễn ra.

Một lần nữa, chúng tôi cảm nhận sâu xa sự phong phú của hồng ân đã lãnh nhận trong ơn gọi là những người Con Đức Mẹ Phù Hộ trong Gia đình Saledieng, cũng như lời mời gọi canh tân và sống hồng ân ấy vì phần rỗi người trẻ.

Trong những trang tiếp theo, cùng với việc triệu tập chính thức Tổng Tu nghị XXV và các định hướng cho việc cử hành Tu nghị Tỉnh, chị em sẽ tìm thấy một số suy tư về chủ đề Tu nghị. Những suy tư này đã được chín muồi trong cầu nguyện, trong sự chia sẻ với các chị em trong Ban Tổng Cố vấn và trong tâm tình lắng nghe các Tỉnh dòng.

Triệu tập Tổng Tu nghị XXV

Với Thư Luân lưu này, tôi chính thức triệu tập Tổng Tu nghị XXV, theo khoản 138 của Hiến luật. Tổng Tu nghị sẽ khai mạc tại Roma, ở Nhà mẹ, vào ngày 22 tháng 9 năm 2027. Tổng Tu nghị là một “thời điểm mạnh mẽ để kiểm thảo, suy tư và định hướng, hầu thực hiện một tiến trình tìm kiếm thánh ý Thiên Chúa trong tinh thần cộng đoàn. Biến cố này đòi hỏi sự cộng tác của tất cả các cộng đoàn FMA, qua sự tham dự bằng cầu nguyện, học hỏi và đóng góp ý kiến (HL 135).

Mục đích của Tổng Tu nghị là “bàn thảo những vấn đề quan trọng nhất liên quan đến đời sống của Hội dòng, để sự hiện diện của Hội dòng trong Giáo hội và giữa lòng thế giới ngày càng hữu hiệu hơn”. (HL 136 b). Một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là việc bầu chọn Bề trên Tổng quyền và các Tổng Cố vấn. Như Don Bosco đã viết khi triệu tập Tổng Tu nghị lần thứ hai tại Nizza Monferrato, phần lớn thiện ích của toàn Hội dòng và vinh quang của Thiên Chúa hệ tại việc bầu chọn một Hội đồng tốt và một Bề trên khôn ngoan” 1. Vì thế, ngay từ bây giờ, tôi tha thiết mời gọi chị em, ở cấp độ cá nhân cũng như cộng đoàn, khẩn cầu Chúa Thánh Thần cho kết quả tốt đẹp của Tổng Tu nghị sắp tới. Chúng ta phó thác biến cố này cho sự bảo trợ đặc biệt của Đức Maria Phù Hộ và Thánh Maria Troncatti.

Tôi đã chỉ định Sr Maria del Rosario García Ribas, là Điều phối viên, người đảm nhận trách nhiệm đồng hành trong việc chuẩn bị và trong tiến trình của Tổng Tu nghị XXV. Các tài liệu của Tu nghị Tỉnh sẽ được gửi về cho Sơ.

Theo truyền thống tốt đẹp, các Tu nghị viên sẽ sống tại mảnh đất nguồn cội một kinh nghiệm lắng nghe sâu xa Lời Chúa, cầu nguyện, phân định và đối chiếu với các nguồn mạch của đoàn sủng. Vì thế, Tổng Tu nghị sẽ được chuẩn bị bằng một thời gian gặp gỡ, làm quen giữa các tham dự viên và bằng kỳ Tĩnh Tâm tại Mornese. Đó sẽ như một hành trình trở về nhà để tìm lại cội rễ của mình, để sống hiện tại với sự khôn ngoan và can đảm, và để hướng về tương lai với niềm hy vọng.

Chủ đề Tu nghị

Chủ đề của Tổng Tu nghị XXV tiếp nối các chủ đề đào luyện đã được đào sâu trong những năm gần đây: tính hiệp hành, tinh thần truyền giáo, việc chăm sóc hòa bình, khả năng đọc các dấu chỉ của thực tại thế giới và thực tại người trẻ. Trong chủ đề ấy cũng vang vọng giáo huấn của Đức Thánh Cha Phanxicô và Đức Thánh Cha Lêô XIV, cùng sứ điệp phát xuất từ đời sống của Thánh Maria Troncatti.

Từ tiến trình ấy, chúng tôi đã đi đến công thức sau:

“Phúc thay ai …” với sức mạnh ngôn sứ của đoàn sủng, là những nhà truyền giáo của sự hiệp thông cùng với người trẻ.

Mục tiêu chúng ta hướng tới trong Tổng Tu nghị XXV là khơi dậy lại niềm đam mê truyền giáo vốn là nét đặc trưng của căn tính đoàn sủng chúng ta.

Chủ đề này gắn liền với Tổng Tu nghị XXIV và với nỗ lực của Hội dòng trong sáu năm qua nhằm “trở nên những cộng đoàn sản sinh sự sống”. Các Mối Phúc Tin Mừng là một nguồn mạch làm nảy sinh sự sống và khai mở những điều mới mẻ đầy bất ngờ.

Mô hình các Mối Phúc cũng sẽ trở thành sợi chỉ xuyên suốt của Kế hoạch Đào luyện và của Định hướng Sứ mệnh Giáo dục, hiện đang trong tiến trình cập nhật.

Chúng ta không dừng lại ở một hay vài Mối Phúc riêng lẻ, nhưng hướng tới logic Tin mừng toát lên từ đó: logic của một lối sống đi ngược dòng, được bén rễ và quy hướng trọn vẹn nơi Đức Giêsu, Lời của Chúa Cha.

Trong việc chọn các Mối Phúc, chúng ta tìm thấy lời đáp cho tiếng kêu khát hòa bình của các cộng đoàn, của người trẻ và của thế giới.

Trong các Mối Phúc, không phải tám nhân đức trừu tượng được ca ngợi, nhưng là những con người cụ thể được vui hưởng thỏa lòng vì họ được đẹp lòng Thiên Chúa: người nghèo, người sầu khổ, người hiền lành… Các Mối Phúc gợi lên những khuôn mặt sống động, không chỉ là Đức Giêsu và Đức Maria, nhưng còn của các thánh quen thuộc và cả những “vị thánh bên cạnh chúng ta”, những người “sống gần chúng ta và phản chiếu sự hiện diện của Thiên Chúa”. 2

Các cộng đoàn của chúng ta, theo những cách thức khác nhau, đang diễn tả một khát vọng chung: được kín múc nơi nguồn mạch sống động của đoàn sủng, quà tặng của Chúa Thánh Thần; mang đến cho mọi người cùng một tình yêu của Don Bosco và của Mẹ Mazzarello, cùng một nhiệt tâm truyền giáo như Thánh Maria Troncatti. Sự năng động của đoàn sủng là nguồn mạch của sức sống và tính phổ quát của Hội dòng. Kỷ niệm 150 năm chuyến Xuất phát Truyền giáo Đầu tiên của FMA và việc phong thánh của Thánh Maria Troncatti là lời mời gọi chúng ta sống lòng trung thành can đảm và sáng tạo hơn nữa, dám “đi ra” hướng về những biên cương mới của Nước Thiên Chúa. Hơn bao giờ hết, hôm nay thật cấp bách phải diễn tả chiều kích ngôn sứ của thế giới trẻ: với và vì người trẻ, sống căn tính công dân Tin Mừng trong tinh thần các Mối Phúc. 3

Những đóng góp cho việc đào sâu chủ đề

Chúng ta hãy tái khám phá tính thời sự của các Mối Phúc như một lời mời gọi hoán cải, ở bình diện cá nhân cũng như cộng đoàn, bằng cách đối chiếu thực tại đời sống và sứ mệnh của chúng ta với các Mối Phúc.

TRỌNG TÂM 1

SỨC MẠNH NGÔN SỨ CỦA ĐOÀN SỦNG

Trong suốt lịch sử Giáo hội, các Mối Phúc đã được nhìn nhận như bản tóm kết trọn hảo nhất của Tin Mừng Chúa Kitô.

Khi đặt các Mối Phúc ở phần mở đầu Bài Giảng trên núi, thánh Matthêu nhấn mạnh rằng chúng phác họa căn tính của người môn đệ. Chính Đức Giêsu phác họa trên đó dung mạo của người môn đệ lý tưởng mà Người hằng ấp ủ trong tim: những đường nét Người mong muốn nhìn thấy nơi các Kitô hữu và, cách đặc biệt, nơi những ai bước theo Người sát hơn trong đời sống thánh hiến. Đoàn sủng Saledieng làm cho chúng ta trở nên nhạy bén trước sứ điệp mà các Mối Phúc loan báo. Các Mối Phúc “là một cách cảm nhận, sống, suy nghĩ và bước theo Đức Giêsu trong sự tự hạ, khó nghèo, nhân hậu, hiền lành, xót thương và tốt lành của Người. Tóm lại, chính Người mời gọi chúng ta bước theo Người” 4.

Như thế, các Mối Phúc trở nên một chân trời đào luyện thường hằng, định hướng cho các chọn lựa, các tương quan và sứ mệnh của chúng ta.

