6. Cha Rua làm Phó Bề Trên Tổng Quyền (Prefect General)

Cha Rua thay thế cha Alasonatti

Tháng Bẩy 1865, Don Bosco thấy mình thật sự quá nặng với những vấn đề. Công việc xây cất Thánh Đường Mẹ Phù Hộ đã bắt đầu và chi phí - ngài cần phải trả chủ xây cất cứ mỗi hai tuần - đòi hỏi sự cam kết ngoại thường của ngài. Năm trong các linh mục của ngài đã ốm, như ngài viết cho cha Rua.[97] Cha Victor Alasonatti, Phó Tổng Bề Trên, quán xuyến điều hành tổng quát công cuộc đã bị ung thư cổ họng. Ngài phải rời Turin và chuyển tới nhà tại Lanzo Torinese được thành lập năm trước đó. Ngày 16 tháng Bẩy, Giám đốc trường tại đó, cha Đaminh Ruffino, chết vào lúc 25 tuổi. Vì thế vào tháng Tám Don Bosco quyết định gọi Rua về lại bên cạnh mình. Còn cha Gioan Bonetti sẽ thay chỗ ngài. Điều này xảy ra ngày 18 tháng Chín. Cùng ngày ngài xin Rua trả một hóa đơn đã hết hạn.[98] Ngày 4 tháng Mười, ngài xin Rua quảng bá trường tại Lanzo.[99] Rồi, tối 7, cha Alasonatti lại qua đời.

Ngài cấp thiết cần tổ chức lại việc quản trị toàn diện Tu hội Salêdiêng. Don Bosco tiến lên theo lối này: trước hết ngài tập họp năm thành viên mang chức vụ của Tu hội để thay thế vị phó bề trên đã qua đời và vị Linh hướng, cha Fusero, đã ốm. Cha Micae Rua được chọn làm Phó Bề trên và Gioan Tẩy Giả Francesia làm Linh hướng. Sau đó tất cả các thành viên của Nguyện xá được triệu tập để chọn vị cố vấn thứ ba. Cha Celestine Durando được chỉ định thế chỗ của cha Gioan Bonetti, người đã được chuyển tới Mirabello. Rồi ngài ý thức rằng dưới diện chính thức không thành viên nào của nhóm quản trị này đã tuyên khấn trọn đời như Giáo luật đòi hỏi. Ngài bắt đầu sửa chữa điều này ngay. Ngày 15 tháng Mười Một, cha Rua, Cagliero, Francesia, Ghivarello, Bonetti cộng thêm hai tư giáo và hai sư huynh đã tuyên khấn trọn đời trong tay Bề Trên Cả. Từ cuối thập niên 1860, căn cứ rằng Don Bosco thường vắng mặt, khi quy chiếu tới Hội Đồng Nguyện xá, thì một cách đặc biệt, nó gồm cha Rua, vị Phó Bề trên, cha Francesia, vị Linh hướng, cha Angelo Savio, vị quản lý, Gioan Cagliero, Charles Ghivarello và Celestine Durando, các Cố vấn.

Cha Rua đại diện Don Bosco

Don Bosco coi Rua là vị Phó Tổng Bề trên (Prefect General), là cái tôi thứ hai, alter ego, của ngài. Ngày 11 tháng Giêng 1866, ngài sai Rua tới Mirabello nhân danh ngài tiếp nhận các lời khấn trọn đời của hai trong số những người đầu tiên tuyên khấn, Francis Prover và Francis Cerruti. Ngày 4 tháng Hai sau đó, Don Bosco ở bên cạnh giường của Rudolph de Maistre trong cơn hấp hối sau cùng của ông, nên thay mặt ngài, cha Rua chủ tọa cuộc họp các Giám đốc được triệu tập cho ngày lễ trọng Thánh Phanxicô Salê. Vào ngày 11 tháng Hai, cha Rua viết một lá thư dài cho bà Bá tước Charlotte Callori, nhân danh Don Bosco, vì ngài “bị mắc kẹt trong nhiều trách vụ.”[100]

Giữa 1865 và 1870, mặc dù ngài chịu trách nhiệm gồm cả những nhà gắn liền Mirabello và Lanzo, thì công việc của cha Rua tập trung chính vào nhà tại Nguyện xá. Ngài có khuynh hướng quên nó, nhưng từ khi ngài trở về Valdocco, liên quan đến việc cung cấp một ban giảng dạy có bằng cấp cho những lớp đệ nhị cấp, ngài cũng bắt đầu chuẩn bị mình cho học vị tại Khoa Văn chương và Triết học ở Turin. Một chứng chỉ về việc ghi danh chứng nhận những khóa học văn chương Latinh, Ý ngữ, Hy lạp và Lịch sử Thượng cổ và Thời Mới, đề ngày 30 tháng Mười Một 1865.[101]

