26. Cuộc khủng hoảng của các Giám tỉnh Pháp
Cha Giám tỉnh Phêrô Perrot mất quyền
Tình trạng xáo trộn của Tu hội Salêdiêng ở Pháp đã đặt hai cha Giám tỉnh, Perrot và Bologna, trong một tình huống cho đến giờ chưa biết phải làm sao và sẽ là nguyên nhân khiến Bề Trên Cả vô cùng bối rối. Những diễn tiến sau khi các ngài rời khỏi chức vụ có vẻ đi quá đà nhưng chúng cho chúng ta biết rõ hơn phương pháp cai quản của cha Rua. Chúng ta bắt đầu ở phía nam, ở đó nố của cha Giám tỉnh Perrot ngày càng dễ bùng nổ hơn.[473]
Cha Giám tỉnh Giuse Bologna bất hạnh đã có được quốc tịch Pháp. Vì vậy sau cuộc bỏ phiếu tai họa tháng Bảy năm 1903, ngài có thể sống trong một căn hộ ở Paris với tư cách là một cựu nhân viên Salêdiêng, để cố gắng giúp đỡ các tu sĩ Pháp thuộc tỉnh của ngài bị phân tán đi khắp nơi, ở Pháp, Guernsey, Thụy Sĩ, Bỉ và ở Ý. Điều này lại không như thế với cha Giám tỉnh Phêrô Perrot ở Marseille, ngài cùng với tất cả những người Salêdiêng Ý ở tỉnh miền nam đã phải trở về Ý, quê hương ngài. Vào năm 1904, lúc ấy rõ ràng đã sống lưu vong không còn ở Pháp, ngài sống ở Bordighera trên bờ biển Liguria giữa San Remo và Ventimiglia, ở một nơi được gọi là Il Torrione, những người Salêdiêng điều hành một ngôi trường và coi sóc một giáo xứ. Từ đó, Cha Giám tỉnh của tỉnh miền nam, đã tìm cách chăm sóc những hội viên của ngài. Tuy nhiên, cha Rua hiểu rằng đây là một nhiệm vụ bất khả thi và nghĩ đến người thay thế ngài trên đất Pháp.
Vào năm 1904, việc ngôi nhà ở Montpellier bị chính thức đóng cửa làm cho cha Phaolô Virion được tự do; ngài đã trở thành giám đốc ở đó sau khi Phaolô Babled qua đời năm 1901. Phaolô Virion (1859-1931) là một người Pháp từ Alasace; ngài thận trọng và là một quản trị viên giỏi. Biên bản cuộc họp của Tu Nghị Bề trên ngày 12 tháng Giêng năm đó, do Cha Rua chủ trì, thông tri cho chúng ta rằng: ‘Hội đồng quyết định giao cho cha Virion đi kinh lý những anh em ở miền nam nước Pháp, vì bây giờ cha Perrot không thể đến Pháp. Ngài sẽ được thông báo về sự sắp xếp này.’[474] Quyền lực bắt đầu vuột khỏi tay cha Perrot. Ngài cố gắng nắm lại nó bằng cách tập hợp quanh ngài tất cả các hội viên buộc phải sống lưu vong ở Ý. Tại sao ngài không bắt chước Cha Giám tỉnh Paris, người đã thành lập trung tâm tỉnh của ngài tại nhà Salêdiêng ở Bỉ tại Tournai, gần biên giới Pháp? Ngày 25 tháng Sáu năm 1904, biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên ghi lại: ‘Cha Perrot đề nghị đối với tỉnh phía Nam của Pháp một phần nhà của Bordighera được dành riêng để tập hợp những người có thể đến từ Pháp và rằng educatorio [trường học] được chuyển đến trường nội trú của Varazze gần Savona. ‘Hội đồng không chấp thuận.’ Ta có thể hiểu nó từ chối chuyển trường học đi để chào đón các hội viên vốn có nhiều khả năng được sắp đặt tới trường học khác có những học sinh Pháp.
Từ ngày 23 tháng Tám đến ngày 13 tháng Chín năm 1904, một Tổng Tu Nghị quan trọng được tổ chức tại Turin-Valsalice (chúng ta sẽ nói về nó sau này). Lần đầu tiên mỗi tỉnh đã bầu một đại biểu cho Giám tỉnh như một thành viên theo quyền của Tổng Tu Nghị. Ở Pháp, Angelo Bologna sẽ đi cùng anh trai của mình, Giám tỉnh ở phía Bắc. Ở miền Nam, sự lựa chọn trúng vào Phaolô Virion, hoàn toàn phù hợp với ý cha Rua; ngài đã viết cho cha tại Strasburg lá thư trìu mến sau đây:
Turin, 4-VIII-1904
Cha Virion thân mến,
Tôi đã nghe nói cha được bầu để đi cùng cha Giám tỉnh. Trong hoàn cảnh này, tôi nghĩ ở vài ngày tại Dilbeck, gần Brussels, thì tốt cho cha để kiểm tra công trình của học viện ở đó. [Virion là một kiến trúc sư chuyên nghiệp] và sau đó đi với Giám tỉnh đến [Turin]. Ở đây chúng ta sẽ nói về Montpellier và Marseille và quyết định tương lai.
Cho tôi gửi lời hỏi thăm bà cố của cha và bạn bè của chúng ta mà tôi cầu xin Thiên Chúa cho cha mọi phúc lành.
Bạn thân mến của cha,
Cha Micae Rua.[475]
Cha Rua đang chuẩn bị cho cha Virion những trách nhiệm mới.
Cha Perrot bị bãi nhiệm
Cha Perrot đã thường xuyên tham dự Tổng Tu Nghị ở Valsalice. Ngày 3 tháng Chín, ngài được mời với cha Bologna đến một cuộc họp với Tu Nghị Bề trên để thảo luận về tính khả thi của việc đóng cửa các nhà ở miền nam nước Pháp. Biên bản rất ngắn gọn: ‘Giám mục Montpellier đồng ý việc rút người Salêdiêng khỏi giáo phận của ngài. Một số biện pháp tạm thời được soạn thảo để sắp đặt nhân sự trong những nhà vẫn còn hiện hữu.’
Cha Giám tỉnh Perrot có thể vẫn gánh vác trách nhiệm mà ngài phải vật lộn để hoàn thành không? Phần lớn mọi người trong Tu Nghị Bề trên không nghĩ vậy. Quan điểm này được đặc biệt ủng hộ bởi cha Phaolô Albera, Linh hướng và là người tiền nhiệm của cha Perrot tại Marseilles. Mười ngày sau khi bế mạc Tổng Tu Nghị, Tu Nghị Bề trên phải đối mặt với đề nghị ‘bãi nhiệm chức Giám tỉnh thuộc tỉnh miền Nam nước Pháp của cha Phêrô Perrot, vì nhiệm khóa sáu năm của Cha được Quy luật ấn định đã hết hạn.’ Biên bản tiếp tục với một nhận xét phải được ghi nhớ xuyên suốt toàn bộ sự kiện này. ‘Cha Rua muốn cha Perrot được tái xác nhận. Một cuộc bỏ phiếu kín được tổ chức. Với bốn phiếu thuận một phiếu chống, cha Perrot bị bãi nhiệm chức Giám tỉnh. Mọi người quyết định đặt ai đó chỉ để phụ trách vị trí của ngài.’ Chỉ có cha Rua đã phản đối đề nghị.