1.1 Các Mối Phúc: dung mạo của Đức Giêsu

Khởi đi từ tính trung tâm của Đức Kitô và việc bước theo Người, một đòi hỏi nền tảng đã được nêu bật trong các cuộc Kiểm thảo ba năm, chúng ta muốn đào sâu căn tính của mình, hồng ân quý giá của đoàn sủng và ơn thống nhất5 (đời sống) như công trình của Chúa Thánh Thần, Đấng biến đổi chúng ta. Đức Giêsu, Người Con yêu dấu của Chúa Cha, giúp chúng ta biết nhìn các khuôn mặt của con người, sắc màu của các nền văn hóa và những vùng đất nơi chúng ta chia sẻ đoàn sủng Saledieng, bằng chính ánh nhìn của Người.

Thật vậy, các Mối Phúc là phản ánh dung mạo Đức Giêsu và Đức Maria và xây dựng ơn gọi nên thánh sâu xa nhất của chúng ta, đồng thời cụ thể hóa những đòi hỏi thiết yếu của việc làm môn đệ Đức Kitô, một thực tại đặt nền trên phẩm giá của Bí tích Thánh tẩy. Các Mối Phúc là chìa khóa để đọc và hiểu đời sống người tín hữu. Người kitô hữu còn có thể hướng đến lý tưởng nào khác, ngoài việc trở nên «đồng hình đồng dạng với hình ảnh Đức Kitô? » (x. Rm 8,29)

Các Mối Phúc thống nhất toàn bộ đời sống: đó là quà tặng của ân sủng mà chúng ta có thể mở lòng đón nhận mỗi ngày, là hồng ân của đức tin và đức cậy, nuôi dưỡng sự dấn thân hằng ngày của chúng ta như những môn đệ của Đức Kitô và những tông đồ giữa giới trẻ. Các Mối Phúc biến đổi cuộc sống bằng sức mạnh bền bỉ của hạt giống âm thầm nảy mầm và lớn lên trong mảnh đất tốt, được nuôi dưỡng bởi Lời Chúa, Thánh Thể và sự hiệp thông với Đức Maria. Nhờ đó, chúng ta trở nên nhạy bén trước các dấu chỉ của thời đại.

Các Mối Phúc Tin Mừng in đậm một nét đặc thù trong diện mạo thiêng liêng của các FMA. Trong văn thức tuyên khấn, chúng ta cam kết «sống triệt để các Mối Phúc của Nước Trời» (HL 10). Và khi xác định ơn gọi của mình, chúng ta cũng khẳng định: «Trong một cộng đoàn được sinh động bởi tinh thần tông đồ của Don Bosco và Mẹ Mazzarello, chúng ta sống cách triệt để đời sống mới của các Mối Phúc, loan báo và làm chứng về Tin Mừng cứu độ cho các thanh thiếu nữ và cùng với các thanh thiếu nữ» (HL 8).

1.2 Đức Maria: người diễm phúc đầu tiên

Đức Maria là người diễm phúc đầu tiên: «Bà được chúc phúc giữa muôn người phụ nữ» (Lc 1,42). Mẹ là môn đệ đầu tiên, là nhà truyền giáo đầu tiên. Trong thinh lặng ở Nazareth, Đức Maria tín thác vào một lời loan báo bất ngờ: tiếng “Xin vâng” của Mẹ khai mở lịch sử cứu độ, dù ban đầu chính Mẹ chưa nhận ra được điều ấy. Mẹ lên đường, đến với bà Elisabeth, và tại đó đức tin của Mẹ được xác nhận: «Phúc thay người đã tin …» (Lc 1,45). Từ giây phút ấy, Đức Maria để cho Chúa Thánh Thần cất lên trong Mẹ lời ngôn sứ của kinh Magnificat: lịch sử đổi hướng nhờ sự hiện diện của Đức Kitô và nhờ những hành động cụ thể của những ai tin vào Người. Kinh Magnificat và các Mối Phúc có nhiều điểm tương đồng; nhưng trên hết, cả hai diễn tả khả năng đọc thời đại hôm nay như nơi chốn mà ơn cứu độ đang được thực hiện. Đức Maria nhìn thấy điều mà chính Mẹ chưa trực tiếp cảm nghiệm: người nghèo khó được no đầy, kẻ quyền thế bị hạ xuống khỏi ngai vàng.

Ở một mức độ nào đó, Maria Mazzarello cũng sống cùng một kinh nghiệm ấy. “Việc thành lập Tu Hội Con Đức Mẹ Phù Hộ, cùng với Don Bosco, là hoa trái rõ ràng nhất của sự kết hiệp của Mẹ với Chúa Kitô. Đó không phải là một kế hoạch cá nhân, nhưng là sự đón nhận lời mời gọi thần linh: «Ta trao phó chúng cho con». Sự phát triển phi thường của Hội dòng và biết bao điều thiện hảo được thực hiện cho vô số người trẻ là sự diễn tả của nhựa sống tuôn chảy từ Cây Nho là Đức Kitô, qua cành nho khiêm hạ nhưng hoàn toàn sẵn sàng này là Maria Domenica. Hoa trái ấy không phải là sự tự khẳng định mình, nhưng là đức ái giáo dục và phần rỗi các linh hồn”.6

1.3 Linh đạo Saledieng bén rễ trong các Mối Phúc

Ngày nay cũng thế, đoàn sủng Saledieng vẫn là một thực tại sống động và năng động, mang nơi mình một năng lượng nội tại, một sức mạnh phát triển thuộc về đời sống của mỗi FMA và của mỗi cộng đoàn giáo dục. Để có thể biểu lộ trọn vẹn sức mạnh sáng tạo và ngôn sứ của mình, đoàn sủng ấy cần được nhập thể, được sống với lòng can đảm và táo bạo hơn nữa.

Trong mức độ chúng ta làm cho đoàn sủng tỏa sáng và có sức lan tỏa hơn, chúng ta đang góp phần xây dựng một nền văn hóa ơn gọi. Vào thời của mình, Don Bosco không ngừng khởi xướng những sáng kiến giúp giới thiệu Hội Dòng Saledieng đang hình thành và khơi dậy nơi người trẻ ước muốn bước theo ngài, theo gương Đức Giêsu: “Hãy đến mà xem”. Ngài là một cây cổ thụ vững mạnh, bén rễ sâu trong lòng đất và với những cành vươn mạnh có thể chạm tới trời cao. Từ nơi ngài, chúng ta có thể học Mối Phúc của những người khiêm hạ, và hiểu rõ hơn hình ảnh biểu tượng đầy sức lôi cuốn về Don Bosco, hình ảnh diễn tả ngài đang giữ thăng bằng trên sợi dây căng giữa đất và trời.

Rõ ràng có một sự hòa điệu sâu xa với Maria Mazzarello trong đời sống nội tâm thâm sâu của mẹ, một sự nhập thể cụ thể và rạng ngời của việc “ở lại trong Chúa Giêsu”. Sự ở lại này nơi Mẹ Mazzarello không hệ tại ở những kinh nghiệm thần bí phi thường, dù nơi Mẹ không thiếu những trực giác thiêng liêng sâu sắc, nhưng được diễn tả qua lòng trung thành bền bỉ và khiêm tốn với bổn phận hằng ngày, qua đời sống cầu nguyện đơn sơ và kiên trì, qua công việc được sống như sự phục vụ và thánh hóa: “vui tươi, làm việc và cầu nguyện”. Việc “ở lại” của mẹ mang tính cụ thể, là sự hiện diện chăm chú trước Thiên Chúa trong cái “ở đây” và “bây giờ” của đời sống. Mẹ kết hiệp với Chúa Kitô khi giặt giũ, may vá, chăm sóc các thiếu nữ, hướng dẫn các chị em,7 nhờ đó diễn tả rằng «niềm vui là dấu chỉ của một con tim yêu mến Chúa nhiều» (T 60,5). Theo nghĩa ấy, lời “phúc thay” mở ra một chân trời mà trái tim con người hằng khao khát: hạnh phúc. Đây chính là một nét nổi bật trong linh đạo của Don Bosco và Mẹ Maria Mazzarello. Đối với các ngài, mục đích của đời sống là đạt tới hạnh phúc thiên đàng mãi mãi bên Chúa Giêsu và Đức Maria; và vì thế, công cuộc giáo dục quy hướng về việc dẫn đưa người khác đến hạnh phúc vĩnh cửu: “Hạnh phúc trong hiện tại và trong cõi vĩnh hằng”.

Tất cả những gì mỗi người chúng ta có thể trao hiến hôm nay đều làm phong phú Hội dòng, Hội Thánh, đoàn sủng và nhân loại; bởi lẽ nếu không có bạn, không có tôi, không có chúng ta, lịch sử sẽ không còn như cũ.

Đối với chúng ta hôm nay, các Mối Phúc là một thách đố. Các Mối Phúc mời gọi chúng ta đón nhận không như một lý tưởng trừu tượng, nhưng như một hành trình sống mỗi ngày và như một chân trời đào luyện thường hằng.