Vì Don Bosco thường vắng mặt, cha Rua thực sự chịu trách nhiệm chính cho công cuộc tại Valdocco. Ngài phải tiếp tục giải quyết các vấn đề liên quan đến sổ sách, kỷ luật, vệ sinh, sạch sẽ, tái cấu trúc khu vực, chuẩn bị những ngày lễ. Biên bản những buổi họp hàng tuần của Hội đồng nói về những vấn đề này. Chính cha Rua trung thành giữ lấy chúng, cùng với những ghi chú trong cuốn Book of experience của ngài. Đọc những tài liệu này, mặc dù tẻ nhạt đôi chút, có thể rất soi sáng. Chẳng hạn, chúng ta học biết rằng đời sống Salêdiêng lúc đó không hề êm ả.[102] Đây đó chúng ta lượm lặt được những chi tiết từ những buổi họp của Hội đồng năm 1866. Ngày 11 tháng Ba họ quyết định chú ý hơn tới giờ thức dậy, đối với nhân viên và về những bài học được chuẩn bị làm sao; ngày 18 tháng Ba người ta đề nghị phải giữ sổ sách cho ngăn nắp; ngày 8 tháng Bẩy [ghi nhận] rằng phải chuẩn bị lễ Thêm Sức tốt hơn nữa (được ban vào ngày 22), rằng không được gia phạt trong lớp và nhà cơm và phải kiểm tra giường chiếu cho ngăn nắp trong nhà ngủ; ngày 12 tháng Tám, khi đề cập lại vấn đề hình phạt, Hội đồng thiết lập một hệ thống tiệm tiến, vốn bao gồm việc tước người thủ phạm một món chính, rượu, ăn đang khi ngồi ở giữa nhà cơm hay gần ô cửa, quì trong nhà cơm, dưới những mái vòm, v.v.[103]

Tổ chức lại Nguyện xá

Đây là một trường hợp đảm nhận trách nhiệm hướng dẫn một nhà gồm khoảng 350 học sinh và 350 thiếu niên lao động vốn thường mặc kệ điều ta muốn trong trật tự hay kỷ luật. Dưới sự hướng dẫn của cha Alasonatti, vốn không khỏe và phản ứng ít nhiệt tâm, nhà lớn tại Valdocco đã mất đi một tinh thần nào đó. Vì vậy, cách nào đó cần phải tổ chức lại. Làm cho kỷ luật nên duyên dáng và trao ban một sức mạnh bên trong nào đó cho đời sống đạo đức, trách vụ đó không dễ dàng cho vị Phó Tổng Bề trên mới. Lối tiếp cận của ngài kéo theo bình phẩm. Rua ở trong một vị thế không thoải mái. Người ta nói, lúc này ngài được Don Bosco che chở và không ai có thể di chuyển một chiếc lá mà không có phép của ngài. Một số người rất hạnh phúc với trật tự được tái lập một cách mạnh mẽ sau khi cha Victor Alasonatti điều hành cách thoải mái. Trái lại, số khác đã đến Nguyện xá khi còn nhỏ, nhưng nay đã trưởng thành, không thể cam chịu quy phục một người bạn trước kia. Điều này gây ra một ác ý nào đó mà cha Rua tìm cách ngăn lại.

Ngài chịu đựng nó. Đó là một trách vụ nặng nề. Ngài phải trả những món nợ đáng kể. Ngài cần phải đặc biệt quan tâm đến điều hành trôi chảy các xưởng thợ với mọi thứ thanh toán vốn liên hệ đến việc mua các chất liệu thô và máy móc, trả lương cho thợ và lo liệu những tài khoản cho khách hàng. Don Bosco cũng phó cho ngài việc giám thị công việc ở thánh đường đang xây cất. Ngoài ra, như Auffray cho biết, (không được xác định do những sử gia khác) ngài thậm chí chịu trách nhiệm cả tờ Catholic Readings nữa. Ấn bản này lên tới 12 ngàn người đăng ký và đòi buộc nội dung của nó phải được viết hàng tháng theo một phong thái đơn giản và cá vị. “Viết thích đáng, đúng và không phải với một văn phong quá khó, và chăm chú chuẩn bị cả tháng trời không phải là chuyện nhỏ.”[104]