Người phụ trách này là Phaolô Virion khi ngày hôm sau ngài nhận được một lá thư giới thiệu trên danh nghĩa của cha Rua và một lá thư ngắn với con dấu của Tu hội Salêdiêng. Lá thư đầu tiên được viết trên hết cho Con Đức Mẹ Phù Hộ các Giáo Hữu và thông báo cho họ: ‘Xét thấy cha Perrot đã hoàn tất nhiệm kỳ Giám tỉnh của ngài, cha Virion đã được chọn để thay thế ngài trong bất cứ việc gì liên quan đến Tu hội chúng ta và trong việc coi sóc nhân sự của cả hai dòng nam nữ ở tỉnh miền Nam nước Pháp trước đây. Lá thứ hai đề ngày 27 tháng Chín năm 1904, tuyên bố Cha Phaolô Virion được đặt phụ trách những công việc của Tu hội Thánh Phanxicô Salê và như vậy đã được Cha Rua giao phó cho lòng tốt của các Cộng Tác viên và các nhà hảo tâm của các công cuộc Salêdiêng.[476] Trên hết người Salêdiêng phải được thông báo. Ngày 28 tháng Chín, trong một thư luân lưu rõ ràng dành riêng cho ‘các hội viên Salêdiêng ở miền nam nước Pháp’, Cha Rua thông báo với họ rằng việc bỏ phiếu tái xác nhận cho cha Perrot làm Giám tỉnh không được tán thành và do đó nhiệm vụ của ngài đã kết thúc.[477]
Tin tức không làm cha Perrot hài lòng vì ngài không nhìn thấy điều gì thỏa đáng được đề xuất trong việc thay đổi. Ngài mệt mỏi vì chờ đợi ở Bordighera và quyết định lên tiếng ở Turin. Bắt đầu một tháng sau khi đề cử người hội viên phụ trách, Cha Rua bị ngài phản đối tới tấp. Mười hai lá thư của ngài gửi cho Bề Trên Cả trong khoảng thời gian từ ngày 20 tháng Mười đến ngày 30 tháng Mười Hai đã được lưu giữ. Thư lặp đi lặp lại rằng ngài sẽ chỉ chấp nhận một trách nhiệm có phẩm giá ngang bằng với một phẩm giá mà họ đã tước đoạt của ngài. Việc linh hướng cho một nhà quan trọng ở Ý không đủ; ngài không cảm thấy như đang dẫn đầu một chuyến thám hiểm truyền giáo đến Viễn Đông .v.v.. Sau những bức thư đầu tiên này, cha Rua, vốn chia sẻ những nỗi đau của cha Perrot, được yêu cầu không trả lời ngài nữa; thư ký của Tu Nghị Bề trên sẽ chịu trách nhiệm trả lời. Biên bản của Tu Nghị Bề trên ngày 6 tháng Mười Hai đã tóm tắt những trao đổi giữa Bordighera và Turin:
... Cha Perrot đã viết vài lần rằng ngài muốn được giao trách nhiệm tương đương với địa vị mà ngài đã có trước đây; ví dụ như Vị Kinh lý của các Nữ tu ở Tây Ban Nha - một điều mà không thể được cấp cho ngài. Cha Rua gợi ý việc linh hướng cho nhà ở Sampierdarena nhưng điều đó không phù hợp với mong muốn của ngài; giúp đỡ những người di cư Ý ở Naples - quá mệt mỏi với sức khỏe của ngài; dẫn đầu sứ mệnh đến Trung Quốc thì ngài trả lời rằng ngài không còn trẻ nữa và kết thúc bằng việc đe dọa cầu viện đến Rôma. Cha Rinaldi đề xuất ngài chức vụ thư ký cho Đức Giám mục Cagliero. Cha Rua kết luận rằng ngài sẽ đề xuất nó và sau đó để cha Perrot làm những gì ngài nghĩ. Tuy nhiên, người sưu tập tài liệu nói thêm, điều đó chỉ cho thấy rằng ngài thực sự không xứng đáng với trách nhiệm mà ngài đã có.
Cha Perrot cố chấp. Tháng Giêng năm 1905 nhìn thấy thêm bốn lá thư đến Turin từ Bordighera: hai lá được gửi đến cha Rua và hai lá gửi cho Cố vấn Celestine Durando. Những lời than phiền của ngài khiến các thành viên của Tu Nghị Bề trên phát cáu. Trong biên bản ngày 1 tháng Hai năm 1905, chúng ta đọc thấy: ‘Cha Durando được giao nhiệm vụ viết thư cho cha Perrot rằng Hội đồng không còn gì để nói thêm ngoài những gì đã được viết và ngài nên làm bất cứ điều gì ngài thích.’ Tuy nhiên, nguyên Giám tỉnh không chịu im lặng. Vào ngày 3, 5 và 24 tháng Hai, và sau đó ngày 5 tháng Ba, ngài tiếp tục chiến dịch phục hồi bằng những lá thư gửi cho Cha Durando. Ngài giận dữ với cách đối xử khác dành cho Giám tỉnh miền Bắc nước Pháp, cha Bologna, người chống lại ý kiến của đa số các hội viên, đã từ chối sự lựa chọn thế tục và yêu cầu xin chính phủ cấp phép cho tỉnh của ngài, do đó mất tất cả các nhà. Ngài cũng được bổ nhiệm vào năm 1898 nhưng việc hết hạn vào năm 1904 đã không là đòn chí tử với ngài; ngài không phải trả giá cho tước hiệu lẫn quyền lực qua sự thất bại của mình.
Sự bào chữa bốc đồng của cha Perrot và việc ngài cầu viện Rôma.
Lúc này là năm 1905. Giám tỉnh 'bãi nhiệm' giờ đây yêu cầu thẩm định pháp lý cho trường hợp của ngài được hai nhà thần học soạn ra, mà theo quan điểm của ngài, thực tế họ sẽ là các luật sư của ngài. Đó là Cố vấn Giuse Bertello và nhà thần học luân lý Lu-y Piscetta. Từ họ, ngài có được một bản kiến nghị mà sẽ khiến cho Cha Rua cực kỳ bối rối.
Như bây giờ cha Perrot tin rằng ngài có thể khẳng định thì nếu ngài đã được chính thức bầu làm Giám tỉnh trong 6 năm chỉ vào ngày 19 tháng Ba năm 1902, ngày xác nhận nhiệm vụ của ngài theo giáo luật, sau đó ngài là nạn nhân của một cách xử trí bất công và có thể yêu cầu phục hồi chức vụ hoặc một vị trí tương đương. Theo quan điểm của ngài, sự phán xét của các nhà thần học ủng hộ ngài về một số điểm cơ bản mà ngài giải thích như sau: ‘Lần bổ nhiệm đầu tiên (năm 1898) không hợp lệ; do đó chỉ có lần bổ nhiệm năm 1902 là hợp lệ. Một điều cần thiết nghiêm trọng được yêu cầu là cách chức ngài. Bề Trên Cả có nghĩa vụ giữ danh dự cho người hội viên. Khuyên răn, ad suavius regimen (để đạt được một thỏa thuận một cách thân thiện), để cho ngài biết lý do bị cách chức.’[478] Vụ việc trở nên khó chịu. Cha Rua tránh tự mình quyết định cách thế xử lý tình huống này. Ngày 5 tháng Ba, biên bản họp Tu Nghị Bề trên cẩn thận viết xuống quan điểm của các Bề trên:
Sau những bức thư của cha Perrot ngày 24 tháng Hai và 3 tháng Ba, Hội đồng giao trách nhiệm cho thư ký [Calogero Gusmano] trả lời: a) rằng trong thư của ngài ngày 5 tháng Hai, ngài tự đề xuất một cuộc tư vấn thần học, ngài đề ra những câu hỏi và cho tên của hai nhà thần học mà ngài mong muốn được tư vấn, kết luận rằng: ‘Mặc dù cách tiến hành này chỉ cung cấp cho tôi một sự bảo đảm tương đối, tuy nhiên, tôi hài lòng với nó’. Các Bề trên thực hiện mong muốn của ngài theo trong thư; b) rằng trong hồi đáp của ngài cho câu trả lời của hai nhà thần học, ngài nói thêm, ‘Bây giờ, cha Rua là người có tiếng nói sau cùng'; c) rằng cha Rua không muốn hành động một mình mà cùng với Hội đồng của mình, muốn mời gọi ngài từ bỏ suy nghĩ về chức Giám tỉnh hoặc bất kỳ vị trí nào có phẩm giá tương đương và phục tùng vô điều kiện trong sự vâng lời các Bề trên hợp pháp của mình.[479]
Cha Perrot trả lời rằng ngài chưa bao giờ không vâng lời vì ngài đã không được lệnh phải làm bất cứ điều gì. Với phản ứng này, ngài tự làm hại mình thêm. Ngày 10 tháng Tư, cha Phanxicô Cerruti, cố vấn lo học vấn, được giao đề nghị (hay đúng hơn là áp đặt) cha Perrot rằng ngài đảm nhận việc linh hướng cho nhà ở Oulx, gần biên giới Pháp.[480] Lá thư vâng lời đã được gửi vào ngày hôm sau. Vị Giám tỉnh ‘bãi nhiệm’, hy vọng trở lại hệ thống tôn ti của Tu hội mình, coi đó là sự giả vờ. Nguyện xá Thánh Tâm được thành lập tại Oulx năm 1895, là một nhà con có ba hoặc bốn anh em nằm lọt giữa các chân đồi của dãy núi Alps. Vì vậy ngài không đi và gửi lần lượt hai lá thư phản đối tới cha Rua. Hội đồng chán nản với sự kháng cự của ngài và ngày 18 tháng Tư đã ban hành một tối hậu thư qua thư ký Gusmano, yêu cầu ngài tùng phục trong vòng hai tuần, có nghĩa là vào đầu tháng Năm.[481] Với cõi lòng đang bị xáo trộn, ông bạn đáng thương chịu nhượng bộ. Ngày 4 tháng Năm, ngài viết từ Oulx, thông báo ngài vâng phục. Nhưng ngài không hoàn toàn chịu nhượng bộ và thực hiện lời đe dọa cầu viện đến Tòa Thánh bằng cách gửi một bức thư cho Thánh Bộ các Giám mục và Dòng Tu trong đó ngài yêu cầu được phục hồi chức vụ tương đương với chức vụ mà trước đó ngài bị tước đoạt cách bất công. Bộ báo đã nhận được thư. Thật không may cho cha Perrot, thư đã có những ý tưởng rất đơn giản về sự vâng lời mà người tu sĩ có trách nhiệm với bề trên của mình trong hiệu lực lời khấn của họ. Trường hợp của cha Perrot không được chấp nhận. Lời cầu viện của ngài bị trả lại chỉ với một từ đủ nghĩa rõ ràng: remittatur (bị bác).