Các Mối Phúc dẫn chúng ta vào một lộ trình hoán cải, biến đổi chúng ta từ những người được gọi trở nên những môn đệ. Các Mối Phúc hướng chúng ta đến sự thống nhất toàn thể đời sống trong ân sủng của việc ý thức mình được sai đi, cùng với người trẻ bước đi trên con đường nên thánh (x. HL 5).

Câu hỏi:

Ngày nay chúng ta sống thế nào ơn thống nhất (đời sống), sức mạnh ngôn sứ của đoàn sủng, vốn làm cho chúng ta trở thành những môn đệ-thừa sai hạnh phúc?

TRỌNG TÂM 2

NHỮNG NHÀ TRUYỀN GIÁO CỦA SỰ HIỆP THÔNG

Trọng tâm thứ hai làm nổi bật chiều kích ngôn sứ của sự hiệp thông như một cách thức cụ thể để sống hành trình hiệp hành của Giáo Hội và như một đáp trả trước tiếng kêu khát hòa bình của nhân loại. Cộng đoàn được mời gọi trở thành phòng thí nghiệm của hiệp thông: không gian chăm sóc ơn gọi, các mối tương quan và tinh thần đồng trách nhiệm.

«[...] ước mong sâu xa nhất của Chúa Giêsu, đồng thời cũng là căn tính của Giáo Hội, cộng đoàn các môn đệ của Người: chính là trở thành một sự hiệp thông phát sinh từ Ba Ngôi và sống nhờ Ba Ngôi, trong Ba Ngôi, để phục vụ tình huynh đệ giữa mọi người và sự hài hòa với toàn thể tạo thành»8.

Các Mối Phúc chính là con tim định hình phong cách tương quan và cộng đoàn. Các Mối Phúc là nền tảng Tin Mừng của tính hiệp hành và tinh thần đồng trách nhiệm; đồng thời khơi nguồn cho một sự sinh động và quản trị sản sinh sự sống.

2.1 Đức Maria: môn đệ thừa sai

Nơi Đức Maria, chúng ta chiêm ngắm người môn đệ thừa sai đầu tiên, luôn ở trong tư thế lên đường. Khi hướng nhìn về Mẹ, chúng ta học biết sống các Mối Phúc: trong các mối tương quan, trong đời sống cộng đoàn và trong sứ mệnh được chia sẻ. Nơi Mẹ, chúng ta nhận ra – như Đức Thánh Cha Phanxicô đã nhắc nhở – sự hiện diện của một người mẹ có khả năng làm cho mọi cảnh nghèo trở nên có thể ở được, bởi vì Mẹ «biết biến hang cho súc vật thành ngôi nhà của Đức Giêsu, với vài chiếc tã nghèo nàn và cả một núi dịu dàng»9. Mẹ là người nhận ra khi niềm vui vắng bóng trong cuộc đời chúng ta; «là nhà truyền giáo đến gần chúng ta để đồng hành với chúng ta trong cuộc sống, mở rộng tâm hồn chúng ta cho đức tin bằng tình mẫu tử của mình. Như một người mẹ đích thực, Mẹ bước đi với chúng ta, chiến đấu với chúng ta và không ngừng tuôn đổ trên chúng ta sự gần gũi của tình yêu Thiên Chúa».10

Là người mẹ chăm chú và ân cần, Đức Maria chăm sóc con cái mình, đón trước những nhu cầu và đồng hành với các hành trình tăng trưởng bằng một phong cách kín đáo nhưng cụ thể. Khi chiêm ngắm Mẹ, «chúng ta lại tin vào sức mạnh mang tính cách mạng của sự dịu dàng và tình yêu thương»,11 để hiểu rằng khiêm nhường và hiền hòa không phải là dấu hiệu của yếu đuối, nhưng là sức mạnh đích thực của Tin Mừng. Mẹ là người phụ nữ ân cần, vội vã lên đường để trợ giúp tha nhân.12

Sự hiện diện của Đức Maria trong cộng đoàn kitô hữu tiên khởi bảo đảm ký ức sống động về Con của Mẹ, trong sự hiệp nhất các tâm hồn, trong lòng kiên trì cầu nguyện và trong niềm hy vọng vững chắc vào việc hoàn tất Lời Người. Là người Mẹ dịu hiền nhưng mạnh mẽ, Mẹ nâng đỡ và củng cố sự hiệp thông giữa các môn đệ trong Hội Thánh sơ khai, nhất là trong những thời khắc khó khăn của bất định và sợ hãi đang làm họ xao xuyến và chao đảo. Đức Maria đã học dưới chân thập giá thái độ đón nhận và tha thứ, khi Mẹ cảm nhận tình mẫu tử của mình được mở rộng để ôm lấy tất cả con cái Thiên Chúa đang tản mác khắp nơi.

Cùng với Mẹ, chúng ta hiểu rằng hiệp thông không chỉ là một mục tiêu phải đạt tới, nhưng là một lối sống cần được đảm nhận mỗi ngày. Đức Maria là người nữ của hòa bình, bởi vì Mẹ là người nữ của hiệp thông: Mẹ tạo nên những mối dây liên kết, chăm sóc sự hiệp nhất và dạy chúng ta một phong cách tương quan đặt nền trên sự hiền lành, niềm tin và tinh thần trách nhiệm được sẻ chia.

2.2 Cùng nhau bước đi: hiệp hành như phong cách và lời ngôn sứ của sứ mệnh Saledieng

Bước đi trong hiệp hành không chỉ là một chọn lựa đơn giản mang tính tổ chức, nhưng là một quyết định mang chiều kích Tin Mừng và đoàn sủng sâu xa, chất vấn đời sống và sứ mệnh của các cộng đoàn giáo dục. Hiệp hành trở thành phương thế bền vững của lắng nghe, đối thoại, phân định và tham gia ở mọi cấp độ của Hội dòng, làm biến đổi cách sống và chính việc thi hành sứ mệnh.

Trong viễn tượng ấy, giáo dục không bao giờ là một công việc cá nhân: luôn là sứ mạng được chia sẻ. Chúng ta được mời gọi chuyển từ logic của việc phục vụ mang tính cung ứng sang sự hiệp thông đích thực của đời sống, củng cố tinh thần đồng trách nhiệm trong cộng đoàn giáo dục cùng với giáo dân/người đời, các gia đình và toàn thể Gia đình Saledieng (x. HL 61 và 68).

Hơn nữa, tính hiệp hành giúp chúng ta nhìn những bối cảnh mình đang hiện diện không chỉ như những không gian can thiệp mục vụ, nhưng như những nơi chốn trong đó lời mời gọi phổ quát của Thiên Chúa – mời gọi mọi người gia nhập Dân người – trở nên hữu hình và cụ thể. Chính trong đời sống thường nhật của các cá nhân và cộng đoàn mà Chúa tiếp tục quy tụ con cái người và cùng họ bước đi.13

Trên nền tảng này ta tìm thấy một nhãn quan giáo hội học mới mẻ về hiệp thông: một Hội Thánh trong đó mọi người được mời gọi tham gia vào sứ mạng theo ơn gọi riêng của mình. Điều này giúp chúng ta vượt qua cách nhìn giáo dân chỉ như những cộng tác viên đơn thuần, để xác tín rằng tất cả đều được mời gọi sống sứ mạng nhờ ơn thánh hóa của Bí tích Thánh Tẩy và trách nhiệm phát sinh dành cho mỗi kitô hữu.14 Trong ánh sáng này, mối tương quan giữa người thánh hiến và giáo dân trở thành sự chia sẻ thực sự cùng một đoàn sủng và cùng một sứ mệnh.15 Không chỉ là cộng tác, nhưng là bước đi cùng nhau, đảm nhận trách nhiệm cho một kế hoạch chung.

Một bước tiến xa hơn là hiểu sứ mệnh được chia sẻ dưới ánh sáng đoàn sủng: mỗi thành phần của Gia đình đoàn sủng là người mang và gìn giữ hồng ân của Thánh Thần, tức là chính đoàn sủng. Mỗi người, theo ơn gọi riêng, góp phần vào sứ mạng chung.16 Công đồng Vaticanô II khẳng định rõ ràng rằng trong Hội Thánh có «sự đa dạng các thừa tác vụ và sự hiệp nhất của sứ mạng».17

Trong Gia đình Saledieng, sự hiệp nhất ấy được diễn tả qua sự phong phú của các nhóm, các ơn gọi và các hình thức hiện diện, tất cả cùng quy hướng về một mục tiêu duy nhất: ra đi đến các vùng ngoại biên hiện sinh để trở nên quà tặng và lời ngôn sứ cho, giữa và với người trẻ, đặc biệt người trẻ nghèo nhất. Chính nơi đây, đoàn sủng của Don Bosco và Mẹ Maria Mazzarello tiếp tục trở thành lịch sử sống động qua những cách diễn tả mới mẻ bằng cách giáo dục, đồng hành và hội nhập.