Những ngày lễ thánh hiến Thánh Đường Mẹ Phù Hộ
các Giáo Hữu

Tháng Năm 1868 Nguyện xá tưng bừng hẳn lên. Năm năm sau khi khởi sự ý tưởng, Don Bosco thấy giấc mơ của mình về ngôi thánh đường lớn dâng kính Mẹ Phù Hộ các Giáo Hữu được hiện thực. Những chi tiết cuối cùng được thêm vào. Tháng Sáu người ta chuẩn bị việc thánh hiến, chỉ bốn năm sau khi đặt viên đá đầu tiên. Vào tháng Năm Hội đồng đã thảo luận, dưới sự hướng dẫn của cha Rua những vai trò được phân công như thế nào. Theo những ghi chú tóm tắt trong biên bản, họ phải lo liệu những người giữ cửa, những người tiếp nhận khoản tiền quyên góp, những người dẫn chỗ, những người phục vụ bàn ăn, những người tiếp rượu, những người chăm sóc phòng khách, những người xưng tội, và đèn đóm. Những ngày lễ kéo dài tám ngày. Nghi lễ thánh hiến là giây phút quan trọng nhất. Họ cần mời những nhân vật quan trọng và bảo đảm những lễ nghi tôn giáo long trọng được chuẩn bị. Ở đó, đón chào những đám người sùng mộ, tiếp rước những học sinh từ các nhà tại Lanzo và Mirabello, tổ chức những buổi hòa tấu và chuẩn bị một buổi trình diễn kịch nghệ.

Những ngày lễ thánh hiến long trọng xảy ra vào ngày 19 tháng Sáu, kéo dài 8 ngày liền và với sự nhiệt thành tôn giáo cao độ; điều ấy muốn nói rằng thánh đường đó đã được hoàn tất trong thời gian kỷ lục. Don Bosco miêu tả chúng trong một ấn bản đặc biệt của Catholic Readings, được xuất bản ngay sau biến cố đó.[105] Suốt đời ngài không biến cố nào khác mang lấy tầm quan trọng lớn hơn những ngày diệu kỳ đó giữa ngày 9 và 16 tháng Sáu, với những Thánh lễ và Kinh Chiều do Giám mục chủ sự, những bài nói chuyện của các Giám mục, những tiệc tùng (mà các tặng phẩm đã đến từ khắp Bắc Ý), những cuộc trình diễn thể dục và sân khấu kịch nghệ, giữa chúng là Phasmatonices do Đức Ông Rosini vốn đã được trình diễn tại Mirabello. Các tín hữu tới lui đoàn đoàn lũ lũ. Don Bosco thật rạng rỡ. Vào cuối mọi sự đó cha Rua có thể viết trong một ghi chú rằng không gì đã khuấy rối “niềm hạnh phúc của những ngày thánh thiện này.”[106]

Khó mà tưởng tượng khối công việc mà việc thánh hiến ấy đòi hỏi những người tổ chức khác nhau. Ngoài công việc thông thường của mình, Giuse Bongiovanni đã lo liệu gánh vác việc phục vụ bàn thánh với Nhóm Giúp Lễ, đã ốm liệt vào ngày thánh hiến và qua đời ngày 17 tháng Sáu, hai mươi bốn tiếng sau khi tám ngày đó đã xong xuôi.[107] Chúng ta phải nói rằng cha Rua, mà toàn guồng máy tổ chức được ký thác cho ngài, đã thực hiện toàn bộ trên cả tuyệt vời. Tháng sau, những điều kiện thể lý của ngài tỏ lộ một phản tác dụng. Cái cung kéo căng quá đã gẫy. Kiệt lực, ngài cố gắng giấu vẻ mệt nhọc của mình bao có thể, nhưng ngài phải tuyên bố mình đã quị. Ngày 29 tháng Bẩy ngài nằm liệt giường. Cha Ceria nói ngài đau vì chứng viêm màng bụng nặng. Bác sĩ có lẽ chuẩn đoán như thế, theo đó ngài không có chút cơ may bình phục. Cha Rua bình thản chấp nhận cái chết và xin lãnh các bí tích sau cùng.[108]