Tuy nhiên, với lòng tốt, cha Rua muốn kéo dài nhiệm vụ của vị Giám tỉnh miền Nam nước Pháp, biểu lộ sự thông cảm nên đã về phe với ngài. Thánh Bộ Rôma vừa mới trả lời than phiền cho người gửi thư ở Oulx khi một sự cầu viện khác đến từ Turin, kèm theo một lá thư của Bề Trên Cả và sự tư vấn của các Cha Bertello và Piscetta. Động thái đối nghịch này từ quyền bính mà chỉ vừa mới được tuyên bố trong quyền của mình, yêu cầu phán xét có lợi cho việc được xem xét lại, làm Thánh Bộ Rôma phát cáu. Hồ sơ đã được chuyển cho chuyên gia Gennaro Bucceroni, người có lẽ là tác giả của việc từ chối khiếu nại pháp lý đầu tiên. Ông tóm tắt giải pháp của mình cho vị đại diện các bề trên của người Salêdiêng ở Rôma. Cha Tôma Laureri (1859-1918) là người thay thế cho cha Tổng Đại diện Gioan Marenco (1853-1921) tại Vatican. Vị chuyên gia triệu tập ngài và bộc lộ cách xét xử với một sự tàn bạo nào đó (nếu bạn có thể đánh giá từ bản tường thuật mà chúng tôi có). Cha Perrot là một pessimo religioso (một tu sĩ rất tệ hại) và sai lầm nghiêm trọng (torto marcio); đây là ý nghĩa câu trả lời mà Thánh Bộ Rôma sẽ gửi đến Turin. Sau đó, vị chuyên gia đã thuyết giảng một bài học cho những người Salêdiêng có thẩm quyền, nghĩa là cho cá nhân cha Rua. Sự nhu nhược quá mức của ngài và việc lập một tòa án để xét xử vụ kiện đã tạo ra một ấn tượng không thuận lợi về phía Thánh Bộ Rôma. Cha Laureri được mời nói cho Bề trên: 1) không viết thêm bất cứ điều gì cho cha Perrot vì làm vậy ngài tự làm hại mình; 2) không đưa ra bất kỳ trách nhiệm chỉ thị nào đối với người anh em này cho đến cuối đời; 3) không phạm sai lầm nữa khi để cho các khiếu nại của hội viên được các tư vấn Salêdiêng phán xét, Bề trên hãy lấy quyết định và cho phép bất cứ ai muốn có thể nại đến Thánh Bộ các Giám mục và Dòng Tu.[482] Cha Rua nhận lời mắng mỏ trong im lặng.
Vì Cha Perrot, chắc chắn ngài không có mong ước lặp lại lỗi đã phạm vào năm 1901 trong vấn đề của các Giám đốc-cha giải tội. Dù sao đi nữa, ngay cả trước khi Rôma có lệnh không giao phó cho ngài bất kỳ trách nhiệm hướng dẫn nào, Cha Rua đã bổ nhiệm ngài làm ‘cha giải tội của các hội viên và hộ trực trong giáo xứ’ tại Bordighera, bắt ngài đến đó trong vòng hai tuần kế tiếp. Như mọi khi, ngài chống lại nó. Bài sai đã được cha cố vấn Phanxicô Cerutti ký; cha Perrot vặn lại chỉ có Bề Trên Cả mới có thể ban hành mệnh lệnh trong toàn bộ Tu hội. Ngay lập tức, Hội đồng quyết định không trả lời cho đến khi ngài đến nơi. Sau ba tuần, cha giải tội mới cho Bordighera vẫn không nhượng bộ. Dứt khoát là ngài sai, và sự ngoan cố của ngài biểu hiện ngài là kẻ nổi loạn có khả năng phải chịu phạt theo giáo luật. Sự phán xét của Cha Bucceroni làm ngài lo lắng. Trong các cuộc họp từ ngày 23 đến 25 tháng Mười năm 1905, cha thư ký của Tu Nghị Bề trên được yêu cầu thông báo cho Thánh Bộ các Giám mục và Dòng Tu toàn bộ sự vụ và viết thư cho cha Perrot nói rằng ngài phải đến vị trí công tác trước ngày Lễ Các Thánh. Nếu không thực thi thì từ ngày 9 tháng Mười Một, nguyên Giám tỉnh miền Nam nước Pháp sẽ bị treo chén, cha Perrot mạnh mẽ tin rằng ‘danh dự’ của mình đã bị xúc phạm, nhưng ngài là một linh mục tốt. Ngài trả lời rằng ngài sẽ tùng phục, nhưng ngài cũng sẽ gửi lời cầu viện thứ ba tới Rôma. Thực vậy, ngày 31 tháng Mười, ngài trở về Bordighera. Tại đó, ngày 2 tháng Mười Một, ngài viết cho cha Rua, giải thích hoàn cảnh của mình.
Phần còn lại của những thành tích của cha Perrot không liên quan đến lịch sử của chúng ta về cha Rua, người đã giữ vững quyết định cuối cùng của mình. Ngài viết và in một bản tường thuật dài để tự biện minh, trong đó ngài cho rằng cha Albera và Cha Bologna chịu trách nhiệm về việc sa thải bất thường của ngài vào năm 1904.[483] Năm tháng trôi qua. Với việc bầu Phaolô Albera làm Bề Trên Cả vào năm 1910, ngài mất mọi hy vọng được phục chức. Vào năm 1914, lợi dụng chiến tranh, ngài trở về Pháp, tới nhà La Navarre mà ngài đã thành lập năm 1878. Ngài là một cha giải tội được quý trọng và qua đời một cách bình an ngày 24 tháng Hai năm 1928.
Cha Bologna tái thiết lập tỉnh miền Bắc nước Pháp
Bây giờ chúng ta quay sang đồng nghiệp của cha Perrot, Giám tỉnh miền Bắc nước Pháp, Cha Giuse Bologna, người sống qua một cuộc khủng hoảng tương tự giữa năm 1905 và 1906. Một con người năng động, luôn sôi sục với các dự án mới, ngài không bao giờ cam chịu tỉnh Salêdiêng của mình bị biến mất vào tháng Bảy năm 1903.