Vì thế, hiệp hành không chỉ là một định hướng của Hội Thánh, nhưng còn là phong cách giáo dục Saledieng: một cách hiện diện trong thế giới người trẻ bằng việc cùng họ bước đi, lắng nghe họ, lôi cuốn họ tham gia và làm cho họ trở thành chủ thể của chính hiện tại và tương lai của mình. Là những cộng đoàn giáo dục, chúng ta được mời gọi đọc lại, suy tư và để mình được chất vấn, vì sứ mệnh Saledieng được thực hiện trong sự cùng nhau, từng bước một, như một lịch sử của sự hiệp thông khơi sinh niềm hy vọng.

Trước thực trạng phân mảnh và sự mất lòng tin lan rộng, chúng ta cảm nhận tính cấp bách của việc củng cố tinh thần gia đình như một phong cách sống cộng đoàn và giáo dục, hầu vượt thắng mọi hình thức khép kín quy về mình, đồng thời kiến tạo những tương quan đặt nền trên sự tín nhiệm và việc nhìn nhận phẩm giá của mỗi người (x. HL 49).

2.3 Liên văn hóa: con đường gặp gỡ và hiệp thông

Là một Hội dòng quốc tế hiện diện tại 98 quốc gia, chúng ta được mời gọi chuyển từ tình trạng đa văn hóa đơn thuần sang liên văn hóa như một dấu chỉ ngôn sứ của tình huynh đệ phổ quát, bằng cách vượt qua sự nhân nhượng hời hợt và những yếu tố mang tính dân gian bề ngoài, để thực sự gặp gỡ tha nhân trong chiều sâu và xây dựng sự hiệp nhất trong sự đa dạng theo logic Tin mừng và đoàn sủng.

Liên văn hóa đòi hỏi một chọn lựa có ý thức và được chia sẻ, cả từ phía người đón tiếp lẫn người được đón nhận. Thông điệp Fratelli tutti tiếp cận chủ đề này dưới ánh sáng của tình huynh đệ phổ quát và văn hóa gặp gỡ, mời gọi chúng ta nhìn sự đa dạng của các nền văn hóa, các dân tộc và các tôn giáo không như những rào cản, nhưng như cơ hội cho đối thoại, làm phong phú lẫn nhau và kiến tạo hòa bình. Tất cả chúng ta thuộc về một gia đình nhân loại duy nhất; vì thế, việc mở lòng trước những ai đến từ những thế giới khác trở thành yếu tố thiết yếu của tình huynh đệ; đối thoại giữa các nền văn hóa không rơi vào chủ nghĩa tương đối, nhưng trở thành sự cộng tác cụ thể vì công ích.

“Dấn thân cho đối thoại liên tôn tự bản chất bao hàm việc nhìn nhận rằng tôn giáo là một giá trị ở cả bình diện cá nhân và cả lãnh vực xã hội. Chính từ ‘tôn giáo’ hàm chứa ý nghĩa về sự liên kết như một yếu tố nguyên thủy của con người. Vì thế, chiều kích tôn giáo, khi chân thực và được nuôi dưỡng đúng đắn, mang lại phẩm chất cho các tương quan liên vị và góp phần đáng kể trong việc đào tạo con người biết sống trong cộng đoàn và trong xã hội”.18

Trong bối cảnh liên văn hóa và liên tôn hôm nay, cộng đoàn giáo dục được mời gọi đảm nhận thách đố lớn là giáo dục việc lắng nghe, bảo vệ phẩm giá con người trong bối cảnh cụ thể của họ và đọc lịch sử dưới ánh sáng các Mối Phúc. Trong viễn tượng ấy, tính quốc tế của các cộng đoàn trở thành một Tin Mừng được sống trong niềm vui, như cơ hội cụ thể của sự gặp gỡ và hiệp thông giữa các dân tộc và những não trạng khác biệt.

2.4 Những nghệ nhân của hòa bình và hòa giải

Tính ngôn sứ của đời sống chúng ta phát sinh từ cuộc gặp gỡ sống động với Đức Giêsu Kitô. Khi Đức Kitô ngự trong chúng ta, chúng ta trở nên những người mang bình an của Người: đó là bình an của Đức Kitô Phục Sinh, một nền hòa bình không vũ trang và có sức giải giới lòng người, khiêm hạ và kiên trì. Chúng ta muốn đón nhận và nhận biết sự bình an ấy, «thay vì coi đó là điều xa vời và không thể đạt tới. Trước khi là một đích điểm, hòa bình là một sự hiện diện và một hành trình».19

Các cộng đoàn giáo dục của chúng ta là những nơi chốn chăm sóc, hòa giải và tha thứ, với những khung cửa mở ra trước các vết thương của thế giới đang bị ghi dấu bởi xung đột, khủng hoảng sinh thái và những thách đố toàn cầu mới. Chúng ta được mời gọi trở nên những nghệ nhân của hòa bình và dấn thân cho công lý, liên đới và bảo vệ nhân quyền, luôn ở bên những ai đau khổ, đặc biệt là những người trẻ thiếu thốn nhất. Thực tại của thời đại chất vấn chúng ta phải phá đổ những bức tường, những nỗi sợ và những chia rẽ vốn không chỉ hiện diện trong xã hội nhưng còn ẩn sâu trong chính tâm hồn mình. Nơi mỗi con người, chúng ta được mời gọi nhận ra một người anh em, một người chị em, để cùng nhau chia sẻ hành trình cuộc sống. Không ai được phép bị bỏ lại phía sau hay bị xem như người xa lạ. Tình yêu chính là sức mạnh xây dựng những nhịp cầu, mở ra những con đường gặp gỡ và mặc khải ơn gọi sâu xa nhất của chúng ta: “chúng ta được tạo dựng cho tình yêu”, cho tương quan và cho hiệp thông.20 Chúng ta được mời gọi trở nên người thân cận của nhau,21 bằng việc chọn lựa lòng trắc ẩn và sự chăm sóc, vượt qua thành kiến, lợi ích cá nhân và những rào cản lịch sử, văn hóa hay xã hội. Chính trong phong cách gần gũi và huynh đệ này mà tính khả tín của lời loan báo và sự trung thành của chúng ta với Tin Mừng được thể hiện.

2.5 Hướng tới một nền văn hóa chăm sóc

Thách đố lớn nhất của thời đại chúng ta là nhìn nhận mình thuộc về một gia đình nhân loại duy nhất. Vì thế, thật cấp thiết tiếp tục bước đi trên hành trình hoán cải sinh thái, đối với chúng ta được cụ thể hóa trong nền văn hóa chăm sóc. Chăm sóc không phải là một chọn lựa tùy ý, nhưng là điều kiện thiết yếu để bảo đảm phẩm giá con người và tương lai của Ngôi Nhà chung. Chăm sóc nghĩa là ngăn ngừa sự dữ, chữa lành những vết thương quá khứ và kiến tạo tương lai.

Đối với các cộng đoàn giáo dục, điều này bao hàm: chăm sóc chính mình, để trở nên những nhà giáo dục khả tín và chứng nhân hy vọng; chăm sóc người trẻ, đặc biệt những em mong manh nhất, bằng việc tạo những môi trường giáo dục an toàn và chắc chắn; chăm sóc các mối tương quan, xây dựng những cộng đoàn đón tiếp và liên thế hệ; chăm sóc hành tinh, giáo dục lối sống giản dị và có trách nhiệm; chăm sóc xã hội, cổ võ công lý, hòa bình và liên đới.

Chúng ta, các FMA, dưới ánh sáng huấn quyền của Hội Thánh, nhìn nhận rằng «mỗi người đều có một phẩm giá vô hạn, bất khả xâm phạm được đặt nền trên chính hữu thể của mình, vượt trên mọi hoàn cảnh và trong bất cứ tình trạng hay điều kiện nào».22

Hiệp thông với Hội Thánh hoàn vũ và địa phương, Hội dòng tiếp tục dấn thân trong việc bảo vệ trẻ vị thành niên và những người trưởng thành dễ bị tổn thương, phù hợp với Khung Hướng dẫn Phổ quát (UGF) của Ủy ban Tông Tòa về Bảo vệ Trẻ Vị Thành niên. Đồng thời, Hội dòng duy trì cam kết thường xuyên trong việc rà soát và cập nhật các chính sách dự phòng và bảo vệ trẻ vị thành niên cũng như người trưởng thành dễ bị tổn thương, theo tinh thần của Hệ thống dự phòng.23

2.6 Sinh động và lãnh đạo như một sự phục vụ sản sinh sự sống

Các Mối Phúc gợi hứng cho phong cách chúng ta sống việc sinh động và quản trị/lãnh đạo các cộng đoàn. Sinh động và lãnh đạo là một sự phục vụ được thực thi theo logic của Đức Giêsu: trong sự khiêm hạ và nhưng không. Quyền bính đích thực làm nảy sinh tinh thần đồng trách nhiệm, biết ủy thác và đồng hành, tránh chủ nghĩa quyền lực và buông lỏng, đồng thời cổ võ những tương quan đặt nền trên sự tín nhiệm và tham gia (x. HL 108).