Ngày đó Don Bosco đi vắng. Tối về, ngài thấy cả nhà nhốn nháo. Thậm chí người ta chạy đến cho ngài biết tin về bệnh nhân. Theo các chứng nhân, ngài trả lời: “Cha biết rằng cha Rua sẽ không lìa đời nếu cha không cho phép.” Rồi ngài đi giải tội. Chỉ sau khi ăn tối, ngài mới đi tới phòng của cha Rua. Ngài nói chuyện với cha một chút và khi thấy Rua xác tín mình sắp chết, thì dường như Don Bosco nói: “Rua thân mến, cha không muốn con chết. Con vẫn có quá nhiều điều phải làm cho cha!” Ngài chúc lành cho cha và rồi bỏ đi. Suốt đêm bệnh tình không trở nên nặng hơn. Ngày hôm sau, sau khi đã cử hành Thánh Lễ, Don Bosco lại tới bên giường ngài. Bác sĩ Gribaudo ở đó, ra dấu rằng không có hy vọng. Don Bosco không bị quị ngã. Dường như khi thấy dầu thánh trên bàn, ngài quở trách người y tá không có đủ đức tin, và quay sang bệnh nhân nói lớn: “Rua, con xem, ngay cả nếu con ném mình ra cửa sổ bây giờ, con cũng không chết đâu!” Niềm tin này đến từ đâu? Chúng ta không biết. Dù sao chăng nữa, bệnh nhân bắt đầu ít đau hơn. Dần dần sức khỏe ngài cải thiện và nguy hiểm trôi qua. Lúc mới bình phục khi ngài có thể đi những bước đầu tiên ra khỏi phòng, cả nhà hoan hỉ. Họ mời ngài xuống dưới mái hiên, hát mừng ngài một bài và đọc một ‘diễn văn’ mừng ngài. Khi ngài hồi phục sức khỏe, Don Bosco sai ngài đến nghỉ tại Trofarello vào cuối mùa hè. Ngài không tham dự những phiên họp Hội đồng giữa tháng Bẩy và Mười Một. Sau cùng, chỉ vào ngày 13 tháng Mười Một ngài mới lại đảm nhận vai trò của mình tại Nguyện xá ở Valdocco.

Đời sống hằng ngày của Cha Rua Phó Bề trên

Đời sống của cha Rua tại Nguyện xá trôi qua trong chức vụ đó một thời gian dài, và khá đơn điệu và không có những biến cố có ý nghĩa. Chỉ những ai chứng kiến nó mới có thể nói về nó với đầy đủ sự hiểu biết.[109] Căn phòng ở đó ngài làm việc chỉ có đồ dùng thật sự thiết yếu mà thôi. Không trang hoàng. Có một hay hai thư ký ở phòng bên cạnh mà ngài không chỉ trao công việc cho họ nhưng để mắt đến họ hầu khám phá thái độ và cuối cùng làm họ nên những đại diện và quản lý trong các nhà khác. Vì mục đích này ngài đã soạn thảo những thủ bản chép tay nhỏ, trong đó ngài giải thích việc kế toán cho các nhà Salêdiêng. Ngài cho thấy cách thức để giữ sổ lễ, sổ cái tiền nong và quản lý cho Trường học, sổ ghi chép những biếu tặng, những sổ sách cho những lãnh vực quản trị khác nhau của một công cuộc phức tạp: phòng áo, nhà bếp, phòng thuốc, xưởng thợ, giặt ủi. Nhẫn nại, cha Rua khai tâm những thư ký vào những trách vụ quản trị phức tạp hơn. Đôi khi ngài nhận người như một sự hỗ trợ tạm thời, những người mà không thể hợp vào bất cứ phần nào và ngài cố gắng để làm họ trở lại trên đôi chân của mình.

Cầu nguyện là cái khung cho công việc ngài làm trong văn phòng. Ngài bắt đầu làm việc với kinh Cúi Xin Chúa Sáng Soi, Actiones nostras, một kinh Kính mừng và đọc một tư tưởng nào đó từ Thánh Phanxicô Salê hay Gương Chúa Giêsu, Imitation of Christ, và kết thúc bằng kinh Agimus tibi gratias.

Phần đa thư từ Nguyện xá kết thúc trong văn phòng ngài. Ngài mở và ghi chú trên những lá thư, rồi trao chúng cho các thư ký để viết trả lời. Ngài chỉ ký thôi. Con số các thư từ gởi cho Don Bosco, ngài đảm trách: những nhiệm vụ, những lời yêu cầu nhận thanh toán, những biếu tặng nhỏ... Đôi khi Don Bosco chuyển cho ngài những lá thư quá dài hay khó giải đoán. Và một khi đã đọc chúng cẩn thận, cha Rua tóm lược nội dung lại để hướng dẫn vị thánh khi trả lời.