Ngài có một căn hộ ở Paris ở Rue Montparnasse; với sự đồng ý của Turin, ngài đã có thể thành lập trung tâm tỉnh trong nhà Bỉ thuộc Tournai, gần biên giới Pháp.[484] Ngài nghĩ rằng tiền từ các nhà hảo tâm ở Pháp phải được gửi cho ngài và chủ bút tờ Tập san Salêdiêng ở Turin phải cho độc giả biết điều này. Một cuộc cãi vã bắt đầu với người chủ bút khi ông không chịu theo lệnh. Hơn nữa, Cca Bologna coi người thuộc quyền của riêng mình không chỉ là các tập sinh và các hội viên phân tán khắp nước Pháp mà còn cả những người đã trốn sang Ý, Bỉ, Bồ Đào Nha và Anh. Cha Cerruti Tổng cố vấn lo về học vụ, người chịu trách nhiệm tổng thể về nhân sự, không phản đối những quyết định của ngài trong những năm học 1903-1904 và 1904-1905 nhưng đã có thái độ cứng rắn vào đầu năm học 1905-1906. Sự rối loạn bị thể chế hóa này làm ngài rất bực mình. Ngài cho Hội đồng biết trong các cuộc họp xen kẽ giữa ngày 2 và 11 tháng Mười năm 1905. Do đó biên bản tóm tắt cuộc tranh luận: ‘Cha Cerruti hỏi cha Giuse Bologna lệ thuộc hay không lệ thuộc các Bề trên; ngài lưu ý rằng ngài làm tất cả mọi thứ để tách các hội viên thuộc pháp lý của mình khỏi các Bề trên. Cha Rua muốn một người trong Hội đồng đi và quan sát chi tiết mọi thứ rồi tường trình lại trước khi đưa ra bất cứ quyết định dứt khoát nào về cha Bologna.’[485] Không biết đến việc này, Giám tỉnh miền Bắc nước Pháp có nguy cơ chia sẻ số phận của đồng nghiệp ở phía Nam.
Khi được hỏi về các sự nghiệp gần đây của mình, ngài tự bào chữa cho mình. Ngài đã thiết lập doanh nghiệp in ở Paris mà không được phép. Quả đúng vậy! Nhưng đó là để tận dụng máy móc từ nhà Salêdiêng ở Lille đã bị đóng cửa. Lời ngài giải thích đã được ghi lại.[486] Ngày tháng trôi qua, ngài tiếp tục vì ngài nghĩ tốt nhất là cơ cấu lại tỉnh của mình bắt đầu từ nhà ở Tournai. Ngài cần người. Theo ngài, 80 hội viên vẫn phụ thuộc vào ngài. Ngài viết thư cho người Pháp sống lưu vong ở Ý, Bồ Đào Nha và có lẽ ở nơi khác, gọi họ trở lại để phục vụ trong tỉnh gốc của họ. Ngài xét thấy bắt buộc phải có một tập viện dưới quyền kiểm soát của ngài, vì ngài rất hối tiếc vào năm 1903-1904 ngài không được tham khảo về những công việc và nơi đến của những tập sinh đã được chuyển đến Ý. Sau khi đóng cửa một tập viện dành cho người Pháp ở Avigliana và sự kết hợp của các ứng sinh Pháp và Đức tại Lombriasco, vào năm 1905, các thỉnh sinh của Pháp từ miền Bắc đã được chuyển hướng tới tập viện của tỉnh Bỉ tại Hechtel. Họ đã hoạt động tốt ở đó nhưng bên ngoài pháp lý của Giám tỉnh Paris, người cho rằng nhất thiết phải cứu chữa thất bại này.
Ngày 12 tháng Tư năm 1906, ngài chia sẻ với cha Rua dự án đáng kinh ngạc mới nhất của mình. Ngài vừa nhóm họp lại Ban cố vấn Tỉnh của mình nhân một chuyến viếng thăm Tournai. Chỉ có cha Pourveer, Hiệu trưởng Guernsey vắng mặt. Các cuộc thảo luận liên quan đến những lợi ích chính của các Tỉnh. Lợi dụng thái độ thiện chí của một phụ nữ giàu có, các cố vấn có mặt dự tính thuê 600 franc một năm một bất động sản đẹp gồm một căn nhà rộng rãi và một khu vườn rộng lớn, nằm ở Froyennes, cách Tournai khoảng 25 phút, gần biên giới Pháp. ‘Chúng tôi nghĩ đến việc triệu hồi các tập sinh của chúng tôi và đặt các em ở đó vào năm tới, nghĩa là vào tháng chín.’ Ngài minh họa lợi thế địa điểm: vườn rau cung cấp sản phẩm tươi cho tập viện và cho Tournai, khả năng cho 'Con của Đức Maria' (ơn gọi muộn) ở trọ, một công viên yên bình và râm mát, một xe điện bên ngoài ngôi nhà chỉ mất mười phút để đến ga địa phương hoặc hai mươi lăm phút để đến Nguyện xá Thánh Charles ở Tournai. Người phụ nữ chắc chắn có thiện chí với người Salêdiêng và có thể mong đợi nhiều hơn nữa. Đồ đạc và trang thiết bị được thu hồi từ Lille sẽ đủ và sẽ không phải gánh nghĩa vụ tài chính mới nào. Các khoản phí được trả vào lúc này cho các tập sinh ở Hechtel sẽ giúp trang trải chi phí tại Froyennes. Có các tập sinh ‘gần bên' dường như là sự cần thiết không thể phủ nhận đối với cha Giám tỉnh Bologna. Việc tạo ra trung tâm này sẽ không liên quan đến bất kỳ thủ tục đặc biệt nào của giáo hội, như tập viện tại Rueil, bị đình chỉ hoạt động vào năm 1903, đơn giản sẽ được chính thức chuyển giao cho Froyennes. Ban Cố vấn đó dự kiến mười tập sinh cho 1906-1907. Cha Henri Crespel sẽ là một giám tập xuất sắc, v.v. Cha Bologna trình bày và tán dương dự án của mình trong một bản thảo bảy trang![487]
Tu Nghị Bề trên đọc bức thư của ngài trong một bầu khí ngờ vực mà các doanh nghiệp của ông, thường được coi là kỳ dị, đã gợi lên. Ý ngài muốn tạo ra một tập viện tại Bỉ cho riêng tỉnh của ngài sẽ là sự suy vi của ngài. Cha Rua tư vấn riêng cha Rinaldi Phó Tổng Bề trên và cha Albera Giám linh. Sau đó, ngày 22 tháng Năm, Tu Nghị Bề trên đã tranh luận để đưa ra câu trả lời. Những lợi thế tuyệt vời của địa điểm như được cha Bologna mô tả không làm họ hứng thú. ‘Đối với đề xuất của cha Bologna muốn mở một tập viện gần Tournai, cha thư ký sẽ trả lời rằng Tu Nghị Bề trên không thấy thuận tiện; và rằng ngài tiếp tục gửi tập sinh của mình đến Hechtel nơi các em có thể được huấn luyện tốt hơn và nơi các tập sinh hiện tại đang hạnh phúc.’ Bản văn tiếp tục với một cụm từ đe dọa cho vị Giám tỉnh quá táo bạo: ‘Cha Rua mời gọi Hội đồng cầu nguyện và xem liệu đây có phải là tình huống triệu hồi cha Bologna về Ý hay không.’[488]
Sự cách chức đau đớn của cha Bologna
Vị linh mục liên hệ không bao giờ tưởng tượng tới cơn bão do đề nghị cuối cùng của ngài đã gây ra. Năm ngày sau cuộc họp Turin, từ căn hộ của mình ở Paris, ngài viết thư cho cha Rua. Sau khi xử lý các vấn đề pháp lý và tài chính gặp phải tại Lille và Dinan, và sau khi thông báo rằng ở Paris họ đang đề nghị thành lập một Nguyện xá với điều kiện duy nhất là có một linh mục phù hợp, ngài lưu ý điểm thứ năm trong lá thư rằng cạnh tranh quyền lợi của Hội Dòng Oblates of the Assumption có nghĩa là ngài buộc phải ký hợp đồng với bất động sản tại Froyennes.[489]
Lúc đó lá thư của cha thư ký đến nhưng không thuyết phục được ngài rút lại. Ngài tin rằng Tu Nghị Bề trên không được cập nhật đầy đủ về tình hình của tỉnh miền Bắc nước Pháp. Để giải thích, ngày 1 tháng Sáu năm 1906, ngài đã gửi một bản ghi nhớ gồm ba trang dài, được chia thành hai mươi mốt điểm và được đặt tên là ‘Tỉnh Dòng của Thánh Denis, miền Bắc nước Pháp. Tập viện’. Đó là kết quả của việc ngài suy nghĩ rằng tuyệt đối cần phải có một tập viện trong tỉnh của ngài. Ngài viết rằng, đầu tiên và quan trọng nhất, tỉnh Dòng tiếp tục tồn tại ‘trong mắt của Giáo hội và Tu hội'. Thứ hai, nó có một tập viện được giáo luật thiết lập theo sắc lệnh ngày 20 tháng Giêng năm 1902 và được thành lập tại Rueil, trong giáo phận Versailles. Nó đã được chuyển đến Avigliana ở Ý nhưng đã bị đóng cửa mà không đưa ra bất kỳ lời giải thích nào. Phải tìm một sự thay thế. Tự tin vào vị trí của mình, ngài đã kết thúc bản ghi nhớ với một đề xuất thiếu suy nghĩ: ‘điểm 21 - Những lý do đưa ra trong thư của Thư ký của Tu Nghị Bề trên dẫn đến việc từ chối cho phép là vô căn cứ và chỉ để chứng tỏ rằng Hội đồng không được cung cấp đủ thông tin để đưa ra phán quyết là phù hợp hay không, với kiến thức của họ về việc này.’[490] Phản ứng có vẻ không khéo léo này là một động thái sai lầm của cha Bologna.