Văn kiện Rượu mới bầu da mới khẳng định rằng việc lãnh đạo không phải là cứu cánh tự thân, nhưng là phục vụ đoàn sủng, sứ mạng và con người. Việc thi hành quyền bính được quy hướng về sự phân định và sự trung thành sáng tạo với đoàn sủng; có nhiệm vụ gìn giữ căn tính đoàn sủng mà không rơi vào tình trạng bất động, đồng thời thúc đẩy một sự trung thành được canh tân với tinh thần sáng lập, có khả năng nhập thể trong những hoàn cảnh lịch sử mới.24

Nơi Mẹ Maria Domenica Mazzarello, chúng ta nhận ra một phong cách sinh động và lãnh đạo có khả năng sản sinh sự sống: khiêm nhường, hiền lành, quan tâm đến từng người, mở ra với Thánh Thần, hướng đến sự trưởng thành nhân bản và ơn gọi, cũng như sức sống của sứ mệnh. Phong cách dự phòng của mẹ tạo nên bầu khí gia đình, sự gần gũi và tin tưởng; kiên nhẫn đồng hành và biết cúi xuống để nâng dậy. Ngày nay, điều đó được chuyển dịch thành lối sinh động có sức sản sinh sự sống, chú trọng khơi dậy các tiến trình hơn là chỉ quản lý cơ cấu; có khả năng lắng nghe, phân định và lôi cuốn mọi người; biết chuyển từ “làm thay cho” sang “cùng nhau bước đi”.

Trong truyền thống của Hội dòng, việc sinh động mang phong cách của tình mẫu tử giáo dục: yêu thương mà không chiếm hữu, phục vụ mà không thống trị, khuyến khích/cổ võ mà không thay thế, để tiếp tục sản sinh một đời sống ngày càng mang tính ngôn sứ.

Quyền bính hôm nay được mời gọi chuyển từ việc phục vụ quy trách nhiệm về mình sang “một sự phục vụ cho sự tự do của các thành viên, để họ có thể quảng đại đáp lại ơn gọi của mình”, trong tinh thần đồng trách nhiệm và tham gia của mọi người. Như thế, quyền bính phải biết trao trách nhiệm, trao quyền và nâng đỡ, được thi hành như một sự phục vụ cho hiệp thông.25

Thư Luân lưu 1031 nhấn mạnh sự cần thiết để những ai sinh động và lãnh đạo biết khích lệ sự tự do có trách nhiệm và đồng hành với các tiến trình cộng đoàn bằng sự kiên nhẫn và khôn ngoan tinh thần. Trong một phong cách sinh động mang tính tham gia, bao hàm sự lôi cuốn thực sự của các chị em trong các tiến trình quyết định, đánh giá các ân ban và năng lực của mỗi người, và vượt qua những mô hình mang tính chiều dọc hoặc tập trung hóa.

Câu hỏi:

Trong các cộng đoàn FMA của chúng ta, chúng ta đang sống sự hoán cải hướng tới sự hiệp thông và tình huynh đệ chân thành như thế nào?
Hôm nay, các cộng đoàn giáo dục của chúng ta dấn thân như thế nào để thực sự sống tinh thần đồng trách nhiệm trong sứ mệnh chung?

TRỌNG TÂM 3 – CÙNG VỚI NGƯỜI TRẺ NAM NỮ

3.1 “Phúc cho em là người đã tin”

Trong lời chào của bà Elisabeth: “Phúc cho em là người đã tin”, vang lên nơi Đức Maria chính cốt lõi của các Mối Phúc, niềm vui được hứa ban cho ai tín thác vào Thiên Chúa mà không dựa trên những bảo đảm chắc chắn. Đức Maria có phúc vì đã phó mình cho Lời: nơi Mẹ, các mối Phúc trở thành đời sống cụ thể, thành niềm tín thác và sự phó thác biến đổi sự hiện hữu thành nơi cư ngụ cho Thiên Chúa.

Đức Maria là tín hữu đầu tiên; đức tin của Mẹ mở lòng đón nhận Lời Thiên Chúa và đặt Mẹ lên đường. Ai tin thì không thể đứng yên, cũng không thể khép mình trong thinh lặng; Lời đã lãnh nhận trở thành sứ mạng được chia sẻ, cơ hội gặp gỡ, tương quan và hiệp thông, trở thành lòng can đảm và sự táo bạo. Trong trình thuật thăm viếng, Đức Maria dạy chúng ta rằng đức tin đích thực nảy sinh hành động: Mẹ chỗi dậy, rời khỏi nhà, mang Đức Kitô theo mình, để Người làm nảy sinh sự sống và niềm vui. Như thế, Mẹ vừa là người đầu tiên được loan báo Tin Mừng, vừa là người đầu tiên loan báo Tin Mừng, cho thấy rằng làm môn đệ Đức Giêsu không dừng lại ở việc lắng nghe, nhưng được thể hiện qua những hành động cụ thể có khả năng biến đổi cuộc sống.

Nơi trường của Đức Maria, chúng ta được mời gọi sống sứ mệnh cùng với người trẻ (x. Hl 63), bằng việc bước đi bên cạnh họ, đồng hành và giúp họ trở nên những người loan báo tin mừng. Kinh nghiệm đức tin của họ phải trở thành động lực để mang Chúa Kitô đến cho những bạn trẻ khác, giữa những môi trường của đời sống hằng ngày, với sự đơn sơ và niềm vui.

Khi đó, sự hiện diện của chúng ta trở nên dấu chỉ của tình yêu tiên liệu của Thiên Chúa (x. Hl 1), tình yêu luôn đi bước trước và đồng hành với mỗi người trẻ, đặc biệt những em nghèo hoặc yếu đuối hơn cả. Trong nhãn quan giáo dục toàn diện, chúng ta đồng hành để họ biết chính mình, mở ra với tha nhân, lớn lên trong tình huynh đệ, sống tình bạn với Thiên Chúa, trở nên những công dân có trách nhiệm và cùng nhau chăm sóc Ngôi Nhà chung. Đó là trung tâm của sứ mệnh chúng ta: khơi dậy nơi người trẻ khát vọng về Thiên Chúa, tinh thần làm chứng và phục vụ.

Việc phong thánh gần đây của sơ Maria Troncatti đối với toàn thể Hội dòng tạo nên một động lực mới mẻ thúc đẩy tìm kiếm những cách thế truyền giáo can đảm và táo bạo. Giữa các dân tộc bản địa, sơ Maria đã nhập thể Tin Mừng bằng những cử chỉ đơn sơ nhưng sản sinh sự sống mới: chữa lành, giáo dục, bảo vệ phẩm giá con người và xây dựng hòa bình. Niềm say mê dành cho Chúa Giêsu nơi sơ đã trở thành khả năng lôi cuốn chính các thiếu nữ, không chỉ đón nhận lời loan báo, nhưng còn trở nên những chủ thể tích cực của sứ mệnh.

3.2 Tính trung tâm của người trẻ

Người trẻ là những nhân vật chính của tiến trình giáo dục. Điều thiết yếu là luôn mang lấy một cái nhìn mới mẻ về họ: họ là những chủ thể tích cực, mang trong mình những câu hỏi, ước mơ, những mong manh và cả những nguồn lực làm phong phú cộng đoàn. Các bạn trẻ ước mong được lắng nghe, được nhìn nhận và được đồng hành; trong khi đó, họ thường cảm nghiệm rằng tiếng nói của mình không được coi là có ý nghĩa, cả trong xã hội lẫn trong Giáo hội.26

Vì thế, biết lắng nghe người trẻ trở thành một tiến trình giáo dục căn bản. Điều này đòi hỏi bước vào đối thoại với các nền văn hóa trẻ mới mẻ và với những bối cảnh cụ thể nơi họ đang sống, trong xác tín rằng Thiên Chúa vẫn tiếp tục ngỏ lời qua chính kinh nghiệm của họ. Chỉ như vậy mới có thể xây dựng những tiến trình không phải được nghĩ ra “cho họ”, nhưng là “cùng với họ”, theo logic của sự đồng trách nhiệm và tham gia thực sự.27

Phong cách mang tính tham gia này tìm thấy một mẫu gương cụ thể trong kinh nghiệm Mornese, nơi Mẹ Maria Domenica Mazzarello đã sống tính hiệp hành giáo dục đích thực: Mẹ bước đi cùng các thiếu nữ, hỏi ý kiến các em, lôi cuốn các em vào đời sống cộng đoàn, nhìn nhận rằng mỗi người không chỉ có điều để lãnh nhận, mà còn có điều để trao ban. Trong bầu khí tín nhiệm và lắng nghe lẫn nhau, các thiếu nữ trưởng thành trong tinh thần trách nhiệm và ý thức về giá trị bản thân cũng như về kế hoạch đời sống của chính mình.

Sự hỗ tương giữa người trẻ và người lớn trở thành nguồn phong phú cho tất cả. Người trẻ mở ra tương lai bằng niềm hy vọng và óc sáng tạo của mình; người lớn gìn giữ ký ức và sự khôn ngoan của kinh nghiệm.28 Trong tính năng động ấy, cộng đoàn được lớn lên, được canh tân và trở thành không gian nơi Tin Mừng được sống và loan báo cùng nhau.