Trong văn phòng mình, cha Rua nhận những người tiếp tế, những thân nhân của các thiếu niên, và những khách thăm tùy dịp. Một đoàn người đôi khi kéo dài hàng giờ. Nếu phẩm chất của những người đó và tính chất của những công việc cho phép nó, sau khi chào đón và thăm hỏi người vào, ngài tiếp tục đọc, viết và tham khảo những giấy tờ của mình đang khi lôi cuốn được thính giả, cho đến khi họ nói tạm biệt. Bạn nghĩ sao cũng được. Hiển nhiên ngài muốn tiết kiệm thời giờ.

Từ chỗ của mình, ngài liên tục để mắt đến kỷ luật của nhà. Những giao tiếp và đối thoại thường xuyên với các nhân viên điều hành cho phép ngài nhận diện những lạm dụng và bất trật tự để chỉnh sửa ngay. Ngài không bao giờ tin vào trí nhớ của mình mà thôi và đã ghi chú trong cuốn sách kinh nghiệm, Book of experience, của mình. Chính ngài đảm nhận nó để chú ý đến tất cả mọi chỗ. Ngài cũng thừa hưởng một thói quen mà ngài trung thành một thời gian dài. Sau kinh tối, ngài thường đi bộ chậm rãi một mình dưới mái hiên, lần hạt và cảnh cáo những ai không tuân giữ sự thinh lặng “thánh” hay ai không rút về phòng, như quy luật định. Đoạn ngài rảo quanh khắp nhà. Đôi khi ngài làm thế lúc khuya vắng và luôn kết thúc trong nhà thờ trước Thánh Thể.

Những trách nhiệm của cha Rua không giới hạn nơi các học sinh. Số tư giáo gia tăng. Ngài cũng cần chăm sóc họ. Cha Rua trao phó họ cho một hộ trực chăm sóc, Phaolô Albera, Bề Trên Cả tương lai. Chẳng bao lâu con số những buổi họp Hội đồng được dành để “lượng giá” các tư giáo. Thứ bảy, cha Rua cho họ một bài học trong điều được gọi là testamentino, hay học hỏi một đoạn văn Tân ước. Ngài giúp các tư giáo trẻ trong những bước đầu đời như những nhà giáo dục Salêdiêng, cho họ một gương sáng về một đời sống tu trì gương mẫu.

Và trên hết, ngài sống dưới sự hướng dẫn của Don Bosco, sự trợ giúp lớn lao của Nguyện xá, mà ảnh hưởng luân lý của ngài làm đầy gia đình, ngay cả khi ngài không hiện diện thể lý. Năm 1867, Don Bosco qua hai tháng liền ở Rôma, và Rua ra lệnh với sự tự nhiên tột độ. Tuy nhiên, ngài luôn tạo ra ấn tượng rằng ngài không nhúc nhích một ngón tay mà không được Don Bosco đồng ý. Điều cha Barberis viết năm 1875 cũng đã có thể được nói ở năm 1860: “Nguyện xá được tổ chức theo một cách thức đến nỗi người ta có thể nói, bạn không biết rằng Don Bosco đã đi khỏi Turin.”

Chú thích

[97] Epistolario II, 148-149.

[98] Epistolario II, 165.

[99] Epistolario II, 170-171.

[100] Được xuất bản trong Documenti XLIII, 134-135 (ASC A092).

[101] Chứng chỉ đăng ký trong FdR 2665B1.

[102] Phim chụp những sách ghi chú về những buổi họp Hội đồng được cha Rua viết tay giữa năm 1866 và 1877, ngày tháng chính xác, có thể được đọc trong FdR 2916D1-2919E9.

[103] Cf. FdR 2916D3 và tiếp theo; cũng xem bài viết của P. Braido, «Don Michele Rua primo autodidatta Visitatore Salesiano», in RSS 9 (1990) 108-110.

[104] Auffray, 117.

[105] Rimembranza di una solennità in onore di Maria Ausiliatrice, Turin, Tip. dell’Oratorio di S. Francesco di Sales, 1868.

[106] P. Braido, «Don Michele Rua precario 'cronicista' di don Bosco», trong RSS 8 (1989) 347-348.

[107] Người ta nói rõ ràng, bắt đầu với ấn bản lần 5, trong một ghi chú được thêm vào chương 17 của cuốn sách Life of Dominic Savio do Don Bosco viết, cf. Vita del giovanetto Savio Domenico allievo dell’Oratorio di S. Franc. di Sales. Với một phụ lục về những ơn nhận được qua sự khấn cầu của cậu [ấn bản lần 6], Turin, Tipografia e Libreria Salesiana, 1880, 78-79.

[108] Về bệnh tật của Rua, cf. Amadei I, 206-208 e MB IX, 320-322.

[109] Đoạn này hoàn toàn lệ thuộc vào Ceria, Vita, 66-68.