Tu Nghị Bề trên đã không gạt bỏ những phản đối của ngài mà không suy xét chúng. Ngày 12 tháng Sáu, Hội đồng hoãn bất kỳ cuộc thảo luận thấu đáo nào về sự quản trị Salêdiêng ở Pháp tới cuộc họp sau đó.[491] Nhưng mọi việc đã được ngã ngũ. Quyết định được thông qua ngày 19 tháng Sáu trong một phiên họp dành riêng cho trường hợp Bologna. Sau đây là biên bản của cuộc họp quyết định đó.
Cha Rua và cha Albera chia sẻ rằng cha Bologna viết thư cho các hội viên người Pháp ở Bồ Đào Nha, Ý và những nơi khác, mời họ trở về Pháp và nói với họ về những công trình mới mà ngài muốn mở. Người ta nhắc đến bản ghi nhớ được cha Bologna và Ban Cố vấn ngài viết; nó thiếu tôn trọng Tu Nghị Bề trên. Người ta quyết định:
1. Nhà ở Tournai, thuộc tỉnh dòng Bỉ và tạm thời giao cho cha Bologna, một lần nữa được trả lại cho Bỉ.
2. Cha Phaolô Virion, cho đến nay chỉ là linh mục phụ trách tỉnh, được bổ nhiệm làm Giám tỉnh miền Nam nước Pháp: đề nghị được thực hiện bằng việc bỏ phiếu bí mật với kết quả sáu phiếu thuận.
3. Với sáu phiếu thuận, Cha Phaolô Virion, Giám Tỉnh miền Nam nước Pháp, tạm thời chịu trách nhiệm tỉnh phía Bắc.
Với kết quả trên, ghi nhận thêm rằng cha Rua sẽ mời cha Bologna về Turin, thông tin theo bất cứ cách nào mà ngài nghĩ phù hợp với quyết định đã được thực hiện, và giao cho cha Bologna chức vụ mà ngài cho là tốt nhất. Không ai trong các Bề trên được thảo luận với ngài về những lý do mà ngài bị cách chức Giám tỉnh, chỉ đơn thuần nói rằng một quyết định như vậy được cho là tốt nhất cho Tu hội. Điều này sẽ tránh được nhiều trở ngại.[492]
Do đó, cha Giuse Bologna bị sa thải khỏi chức vụ và được cha Phaolô Virion thay thế. Kết luận của biên bản có thể gây ngạc nhiên, nhưng có một lý do. Cách cư xử đáng bị chỉ trích của cha Bologna đã gây ra những biện pháp này, như có thể suy ra từ những dòng đầu tiên của biên bản. Nhưng các thành viên của Hội đồng không thể tiết lộ cho bất cứ ai, ít nhất là đối với người có liên quan. Do đó, động cơ của việc xét xử vẫn bí mật. Rõ ràng Turin lo sợ một cuộc tranh luận phức tạp, không chỉ với chính Giám tỉnh bị sa thải, mà còn với Ban cố vấn của ngài, các hội viên và bạn bè của ngài ở Pháp. Có một khía cạnh đảo ngược và bất lợi của vấn đề này. Mặc dù sự im lặng thuận tiện cho các bề trên, nhưng nó khiến cha Bologna tức điên lên, ngài buộc phải phục tùng điều mà đối với ngài rõ ràng là một sự trừng phạt, mà không thể giải thích cho chính mình hoặc cho người khác về những lý do đằng sau nó. Ngài lên tiếng về chuyện này sau ba tháng.
Sau khi được cha Rua triệu hồi về Turin để được thông báo về các quyết định, cha Bologna ở lại đó khoảng mười ngày vào tháng bảy. Vào ngày 13, Tu Nghị Bề trên giao nhiệm vụ cho vị cố vấn lo về học vụ, cha Cerruti, và cha Rocca, Quản lý, giải thích cho ngài rằng nhà ở Tournai, nơi ngài đã thiết lập trung tâm tỉnh của ngài, sẽ được hoàn trả lại Tỉnh Dòng Bỉ. Hơn nữa, các anh em gốc Pháp, đang phân tán ở các tỉnh khác, về pháp lý không còn thuộc về ngài nữa. Các bề trên không nghĩ đình chỉ hoạt động của tỉnh miền Bắc nước Pháp là thích hợp, nhưng vì trong hoàn cảnh hiện tại, hai Giám tỉnh không còn cần thiết cho đất nước này, Giám tỉnh ở miền Nam sẽ chịu trách nhiệm miền Bắc.[493] Bốn ngày sau, cha Cerruti báo cáo với Hội đồng về cuộc trò chuyện ngài với cCha Bologna: ngài hiểu rằng cha Bologna phục tùng và miễn cưỡng đồng ý rút khỏi tỉnh miền Bắc nước Pháp. Cha Rua có trong tay một số ghi chú được cha Bologna vạch ra sau cuộc nói chuyện với cha Cerruti, không quá lạc quan. Tuy nhiên, ngài hy vọng thuyết phục được vị Giám tỉnh bị sa thải. Cha Rua thấy dường như thay vì bổ nhiệm như một Giám tỉnh ở Ý, ngài sẵn sàng chấp nhận một vị trí trong Nguyện xá ở Valdocco.[494]
Cha Bologna khẳng định rằng ngài đã bị cách chức mà không có lý do rõ ràng và viết một lời kháng nghị chống việc bị cách chức. Ngài yêu cầu một quy trình chính thức đúng với thứ mà Tu Nghị Bề trên tìm cách tránh. Trong trường hợp này, Hội đồng muốn thể hiện sự dứt khoát của mình. Biên bản ngày 27 tháng Bảy thông báo: ‘Cha Rua sẽ viết cho cha Giuse Bologna biết rằng Tu Nghị Bề trên đã suy xét những gì ngài viết; tuy nhiên họ đã nhất trí quyết định rằng sau khi bàn giao cho cha Virion bất cứ điều gì ngài phải làm, cha Bologna đến Turin nơi ngài được trông đợi vào tháng mười.[495]
Vào cuối tháng bảy, cha Bologna trở về Paris, thất vọng và giận dữ. Các thành viên của Tu Nghị Bề trên đã tôn trọng sự dè dặt vốn đã được ra chỉ thị nhưng sự thân mật trong các cuộc chuyện trò đã bị ảnh hưởng. Vị Giám tỉnh thất vọng không còn tìm thấy sự ấm áp của bầu khí Salêdiêng mà ngài luôn trải nghiệm được ở Turin. Những người đã thường xuyên trấn an, an ủi và xoa dịu ngài giờ đây làm ngài đau khổ. Ngày 29 tháng Bảy, ngài viết một bức thư dài 15 trang bằng tiếng Pháp cho cha Albera:
Hội đồng dường như không dự đoán trước những hậu quả to lớn dính líu đến việc chuyển giao tôi tại thời điểm này. Tại Turin, tôi cảm thấy rằng bây giờ tôi đã trở thành một người xa lạ. Trong mười ngày đến với một hoặc hai thành viên của Hội đồng, tôi không nghe ai nói được một lời thân ái nào. Không ai công khai tiết lộ cho tôi biết họ đang nghĩ gì. Vậy tôi đã làm gì? Tôi không xin ân huệ, chỉ là việc tuân thủ chính xác những gì mà Quy luật, các Quy định và Quy tắc xác định và quy định. Tôi có nhiều thứ khẩn cấp phải làm và tôi không biết cách biện hộ sự trì hoãn mà sẽ gây bất lợi cho nhiều người. Nếu tôi vẫn được phép thực hiện một yêu cầu, với cả tấm lòng tôi xin được ban cho tâm trí bình an bằng cách cứ để mọi thứ như hiện tại ít nhất cho đến khi hết nhiệm kỳ sáu năm của tôi.