3.3 Trong một thế giới đang biến chuyển

Giáo dục hôm nay đòi hỏi đôi mắt có khả năng, cùng với người trẻ, đọc ra các dấu chỉ của thời đại, ý thức rằng Thánh Thần đang hoạt động giữa một thế giới được ghi dấu bởi những biến đổi nhanh chóng về văn hóa, môi trường, xã hội và kỹ thuật số: sự gia tăng các dòng di cư của con người, khủng hoảng khí hậu, sự gia tăng các bất bình đẳng xã hội và kinh tế, sự lan rộng của các xung đột và chiến tranh, cuộc cách mạng của trí tuệ nhân tạo đang biến đổi cách thức chúng ta làm việc, truyền thông và đưa ra quyết định. Trong bối cảnh ấy, chúng ta tin rằng Chúa Thánh Thần khơi dậy và nâng đỡ sự dấn thân của những ai trở nên những chủ thể tích cực, có khả năng diễn giải, chọn lựa và biến đổi thực tại mình đang sống.

Các Mối Phúc giúp chúng ta nhận ra rằng Thiên Chúa đang hoạt động chính nơi những mong manh, nghèo khó, thương tích và những khát vọng sâu xa của con người. Các Mối Phúc giáo dục chúng ta biết nhận ra, ngay giữa những nghịch lý của thời đại, những dấu chỉ của hy vọng và những khả thể của điều thiện hảo. Trong ánh sáng ấy, việc đọc thực tại bằng ánh nhìn đức tin trở thành một hành trình phân định đích thực: biến đổi cái nhìn, định hướng chọn lựa, nhận diện sự dữ cũng như những mầm non tốt lành, khích lệ xây dựng các mối tương quan công bằng, xót thương và hòa bình, để mỗi người trở nên nhân vật chính của một lịch sử cứu độ đang tiếp diễn trong đời sống hằng ngày.

Giáo dục hôm nay được mời gọi đào tạo những con người có năng lực, có tư duy phản biện và có trách nhiệm, biết định hướng giữa một xã hội phức tạp và không ngừng thay đổi. Việc sử dụng rộng khắp các công nghệ, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đòi hỏi những năng lực mới về kỹ thuật số, óc phê bình và về đạo đức.

Trong bối cảnh đó, sứ mệnh giáo dục của chúng ta theo phong cách Saledieng càng đảm nhận giá trị lớn lao hơn. Sứ mệnh ấy được thực hiện qua việc đồng hành, đối thoại và xây dựng những tương quan có ý nghĩa, biết trân trọng những ước mơ và tài năng của người trẻ, đồng thời nâng đỡ họ trong những mong manh của mình. Nhờ đó, chúng ta giáo dục hướng tới một sự hòa hợp giữa trưởng thành nhân bản và kitô giáo, được diễn tả qua tinh thần công dân tích cực và có trách nhiệm, liên đới và dấn thân xây dựng.

3.4 “Xây nhà là làm cho cộng thể trở thành gia đình”

“Xây nhà” với người trẻ là cách cụ thể và mang tính ngôn sứ nhất trong sứ mệnh giáo dục của chúng ta. Trong một thời đại bị ghi dấu bởi khủng hoảng các mối tương quan và sự phân mảnh của gia đình, sống kinh nghiệm “nhà” có nghĩa là trao tặng một không gian để gặp gỡ, để cảm thấy mình được yêu thương, xây dựng các mối dây liên kết, để cùng nhau ước mơ, phân định kế hoạch của Thiên Chúa trên chính cuộc đời mình và hướng về tương lai với niềm hy vọng. “Xây nhà là làm cho trở thành gia đình, là kiến tạo các mối dây liên kết qua những cử chỉ đơn sơ, hằng ngày, điều mà tất cả chúng ta đều có thể thực hiện.29

Các trường học, các nguyện xá, trung tâm giáo dục và cả những mạng lưới xã hội của chúng ta không chỉ là những địa điểm: đó là “nhà”, nơi trái tim gặp gỡ trái tim, nơi mỗi người trẻ có thể cảm thấy mình được đón nhận. Tại đây, đoàn sủng của Don Bosco và của mẹ Mazzarello trở thành sự hiện diện sống động; mỗi cử chỉ giáo dục trở thành hạt giống hy vọng: một nụ cười mở ra niềm tin, một lời khuyên nuôi dưỡng sự tự do, một trò chơi dạy biết cùng nhau trưởng thành, một lời nhắn gửi trở thành sự quan tâm cụ thể. Trong những không gian ấy, khoa sư phạm trở thành đời sống và linh đạo trở nên kinh nghiệm thường nhật.

Thư Luân lưu 1020 mời gọi chúng ta bước vào một mùa truyền giáo mới, chuyển dịch lời trao phó đã được gửi gắm cho Mẹ Mazzarello: “Ta trao phó chúng cho con” thành một lời cụ thể: “Ta chăm sóc con”, không chỉ bằng lời nói nhưng bằng chính đời sống của các cộng đoàn chúng ta. Một tình huynh đệ được sống cách cụ thể, một sự sẻ chia vô điều kiện, làm cho những nét hiền mẫu nơi dung mạo Thiên Chúa trở nên hữu hình, và nhân rộng những kinh nghiệm cộng đoàn mở, có khả năng chia sẻ với người trẻ đời sống hằng ngày, đức tin và ơn gọi theo phong cách Mornese.

Kinh nghiệm “nhà” nới rộng con tim, khai mở ánh nhìn trước những hình thức nghèo đói khác nhau và thúc đẩy sống các Mối Phúc Tin Mừng giữa đời thường bằng dấn thân cụ thể của sự gần gũi, tôn trọng, chăm sóc, cảm thông, thăng tiến công lý và hòa bình, như “muối cho đời và ánh sáng cho trần gian”.

3.5 Đời sống là ơn gọi

“Mục tiêu hoạt động mục vụ của chúng ta phải hướng tới là giáo dục các thiếu nữ biết phân định kế hoạch của Thiên Chúa trên cuộc đời mình và đảm nhận kế hoạch ấy như một sứ mạng” (Hl 72). Từ đó nổi lên tầm quan trọng của việc kiến tạo một nền văn hóa ơn gọi, biết dựa trên những yếu tố và chiều kích giúp nhận ra rằng cuộc sống là ơn gọi, biết phân định ước mơ của Thiên Chúa trên chính hiện hữu mình và nhận ra sự đóng góp độc đáo, duy nhất mà mỗi người có thể trao ban cho giáo hội và xã hội. Vì thế, chiều kích ơn gọi không thể tách rời khỏi sứ mệnh giáo dục, nhưng là phần cấu thành của sứ mạng ấy. Hoạt động giáo dục, khi sinh hoa kết trái, sẽ dần dần làm nảy sinh nơi người trẻ khả năng chọn lựa bậc sống, khả năng đáp trả cách ý thức và tự do đối với ơn gọi làm người và ơn gọi được phát sinh từ Bí tích thánh tẩy của mình.

Sự hiện diện của một cộng đoàn giáo dục, trong đó các ơn gọi khác nhau cộng tác hài hòa, tự thân đã là một lời loan báo: một “ngôi nhà loan báo Tin Mừng” đích thực. Trong bối cảnh ấy, hoạt động thiện nguyện trở thành một hình thức cụ thể tham gia vào sứ mạng, một môi trường huấn luyện về tính nhưng không và tinh thần đồng trách nhiệm. Trong chứng tá hằng ngày của việc phục vụ được sống cùng nhau – nhưng không, vui tươi và liên đới – người trẻ cảm nghiệm rằng Tin Mừng là điều hữu hình và khả tín. Họ nhận ra ngay sự nhất quán giữa lời nói và đời sống, và nhận thấy nơi sự dấn thân thiện nguyện của các nhà giáo dục cũng như của chính bạn bè đồng trang lứa những mẫu gương khả tín về sự hiến thân, niềm vui và phục vụ. Nhờ đó, họ khám phá rằng trao ban chính mình cho tha nhân là một con đường đích thực của trưởng thành nhân bản, của đức tin và của tinh thần đồng trách nhiệm.

