Dẫn vào phần hai

Chúng ta đang đọc Thông điệp Laudato Si’ của Đức Thánh Cha Phanxicô về việc chăm sóc ngôi nhà chung theo phương pháp Xem – Xét – Làm. Hai điều răn xanh đầu tiên, tương ứng với chương đầu của Thông điệp, giúp chúng ta hiểu khủng hoảng sinh thái là tiếng kêu của trái đất và tiếng kêu của người nghèo. Ba điều răn xanh tiếp theo sẽ “Xét” cuộc khủng hoảng ngôi nhà chung của chúng ta. Đúng là chúng ta cần phải phân định sau khi hiểu vấn đề và trước khi có những nỗ lực giải quyết vấn đề. Trong phần này, chúng ta sẽ chủ yếu dựa vào chương III và IV của Thông điệp.

Điều răn xanh thứ ba trình bày tiêu chuẩn thần học do Đức Phanxicô đưa ra để xét khủng hoảng ngôi nhà chung của chúng ta. Trong Laudato Si’, ngài mời gọi chúng ta nhìn thế giới từ góc độ tôn giáo. Thông điệp trình bày thế giới tự nhiên như Tin Mừng sáng tạo, một biểu hiện của tình yêu vô hạn Thiên Chúa dành cho mọi thụ tạo. Tạo Thành cũng là mặc khải nguyên thủy của Thiên Chúa, “Cuốn Sách những Kỳ Công”. Quan trọng phải nhớ rằng Thiên Chúa đã định hướng Tạo Thành vào sự hiệp thông hoàn vũ và vì thế tất cả của cải trần thế thuộc về mọi người. Định mệnh cuối cùng của Tạo Thành là tháp nhập trong Chúa Kitô. Đức Phanxicô mời gọi chúng ta nhìn thế giới tự nhiên bằng chính cái nhìn của Chúa Giêsu.

Đánh giá của chúng ta về khủng hoảng cho thấy rằng việc lạm dụng thế giới tự nhiên từ phía con người không gì khác hơn là hành vi 'tội lỗi'. Do đó, điều răn xanh thứ tư liên quan đến khái niệm tội sinh thái. Trước hết, chúng ta được mời gọi mở rộng hiểu biết truyền thống về tội, thường giới hạn trong phạm trù cá nhân. Đức Phanxicô nêu lên hiểu biết khá toàn diện về tội sinh thái là phá vỡ các tương quan cơ bản với Đấng Tạo Hóa, với đồng loại và với phần còn lại của Tạo Thành. Chúng ta sẽ tìm cách hiểu rõ ba tầng của tội sinh thái: phá vỡ liên kết với Thiên Chúa, với con người và vũ trụ. Sau đó, chúng ta suy gẫm về hậu quả của tội con người gây ra cho phần còn lại của Tạo Thành và kết thúc bằng một lưu ý về nhu cầu sám hối và hòa giải.

Quá trình phân định thực sự liên quan đến khủng hoảng ngôi nhà chung dẫn chúng ta đến việc làm sáng tỏ và thừa nhận nguyên nhân gốc rễ của vấn đề. Điều răn xanh thứ năm nói về gốc rễ nhân bản của khủng hoảng sinh thái, cũng là tiêu đề chương III của Thông điệp. Điều chúng ta quan tâm là nhìn nhận trách nhiệm của mình đối với sự suy thoái ngôi nhà chung, đó là điều kiện tiên quyết cho bất kỳ hành động hiệu quả nào trước khủng hoảng. Đức Phanxicô bắt đầu bằng cách suy tư về mô hình kỹ trị hiện tại đã dẫn đến sự thống trị và bóc lột thế giới tự nhiên. Tuy nhiên, ngài nhanh chóng lưu ý rằng ẩn sau nền kỹ trị có gốc rễ sâu xa hơn của khủng hoảng sinh thái, cụ thể là chủ nghĩa nhân chủng học hiện đại và quan điểm cơ học nhìn thế giới tự nhiên chỉ là kho chứa tài nguyên. Ngài nói về sự thay đổi mô hình khái niệm cần thiết để vượt qua gốc rễ ý thức hệ dẫn đến sự suy thoái hiện tại của ngôi nhà chung của chúng ta.