Vậy là ngài nghĩ rằng ngài đã được xác nhận lại trong sáu năm vào năm 1904, năm mà nhiệm kỳ sáu năm đầu tiên của ngài hết hạn.
Ngài bị cáo buộc điều gì? Liệu ngài, người đã làm mọi thứ trong khả năng của mình cho Tu hội, đã trở nên không xứng đáng? Ngài có thể nói gì với các anh em? Liệu họ có thể không làm nhục ngài như Cha Perrot, người nổi loạn của Bordighera sao?
Dù không có cớ nào, tôi có phải để cho tất cả các anh em Pháp của chúng tôi tin rằng tôi bị coi là không xứng đáng, như một cách biểu hiện của cha Rua đã gần như khiến tôi hiểu như vậy hay không? Abbiamo già smosso quell D. Perrot [Chúng ta đã thay đổi cha Perrot] - Tôi không muốn bị so sánh với ngài và tôi không thể để mình có ý nghĩ rằng tôi đang bị trừng phạt vì lương tâm của tôi đã không làm cho bản thân mình ra bất xứng; còn nếu người ta tin điều ngược lại, thì tôi yêu cầu được thuyết phục bởi một vụ kiện tụng. Phải có cảnh báo sơ bộ; tôi chưa bao giờ nhận được bất kỳ cảnh báo nào và tôi không tin rằng tôi đáng bị. Ý định vững chắc của tôi là không bao giờ làm gương xấu cho bất cứ ai. Đó là lý do tại sao tôi giữ cho bản thân mình tất cả mọi thứ mà tôi viết và tôi không nói với bất cứ ai về những gì tôi cảm thấy bắt buộc phải viết.
Sớm hay muộn ngài sẽ phải biện hộ cho bản thân ít nhất là với Ban cố vấn ngài, mà như lời ngài nói trong một thư gửi đi, sẽ họp vào ngày 27 tháng Bảy ‘để dàn xếp các vấn đề trong tầm tay.’ Trong thời gian này ít ra ngài sẽ không nói gì cả. Ngài sẽ cố gắng hạn chế tham dự các sự kiện: ‘Nghĩ đến tình hình trước mắt được tạo ra cho người Salêdiêng trong vòng mười hay mười lăm năm, tôi nghĩ rằng lịch sử sẽ có nhiều việc phải làm để hợp pháp hóa sự can thiệp hiện tại của Tu Nghị Bề trên trong các vấn đề liên quan đến các tỉnh của Pháp. Các tỉnh phải được để lại chút quyền tự chủ mà chúng có theo Quy luật.’
Khi ngài đề cập đến ‘vụ kiện tụng’, Turin tưởng tượng rằng ngài sẽ trình bày khiếu nại của mình với Rôma. Nhưng Bologna không phải là Perrot. Ngài không muốn gây đau đớn cho bất cứ ai. Ngài gây nhiều sự chú ý nhưng ngài thực sự là một người rất tốt và làm mọi thứ rõ ràng trong bức thư gửi cho Cha Albera:
Nếu tôi yêu cầu ‘vụ kiện tụng’ để cho tôi biết những lý do dẫn đến việc cách chức tôi tamquam indignus, tôi ngụ ý nội bộ trong Tu hội và tôi chưa bao giờ đề cập đến Rôma. Tôi đã nói với cha tôi mong ước không mang lại rắc rối cho bất cứ ai; nhưng tôi cũng có quyền tự bảo vệ bởi vì, theo tôi, sự thay đổi dành cho tôi không có lý do đầy đủ; đối với tôi, tất cả mang dáng dấp của một hình phạt, mà tôi không thể chấp nhận mà không có sự phán xét.[496]
Ngài rất khó chấp nhận việc Tournai, trung tâm tỉnh nơi ngài đã ban hành chỉ thị của mình cho các hội viên Pháp bị phân tán ở khắp nơi, phải bị trả một cách đột ngột cho Tỉnh Dòng Bỉ. Theo ngài, để duy trì các nhà của mình, ngài cần cung cấp các hội viên mà được người ta hỏi xin ngài. Ngày 1 tháng Tám, ngài viết cho Cha Barberis: ‘Tôi cầu xin cha, tôi van cha gửi lại cho chúng tôi những người vẫn còn ở Ivrea. Năm ngoái tôi đã hỏi cha về Moitel; cha đã không để cho cậu ấy đến với tôi, và sau đó cha gửi cậu ấy tới miền Nam.’[497]
Ngày 6 tháng Tám năm 1906, Cha Bologna đã gửi thư phản đối có lý lẽ nhất của mình cho Bề Trên Cả. Trong đó có chỗ cha Rua đọc thấy: ‘Vì nhà của Tournai là nhà của tỉnh và các điều kiện hiện tại giống như ở thời điểm được giao cho Tỉnh, nó không thể bị lấy đi mà không cần thời gian cần thiết để kháng cáo, nghĩa là, ít nhất ba năm sau khi diffida (thông báo dự định).’ Vì việc chuyển nhà tới Tỉnh Dòng Bỉ có nghĩa là, cho nhân sự của ngài, một sự thay đổi đất nước, họ sẽ có quyền được tư vấn. Cha Bologna viết tiếp, nếu ngài đã vượt qua yêu cầu này, chính ngài sẽ giữ giám đốc Patarelli và bốn linh mục Pháp khác. Hơn nữa, sợ rằng sẽ không kiểm soát được nhân sự, ngài tuyên bố ‘Hãy để mỗi người nhận ra trách nhiệm của mình.’
Vào thời điểm đó, như ngài thâm tín rằng mưu mẹo nhằm làm biến mất công cuộc Salêdiêng ở Pháp, chắc chắn ngài không muốn bất kỳ một Virion nào giám sát ngài trước khi kết thúc nhiệm kỳ của mình mà ngài tin rằng phải được kéo dài cho đến năm 1910. Don Bosco sẽ nghĩ gì về việc phá đổ một công cuộc như vậy? ‘Chẳng ích lợi gì khi gửi cho tôi cha Virion hoặc bất kỳ ai khác trước khi tôi mãn nhiệm. Tôi phải coi mình là tội phạm nếu tôi không dồn hết sức ngăn chặn sự phá hủy công trình của Don Bosco ở Pháp. Tôi vẫn có thể nghe người cha tốt của chúng ta, tại Marseilles, kêu lên, ‘Che è difficile infrancescare una Congregazione.! [Thật khó để ‘Pháp hóa’ một Tu hội!] Don Bosco yêu nước Pháp và Pháp đã phục vụ Tu hội của ngài. Don Bosco gieo hạt giống và chúng tôi đã tưới cánh đồng này được 29 năm.’ Cách mạng thu hút ngài, vì việc tách khỏi trung tâm là điều dự đoán được sau luật năm 1901 về việc tục hóa người Salêdiêng ở Pháp. Ngài viết cho cha Rua: ‘Tôi có một cơn cám dỗ khủng khiếp, là dùng những lá thư proscioglimento của cha [litt. giải thoát - hiểu - khỏi lời khấn] và các bức thư tục hóa từ Rôma, để chăm sóc, trên danh nghĩa của chúng ta, những công cuộc vẫn còn ở Pháp và chúng ta phải trả giá rất đắt để thành lập chúng.’ Nhưng vào thời điểm này, tinh thần của người tu sĩ trung thành, nổi lên trên hết. ‘Dẫu vậy, tôi hy vọng rằng tôi sẽ không bị đẩy đến mức cùng cực này. Nếu tôi phải chăm chú lắng nghe các thủ tục được sử dụng để đưa tôi đến lúc này với sự ghê tởm và phẫn nộ, mà không có một chút rõ ràng hay cởi mở, tôi sợ rằng tôi phạm phải điều ngu xuẩn nào đó.’ Ngài kết thư với lời cầu nguyện này: ‘Xin Đức Mẹ Phù Hộ các Giáo Hữu và Don Bosco đến trợ giúp con. J. Bologna’[498]