Một cộng đoàn sống sứ mệnh của mình với sự đơn sơ và chân thực sẽ làm chứng cho đức tin hơn mọi diễn từ, khi cống hiến những mẫu gương có sức thu hút và định hướng về Thiên Chúa. Mỗi cử chỉ được sẻ chia, mỗi lời nói khích lệ, mỗi sự phục vụ được thực hiện chung có thể góp phần biến cộng đoàn thành mảnh đất màu mỡ, nơi các ơn gọi được tự do lớn lên, trong sự dấn thân loan báo Tin Mừng cho các bạn đồng trang lứa bằng một ngôn ngữ rõ ràng, dễ hiểu, và bằng việc thiết lập những mối dây tình bạn chân thành.30

3.6 Đã đến lúc làm bừng cháy lại ngọn lửa

Sự chọn lựa truyền giáo hướng về những người nghèo nhất nảy sinh, nơi tâm điểm của ơn gọi Saledieng, như một đáp trả trung thành trước lời mời gọi của Thiên Chúa, ngang qua những khuôn mặt cụ thể của những người mong manh nhất, của các bạn trẻ bị tổn thương bởi cuộc sống và của những dân tộc bị tước đoạt phẩm giá và tương lai. Đây không chỉ là một chiến lược mục vụ, cũng không đơn thuần là một lựa chọn xã hội, nhưng là một chọn lựa mang tính Tin Mừng đích thực, bén rễ sâu trong kinh nghiệm thiêng liêng và đoàn sủng của don Bosco và mẹ Mazzarello. Các ngài đã đọc thời đại mình bằng ánh nhìn chiêm niệm và đầy lòng trắc ẩn, để cho mình được chất vấn bởi những vùng ngoại biên nhân loại và hiện sinh, nơi cảnh khốn cùng đan xen với bất công và sự chối bỏ các quyền căn bản của con người.

Don Bosco, với trái tim của người cha và mục tử, đã đến với những người trẻ nghèo, cô đơn, di dân và bị bỏ rơi trên các đường phố và trong các nhà tù ở Torino, nhận ra nơi họ không chỉ là những đối tượng cần được trợ giúp, nhưng là những con người mang phẩm giá, quyền lợi và một ơn gọi hướng tới sự sống viên mãn. Sự ưu ái của ngài dành cho những người trẻ nghèo nhất không chỉ nảy sinh từ hoàn cảnh, nhưng từ sứ mạng được Thiên Chúa trao phó, qua sự can thiệp từ mẫu của Đức Maria Phù Hộ: không phải các công việc xác định chọn lựa, nhưng chính tình yêu ưu tiên dành cho người trẻ.

Cùng một cách thức, Mẹ Mazzarello, trong sự đơn sơ của Mornese, đã nhận ra một dạng nghèo đói thường bị che dấu nhưng ẩn sâu là sự bất công: đó là cái nghèo của các thiếu nữ thiếu tình thương, sự chăm sóc, giáo dục và thiếu vắng ý nghĩa cho đời mình. Thực tại ấy khơi dậy nơi mẹ sức sáng tạo của tình yêu giáo dục và làm nảy sinh một phong cách không thể tách rời khỏi sự chọn lựa nghèo khó Tin Mừng, vui tươi và liên đới, có khả năng thăng tiến phẩm giá nữ giới và trao lại cho các thiếu nữ niềm tin tưởng, sự tự lập và niềm hy vọng.

Trực giác đoàn sủng ấy, đã được gợi nhắc ngay từ khoản đầu tiên của Hiến luật chúng ta, hôm nay vẫn giữ nguyên tính thời sự nổi bật trong một bối cảnh nghèo hóa toàn cầu, đặc biệt tác động trên các bạn trẻ nam nữ. Sự chọn lựa ưu tiên dành cho người nghèo cho phép chúng ta giáo dục cách cụ thể theo logic của các Mối Phúc, thúc đẩy một sự thay đổi não trạng để tác động lên nền văn hóa thống trị vốn “thúc đẩy việc bỏ mặc người nghèo cho số phận của họ, không xem họ là đáng được quan tâm, càng không đáng được trân trọng”.31

Tầm nhìn ấy được tìm thấy một sự nhập thể rạng ngời nơi chứng tá của Thánh Maria Troncatti, nhà truyền giáo giữa dân tộc Shuar tại Ecuador: với phong cách gần gũi, tôn trọng và chia sẻ, sơ đã thăng tiến sự sống, phẩm giá, văn hóa và các quyền của một dân tộc thường bị khai thác và gạt ra bên lề, và cho thấy rằng loan báo Tin Mừng cũng có nghĩa là bảo vệ con người trong sự toàn vẹn của họ và đồng hành với các tiến trình giải phóng nhân bản. Cuộc đời của sơ minh chứng rằng giáo dục và truyền giáo, khi phát xuất từ Tin Mừng, trở thành những khí cụ của công bằng xã hội và biến đổi lịch sử.

Trong dịp kỷ niệm 150 năm chuyến Xuất phát Truyền giáo đầu tiên, ước gì gia sản của Don Bosco, của Mẹ Mazzarello và chứng tá của Thánh Maria Troncatti tiếp tục “làm bừng cháy lại ngọn lửa” trong các cộng đoàn giáo dục của chúng ta, thôi thúc chúng ta sống những chọn lựa truyền giáo can đảm và mang tính ngôn sứ.

Câu hỏi:

Chúng ta canh tân niềm đam mê truyền giáo như thế nào trong việc dấn thân giáo dục và loan báo Tin Mừng, cùng với người trẻ nam nữ?

Kết luận

Chị em thân mến, trong tiến trình chuẩn bị cho Tổng Tu nghị XXV, thời gian ân sủng cho toàn thể Hội dòng, chúng ta được mời gọi đi vào chiều sâu của nội dung mà chủ đề cống hiến cho chúng ta, để tái khám phá và sống căn tính của mình với ý thức lớn nhất.

Chúng ta cảm nhận nhu cầu phải khởi đi lại từ tính trung tâm của Đức Kitô, củng cố sự hiệp thông và làm bừng cháy lại niềm đam mê truyền giáo, nhờ kín múc từ nguồn mạch của đoàn sủng Saledieng. Điều này sẽ làm cho các cộng đoàn giáo dục của chúng ta trở nên men của hòa bình, với và vì những người trẻ mà Chúa trao phó cho chúng ta.

Trong việc chuẩn bị cho Tổng Tu nghị XXV, chúng ta hãy lôi cuốn cộng đoàn giáo dục và các nhóm khác nhau trong Gia đình Saledieng, cũng như các đại diện của các Tổ chức Giáo hội và dân sự nhạy bén với thực tại giáo dục. Trong đối thoại và đối chiếu, chúng ta tạo điều kiện để các bạn trẻ có thể diễn tả, nói cho chúng ta biết điều các em cảm nhận, suy nghĩ và mong đợi nơi chúng ta. Tại mỗi Tỉnh dòng và Á Tỉnh, Giám Tỉnh và Bề trên Á Tỉnh, cùng với Ban Cố vấn, sẽ tìm ra những phương thế thích hợp nhất để đào sâu những gì được đề xuất trong Thư Luân lưu này, và có thể cụ thể hóa chương trình làm việc nhằm chuẩn bị cho Tu nghị Tỉnh.

Chúng ta phó thác cho Đức Maria, môn đệ đầu tiên và thừa sai đầu tiên, để Mẹ chuyển cầu cho chúng ta sự hiện diện của Chúa Thánh Thần trong suốt hành trình này. Tôi mời gọi chị em mỗi ngày cùng gặp nhau trong lời kinh phó thác, theo gợi ý đã được gửi đến.

Kinh nguyện chuẩn bị cho Tổng Tu nghị XXV

Lạy Mẹ Maria Phù Hộ, môn đệ và thừa sai đầu tiên của Chúa Con, Mẹ thật có phúc vì đã tin.

Trong hành trình chuẩn bị cho Tổng Tu nghị XXV, xin hãy mở lòng chúng con biết lắng nghe tiếng Chúa Thánh Thần và hoán cải theo những lời Ngài mời gọi, để thời gian này trở nên kinh nghiệm của ân sủng và phân định cộng đoàn.

Xin giúp chúng con làm bừng cháy lại nơi mình ơn đoàn sủng Saledieng, khi kín múc từ nguồn mạch luôn tươi mới của linh đạo cha Bosco và mẹ Mazzarello.

Xin dạy chúng con tin vào sức mạnh ngôn sứ của ơn gọi chúng con trong việc phục vụ người trẻ, nhất là những em nghèo nhất, giữa một thế giới bất ổn, xung đột và đầy thương tích, nhưng cũng là nơi bao người âm thầm gieo trồng sự sống và hòa bình.

Trong ánh sáng của các Mối Phúc Tin Mừng, xin uốn nắn tâm hồn chúng con nên giống Trái Tim Chúa Giêsu, Con Thiên Chúa: hiền lành, khiêm nhường, xót thương và biết xây dựng hòa bình.

Xin cho chúng con biết sống sự hiệp thông đích thực, cùng bước đi với người trẻ, như những môn đệ và thừa sai của niềm hy vọng. Amen.

Roma, ngày 24 tháng 2 năm 2026.

ĐỀ XUẤT LÀM VIỆC

Trong khi đề xuất linh đạo các Mối Phúc, Đức Giêsu trao ban cho chúng ta một cái nhìn mới về đời sống và sứ mệnh: “Phúc cho các con”. Trong chân trời Tin Mừng này, hành trình tiến tới Tổng Tu nghị XXV trở thành thời gian lắng nghe, phân định và hoán cải cá nhân cũng như cộng đoàn, để chúng ta biết để mình được Chúa Thánh Thần hướng dẫn tới những dạng thức chân thực hơn của việc bước theo Chúa và phục vụ người trẻ, đặc biệt những em nghèo nhất.