Sự cay đắng của ngài không giảm bớt trong các tuần vào tháng Bảy- tháng Tám năm 1906. Ngài viện đến các quy tắc giáo luật để giải thích về việc sa thải ngài và sửa đổi các tỉnh dòng. Đối với ngài dường như có một kiểu âm mưu chống lại các công cuộc Salêdiêng ở Pháp. Ngài viết cho cha Rua vào ngày 17 tháng Tám: ‘Mục đích mà dường như họ muốn theo đuổi là phá hủy công cuộc của người Salêdiêng tại Pháp. Cha hãy nhớ điều này. Chúng tôi được đón nhận tại Avigliana, sau đó tại Lombriasco nhưng chỉ có quyền lực của Giám tỉnh được lén lút gán cho ngài, họ đã lấy đi nhân sự của ngài mà đến thời điểm đó phụ thuộc vào ngài. Cha Albera đã thực thi quyền lực và tỉnh bị rã tan, và cú đánh mà họ vẫn muốn giáng xuống sẽ kết thúc bằng cách tiêu diệt nó hoàn toàn. Thật hết sức xấu hổ.’ Ngài lên án sự ngoan cố của Tu Nghị Bề trên. Ngài hỏi: ‘Tất cả sự phản đối được nêu ra trong Tu Nghị Bề trên xuất phát từ đâu?’ Và ngài trả lời: ‘Từ thực tế là tôi đã nhất mực bảo vệ lợi ích của công cuộc ở Pháp, không từ đâu khác.’ Lá thư gồm mười ba đoạn của ngài gửi cho Bề Trên Cả ngày 17 tháng Tám cũng kịch liệt ngang nhau. Ngài kết thư rất cộc lốc: ‘Tôi dám hy vọng rằng họ sẽ tìm thấy một sự biện hộ vào việc tôi cầu viện để bảo vệ các quy tắc của Giáo hội xét thấy rằng dường như họ đã đối xử với tôi như thể tôi đã khiến bản thân không xứng đáng với Tu hội, một điều mà tôi hoàn toàn không tin. J. Bologna.’[499]
Turin đọc và hiểu rõ sự buộc tội trả lại của ngài. Cha Rua và cha Albera, những người chất vấn chính, vốn yêu mến cộng tác viên dũng cảm này, đau khổ khi thấy ngài đau khổ. Những con người hành động này đã không giữ một cuốn nhật ký để nếu cần, có thể tiết lộ nỗi đau của họ. Nhưng, liên quan đến trật tự tốt đẹp chung, Tu Nghị Bề trên đã giữ nhiệm vụ của mình là làm theo đúng quy tắc tình hình ở miền Bắc nước Pháp. Vấn đề Tournai phải được giải quyết trước khi khai giảng năm học. Ở Bỉ, cha Giám tỉnh Phanxicô Scaloni (1861-1926) muốn biết ngài phải làm thế nào để kiềm chế cảm xúc. Ngày 11 tháng Chín, Hội đồng quyết định rằng nhà Tournai vốn chỉ nhất thời và vì những lý do cụ thể đã bị tách ra khỏi tỉnh Bỉ, phải được khôi phục không trễ hơn ngày 1 tháng Mười. ‘Để bảo đảm mọi thứ được thực hiện theo cách tốt nhất có thể, cha Albera sẽ đến đó và cũng sẽ làm cho cha Bologna hiểu rằng các Bề trên giữ vững quyết định mà họ đã thực hiện.’[500] Trên thực tế, vị Tổng Giám linh đã đến Paris vào những ngày tiếp theo. Cha Bologna sẽ nói rằng cha Albera không truyền đạt gì mới; nhưng từ Liège, một nơi trong chuyến hành trình của mình, trong một bức thư viết tay, cha Albera cho ngài biết rõ ràng, vì Tu Nghị Bề trên đã bắt ngài gánh vác nhiệm vụ này, rằng thư kháng nghị phản đối việc sa thải chức Giám tỉnh của ngài không thuyết phục được ai.
Ngày 24 tháng Chín, cuối cùng sự tùng phục đã chiến thắng trong lòng của vị nguyên Giám tỉnh. Với nỗi buồn vô hạn Giuse Bologna ‘khiêm nhường và khốn khổ’ đã bày tỏ sự phục tùng hoàn toàn Bề trên Tổng quyền. Ngài không thể tin rằng phương sách sa thải đã xuất phát từ ngài, thực vậy, ngài viết, ‘mọi thứ tôi đã làm đã được thực hiện theo mệnh lệnh của ngài.’ Dù bất kể có thể là gì, nếu đó là ý muốn của ngài, vì từ ngày 1 tháng Mười ngài sẽ xử sự giống như một người anh em bình thường, không có thẩm quyền nào ở tỉnh miền Bắc nước Pháp. Tuy nhiên, cho đến tận cuối năm ngài sẽ phải sắp đặt công việc của mình trong trật tự như ngài nghĩ là tốt nhất.[501] Và Turin cảm nhận được trong lòng ngài sôi sục thế nào. Ngày 24 tháng Mười, cha Rua phàn nàn trong Hội đồng rằng ở Paris cha Bologna muốn bán hết mọi thứ quá vội vàng. Ngài hứa sẽ viết thư cho cha Bologna là cứ để mọi thứ y như cũ cho người kế nhiệm, cả ‘động sản lẫn bất động sản.’ Vì vậy biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên báo cho ngài: ‘Rằng ngài hành động như thường lệ khi một bề trên được chuyển giao’.[502] Họ lo ngại sự hiện diện của mỗi người Salêdiêng ở Paris sẽ biến mất hoàn toàn. Một ghi chú kỳ lạ của Tu Nghị Bề trên được viết ngày 5 tháng Mười Một năm 1906 làm chứng cho điều này. Nó thuật lại người Salêdiêng Noguier de Malijay, người đã mở một lưu xá sinh viên. ‘Hãy để cha Virion trông chừng nó.’[503] Câu cuối cùng này chỉ cho thấy vào thời điểm đó ở Paris, sự thay đổi của các bề trên đã diễn ra có hiệu lực. Giám tỉnh miền Nam trở thành 'nhiếp chính' của tỉnh phía Bắc.
Rất chịu đựng, Cha Bologna trình diện tại Turin ngày 1 tháng Giêng năm 1907. Một căn phòng gần nhà thờ Đức Mẹ Phù Hộ các Giáo Hữu được dành cho ngài.[504] Ngày 4 tháng Giêng, ngài dâng Thánh Lễ như thường lệ. Sau một chuyến đi ngắn vào thành phố, mọi người thấy ngài trở về khoảng mười giờ rưỡi. Lúc mười một giờ người ta tìm thấy ngài nằm ngã sóng sượt ở chân bàn làm việc của ngài, mắt ngài đã chết, mọi người nghĩ ngài bị ngã gục do một cơn đột quỵ nặng. Ngài chưa được sáu mươi tuổi. Chủ bút tờ Tập san Salêdiêng thông báo với chúng tôi rằng: ‘Cha Rua và các bề trên chính của Tu hội chúng ta không thể không khóc trước xác chết của người mà họ đã được biết và yêu thương hơn bốn mươi năm.’
Ý kiến chung bày tỏ trong tờ Tập san Salêdiêng, quy cái chết yểu của con người dũng cảm này cho những bất hạnh của ngài vào năm 1903: cuộc bỏ phiếu thù địch của Thượng viện Pháp, việc đóng cửa các nhà ở phía Bắc, sự phân tán người Salêdiêng và việc tịch thu bất động sản của họ. ‘Với nỗi đau tột cùng ngài nhìn những nhà dành cho việc lao động và cầu nguyện bị bán đấu giá, nhà mà mỗi viên đá kể một câu chuyện cho ngài. Phải nói thêm rằng những cảm xúc mạnh mẽ như vậy và những cú sốc như vậy chắc chắn đã làm suy yếu toàn bộ con người ngài và nguyên nhân thực sự và đích thực về cái chết của ngài phải được tìm thấy trong nỗi thống khổ này vốn lặng lẽ đe dọa sự sống của ngài.’
Cha Rua, cha Albera, cha Rinaldi, cha Cerruti, cha Rocca, cha Gusmano, các thành viên của Tu Nghị Bề trên đã đọc hoặc nghe tiếng kêu đau khổ của cha Bologna, không thể chia sẻ điều này qua lời giải thích đơn giản. Họ biết rằng sự giáng chức của ngài và những gì ngài (sai lầm) coi là có ý định phá hủy một cách có hệ thống Tỉnh Dòng của ngài mà chính xác đối với những người lẽ ra phải ủng hộ nó, đã làm lòng ngài tràn ngập cay đắng và phá hủy ‘sự bình an trong tâm hồn’. Đến Valdocco vào đầu năm 1907 này chắc chắn không mang lại cho ngài bất kỳ sự thanh thản nào. Những thử thách vào năm 1903 đã không thành công trong việc làm ngài suy nhược, thay vào đó chính cuộc khủng hoảng năm 1906 đã gây ra cái chết của ngài.
Sự cai quản của cha Rua
Bài tường thuật về những mối bất hạnh của Giám tỉnh Phêrô Perrot và Giuse Bologna trong thời gian cha Rua là Bề Trên Cả cung cấp cho chúng ta một số hiểu biết về phong thái cai quản của ngài.
Cách quản trị của ngài mang tính tập thể. Thay vì chuyên quyền độc đoán, ngài giao phó bản thân cho Tu Nghị Bề trên. Các cộng tác viên của ngài là các cố vấn thực sự và không bao giờ cảm thấy bị buộc phải nghe lời ngài. Vài lần, ngài thấy mình phải cúi đầu trước ý kiến của đa số ngay cả khi trái ngược với ý của riêng mình, như trong trường hợp của Cha Perrot mà ngài đã cố gắng bảo vệ. Cũng hợp pháp khi nghĩ rằng ngài đã miễn cưỡng chịu im lặng về những động cơ thực sự đằng sau sự sa thải cha Bologna vốn là cơ sở của những đau khổ mà linh hồn không may đó chịu đựng, bị truất phế mà không được cho biết lý do. Cách quản trị này hoàn toàn phù hợp với tư tưởng của Don Bosco về Tu Nghị Bề trên trong Tu hội của ngài.
Cách cai quản của cha Rua nhắm vào lợi ích chung, vượt khỏi những lợi ích cá biệt. Vụ việc của cha Bologna cho chúng ta thấy, bất chấp những đau khổ mà các điều khoản của ngài có thể gây ra cho những người ngài thương mến, ngài quan tâm trên hết đến lợi ích chung. Cựu học sinh của các Sư huynh De La Salle không thích sự mất trật tự. Và các sự kiện trong tương lai sẽ chứng minh ngài đúng. Công cuộc Salêdiêng ở Pháp không bị ảnh hưởng bởi các quyết định của ngài về cha Perrot và cha Bologna. Phaolô Virion khôn ngoan, được bổ nhiệm thay cho các ngài - người đương nhiệm ở cả miền Bắc và miền Nam cho đến năm 1919 - được chuẩn bị trong sự bình tĩnh (và đau khổ) sự hồi sinh sau Thế Chiến thứ nhất. Từ năm 1925, công cuộc do Don Bosco thành lập ở Pháp năm 1875 sẽ chứng kiến nửa thế kỷ phục sinh thực sự ở miền Bắc.
Trong lịch sử của hai Giám tỉnh bất hạnh, cách cai quản của cha Rua đồng thời bộc lộ sự vững chắc, linh hoạt, đau khổ dài lâu, khôn ngoan và khai sáng. Ngài không bao giờ lùi bước. Không bao giờ do dự. Ngài tiến lên sau khi cầu nguyện và suy xét thấu đáo. Hơn nữa, hoàn toàn khả thi khi Tổng Giám linh, Phaolô Albera, người biết rõ tình hình các tỉnh Pháp, đã từng là Giám tỉnh ở đó từ năm 1881-1892, ủng hộ và khuyên ngài. Sự kiên quyết của ngài không phải là vô nhân đạo. Cha Perrot và cha Bologna không có ấn tượng bị ngài ngược đãi. Cha Bologna đổ lỗi cho Hội đồng, không bao giờ cho Bề Trên Cả. Bất quá là vào tháng Bảy năm 1906, ngài xin lỗi vì không tìm lại được thái độ nhân hậu ở cha Rua. Nhưng lúc đó Bề Trên Cả đang theo chính sách do Hội đồng của ngài ra lệnh.
Chú thích
[473] Ở đây tôi dựa vào bài tường thuật của tôi, Les crises des inspecteurs de Chaance (1904-1906) trong RSS 16 (1997) 7-56 (trích ở dưới: Les crises...
[474] Tất cả những cuộc thảo luận thấu đáo của Tu Nghị Bề trên trong suốt thời Don Rua có thể được tìm thấy theo ngày tháng tương ứng trong FdR 4240D8-4250D7.
[475] Văn khố tỉnh Salêdiêng, Paris, hồ sơ Paul Virion.
[476] Hai tài liệu viết tay này của Don Rua được tìm thấy trong văn khố tỉnh Salêdiêng ở Paris: hồ sơ Paul Virion.
[477] Bản viết tay của Don Rua trong FdR 3984C9-10.
[478] Theo hồi ký do Cha Perrot ghi: ‘Trong buổi huấn đức tối hôm qua...’ trong ASC, hồ sơ Peter Perrot. Một vài lá thư của Perrot vốn được nhắc đến ở đây được tìm thấy trong cùng hồ sơ này.
[479] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, 5 tháng Ba, 1905, trong FdR 4244E7.
[480] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, 10 tháng Tư, 1905, trong FdR 4245A1.
[481] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, 18 tháng Tư, 1905, trong FdR 4245A3.
[482] Tất cả theo biên bản phiên họp Tu Nghị Bề trên, 11 tháng Mười, trong đó thư của Cha Laureri được đem ra nhận xét.
[483] Bản tường thuật của Cha Perrot: ‘ Nella conferenza di ieri sera...’ được in vào năm 1906 (trong 12 trang 2 mặt), tên của các kẻ thù ngài bị để khoảng trắng và sau đó tác giả viết tay điền vào, x. ASC, hồ sơ Peter Perrot.
[484] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, 10 tháng Mười, 1904, trong FdR 4244B12.
[485] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, 2 tháng Mười, 1904, trong FdR 4245C3.
[486] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, 18 tháng 12, 1905, trong FdR 4245D8.
[487] Thư của G. Bologna gửi M. Rua, Tournai, 12 tháng Tư, 1906, trong FdRn3636E9-3637A3; được hiệu đính trong ‘Les crises...’, 45-47.
[488] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, ngày 22 tháng Năm, 1906, trong FdR 2947A3-4.
[489] Thư của G. Bologna gửi M. Rua, Paris, ngày 27 tháng Năm, 1906, trong FdR 3637A4-7; được hiệu đính trong ‘Les crises...’ 47-48
[490] Bản ghi nhớ này, ngày 1 tháng Sáu, 1906 được tìm thấy trong in FdR 3640A7-9; được hiệu đính trong ‘Les crises...’, 48-50.
[491] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, ngày 12 tháng Sáu, 1906, trong FdR 3947A8.
[492] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, ngày 19 tháng Sáu, 1906, trong FdR 3947A9-10.
[493] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, ngày 13 tháng Bảy, 1906, trong FdR 3947B4.
[494] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, ngày 17 tháng Bảy, 1906, trong FdR 3947B4.
[495] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, ngày 27 tháng Bảy, 1906, trong FdR 3947B6.
[496] Thư của G. Bologna gửi P. Albera, Paris, ngày 29 tháng Bảy, 1906, trong FdR 3640B7-C3, được hiệu đính trong ‘Les crises...’, 50-51.
[497] Thư của G. Bologna gửi G. Barberis, s. L., ngày 1 tháng Tám, 1906, trong FdR 3640A11-12; được hiệu đính trong ‘Les crises...’, 52.
[498] Thư của G. Bologna gửi M. Rua, Tournai, ngày 6 tháng Tám, 1906, trong FdR 3647B5-9.
[499] Thư của G. Bologna gửi M. Rua, Paris, ngày 17 tháng Tám, 1906, trong FdR 3637C1-4; được hiệu đính trong ‘Les crises...’ 53-54.
[500] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, ngày 11 tháng Chin, 1906, trong FdR 4246C2.
[501] Theo thư của G. Bologna gửi M. Rua, ngày 24 tháng Chin, 1906, trong FdR 3637C5-10; được hiệu đính trong ‘Les crises...’, 55-56.
[502] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, ngày 24 tháng Mười, 1906, trong FdR 4246D10.
[503] Biên bản cuộc họp Tu Nghị Bề trên, ngày 5 tháng Mười Một, 1906, trong FdR 4246D12.
[504] Ở đây tôi theo ghi chú giấu tên ‘Don Joseph Bologne’ trong Bulletin salésien, tháng 2, 1907, 40-42.