Nhằm tạo điều kiện cho sự tham gia của mọi thành phần trong cộng đoàn địa phương – các FMA và cộng đoàn giáo dục – vào tiến trình phân định trong Tu nghị Tỉnh, đề nghị áp dụng phương pháp “Đối thoại trong Thánh Thần”. Phương pháp này có thể giúp thúc đẩy sự tham gia, lắng nghe và quyết định được hướng dẫn thực sự bởi Chúa Thánh Thần.

1. Bước thứ nhất: “chuẩn bị cá nhân”. Trong cầu nguyện, lắng nghe Thánh Thần, mỗi người chuẩn bị phần đóng góp của mình. Có thể đề nghị một thời gian thinh lặng và cầu nguyện với việc lắng nghe bản văn các Mối Phúc (Mt 5,1-12).

“Lên tiếng và lắng nghe”. Mỗi người lần lượt phát biểu, khởi đi từ kinh nghiệm và lời cầu nguyện của mình, đồng thời chăm chú lắng nghe phần chia sẻ của người khác, không bình luận hay đáp lại.

Kết thúc vòng chia sẻ thứ nhất, có thể dành một khoảng thinh lặng cầu nguyện.

2. “Dành chỗ cho người khác và cho Đấng Khác”. Mỗi người chia sẻ, dựa trên những gì đã nghe, điều nào vang vọng mạnh mẽ nhất nơi mình, hoặc điều nào gây nên những kháng cự nội tâm nhiều nhất, khi để mình được Chúa Thánh Thần hướng dẫn.

Kết thúc vòng chia sẻ thứ hai, có thể dành một khoảng thinh lặng cầu nguyện.

3. “Cùng nhau xây dựng”. Cùng đối thoại dựa trên những gì đã có trước đó, để phân định và đón nhận hoa trái của cuộc Đối thoại trong Thánh Thần. Nhận ra những trực giác và những điểm hội tụ; xác định những bất đồng, trở ngại và các câu hỏi còn bỏ ngỏ; để những tiếng nói mang tính ngôn sứ được xuất hiện. Điều quan trọng là mỗi người cảm thấy mình được đại diện trong kết quả chung và cùng xác định những bước đi mà Chúa Thánh Thần đang mời gọi.

4. Lời nguyện tạ ơn kết thúc.

CÂU HỎI

Mỗi Tỉnh dòng được mời gọi, nếu xét thấy cần thiết và tùy theo bối cảnh riêng, cụ thể hóa thêm các câu hỏi nhằm khơi dậy suy tư nơi các chị em và các cộng đoàn, khích lệ việc chia sẻ, củng cố những điểm tích cực và nhận ra những con đường hoán cải. Tuy nhiên, cần gửi về câu trả lời cho từng câu hỏi được đề xuất dưới đây:

· Hôm nay chúng ta sống ơn thống nhất (đời sống), sức mạnh ngôn sứ của đoàn sủng làm cho chúng ta trở thành những môn đệ–thừa sai hạnh phúc, như thế nào?
· Trong các cộng đoàn FMA của chúng ta, chúng ta đang sống sự hoán cải hướng tới hiệp thông và tình huynh đệ chân thành như thế nào?
· Ngày nay, các cộng đoàn giáo dục của chúng ta dấn thân như thế nào để thực sự sống tinh thần đồng trách nhiệm trong sứ mệnh chung?
· Chúng ta canh tân niềm đam mê truyền giáo của mình trong việc dấn thân giáo dục và loan báo Tin Mừng cùng với các bạn trẻ như thế nào?

CẤP ĐỘ TU NGHỊ TỈNH

Với Đức Maria, được nhìn nhận là “Đấng có phúc vì đã tin”, và trong bầu khí rộng mở sâu xa với Chúa Thánh Thần, Tu nghị Tỉnh được mời gọi:

suy tư, bằng phương pháp Đối thoại trong Thánh Thần, trên các câu hỏi đã nêu, là những điểm then chốt của chủ đề Tu nghị; lôi cuốn cách thích hợp người đời và các bạn trẻ; phân định trên các tài liệu được thu thập từ các cộng đoàn và soạn thảo, cho mỗi câu hỏi, một bản trả lời tổng hợp không quá một trang;
bầu chọn Đại biểu hoặc những Đại biểu tham dự Tổng Tu nghị và những người Dự khuyết tương ứng;
chuẩn bị những đề xuất (nếu có) để gửi đến Tổng Tu nghị XXV;
lưu tâm đến những khía cạnh và vấn đề nổi bật trong đời sống của Tỉnh dòng.

Các câu trả lời cho những câu hỏi về chủ đề Tu nghị, biên bản bầu chọn các Đại biểu và Dự khuyết, cùng những đề xuất của Tỉnh dòng (nếu có), sẽ được gửi đến Điều phối viên Tu nghị trước ngày 1 tháng 12 năm 2026.

Để thuận lợi cho việc chuẩn bị và tiến hành Tu nghị Tỉnh, nên chỉ định, trong số các thành viên đương nhiên, một chị làm Điều phối viên.

Trong tiến trình chuẩn bị cho Tổng Tu nghị XXV ở cấp trung ương, sẽ thành lập một Ủy Ban tiền Tu nghị (Ban trù bị tổng tu nghị), gồm các chị em đến từ nhiều bối cảnh văn hóa khác nhau. Ủy ban này sẽ nghiên cứu các tài liệu gửi về từ các Tỉnh dòng; đây sẽ là nền tảng để soạn thảo Tài liệu làm việc.

Sau đó, Tài liệu làm việc sẽ được gửi đến các Tỉnh dòng, để các tham dự viên của Tổng Tu nghị đọc và đào sâu, đồng thời chia sẻ với các chị em, với những người đã tham dự các Tu nghị Tỉnh và, nếu thích hợp, với những người có chuyên môn về các chủ đề được đề cập.

Chú thích

1 Cf Lettera di S. G. Bosco alle FMA del 24 maggio 1886, in Appendice delle Costituzioni FMA.

2 Gaudete et Exsultate 7.

3 L’Istituto ha celebrato il Capitolo Generale XXI nel 2002, “In comunione su strade di cittadinanza evangelica”, in cui le Beatitudini, considerate la Magna Charta della cittadinanza evangelica, venivano studiate e meditate. Le proposte di riflessione degli Esercizi spirituali precedenti il CG sono state raccolte in un volume: Maria KO - Giorgio ZEVINI, Dal monte delle beatitudini alle nostre citta’. Alle sorgenti della cittadinanza evangelica, Roma, LAS 2002.

4 MARTINI Carlo Maria, Il discorso della montagna. Meditazioni, Milano, Arnoldo Mondatori Editore 2006, 109.

5 Cf L’Interiorita’ apostolica. Riflessioni sulla “grazia di unita’” come sorgente di carita’ pastorale. A cura di Rossano Sala, Leumann (Torino), Elledici 2020.

6 Omelia del Rettor Maggiore, don Fabio Attard, Roma, Casa Generalizia FMA, 13 maggio 2025.

7 L.cit.

8 LEONE XIV, Messaggio della 100a Giornata Missionaria Mondiale 2026; cf C 36.

9 EG 286.

10 Ivi 286.

11 Ivi 288.

12 Cf EG 288.

13 Cf Documento finale della XVI Assemblea Generale Ordinaria del Sinodo dei Vescovi 2024, 39-40.

14 Cf LG 31.

15 Cf VC 54.

16 Cf ChL 55.

17 Apostolicam Actuositatem 2.

18 LEONE XIV, Udienza ai membri del “Working Group on Intercultural and In-terreligious Dialogue”, 29 settembre 2025.

19 LEONE XIV, Messaggio per la LIX Giornata Mondiale della Pace: La pace sia con tutti voi. Verso una pace disarmata e disarmante, 1º gennaio 2026.

20 Cf Fratelli tutti 88.

21 Cf ivi 81.

22 DICASTERO PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Dichiarazione Dignitas infinita circa la dignita’ umana 2024, 1.

23 Cf Politica per la Tutela dei Minori e degli Adulti Vulnerabili nell’Istituto delle Figlie di Maria Ausiliatrice.

24 Cf CONGREGAZIONE PER GLI ISTITUTI DI VITA CONSACRATA E LE SO-CIETÃ€ DI VITA APOSTOLICA, Per vino nuovo otri nuovi. Dal Concilio Vaticano II la vita consacrata e le sfide ancora aperte. Orientamenti, Citta’ del Vaticano, Libreria Editrice Vaticana 2017, 43.

25 Cf COZZA Rino, Oltrepassare i recinti, cambiare lo sguardo. Prospettive per la Vita Consacrata, Milano, Ancora 2025, 97.

26 Cf XV Assemblea Generale Ordinaria del Sinodo dei Vescovi, Documento Finale, 7.

27 Cf XV Assemblea Generale Ordinaria del Sinodo dei Vescovi, Documento Finale 119.

28 Cf EG 108.

29 Cf Christus Vivit 217.

30 Cf XV Assemblea Generale Ordinaria del Sinodo dei Vescovi, Documento Finale, 56.

31 LEONE XIV, Dilexi te 105.