Những khía cạnh của “cái neo cứu độ” người trẻ

Một cách thực tế, người ta có thể lấy những thông tin chung từ cuốn Hồi ký Nguyện xá được biên soạn từ các Tỉnh dòng nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập nguyện xá vào năm 1941.76 Sự không chắc chắn của các số liệu thực tế, trước hết đối với các nguyện xá, mà trong đó không bắt buộc các em phải thường xuyên lui tới, ngay cả khi mỗi nguyện xá đều có bản kiểm diện, là phương tiện quý giá cho việc trao giải thưởng.

Những số liệu được xếp theo thứ tự của hàng trăm học viên nguyện xá khác nhau tại miền Bắc và tại Roma, cộng thêm tại miền Nam và trong các đảo, nhưng với một tiến trình đồng hành và khích lệ sự thay đổi trong của thói tục nữ giới và gia đình, chẳng hạn như đã xảy ra tại Bronte, vào năm 1880. Tại đây, các thiếu nữ và chính các nữ tu chạy nhảy trong sân và vui vẻ chia sẻ giờ giải trí và điều này bị xem là chuyện tai tiếng hay không phù hợp. Nhưng chỉ sau khoảng chục năm, người ta thấy trong số 400-500 học viên nguyện xá, cha xứ đã thu hoạch được nhiều giáo lý viên cho giáo xứ.77

Trong nhiều môi trường, đặc biệt là tại miền thôn dã của đảo Sicilia cũng như Piemonte, cho đến cuối những năm 1900, đã ghi chép về sự thiếu am hiểu và về một vài sự thù nghịch đối với hội nhóm nữ giới, khiến cho các nữ tu phải tìm những chiến lược phù hợp để cho sự mới mẻ được chấp nhận.

Trong những bối cảnh đó, thật bình thường việc đến tham gia của các học viên phụ thuộc vào nhịp độ thời vụ của công việc; tại những nơi chốn khác, là vào mùa nghỉ hè. Vào năm 1900, cuốn Danh sách chung ghi nhận có khoảng 80 nguyện xá, hầu như có mặt trong tất cả trung tâm, nơi mà lúc đó có hai cộng đoàn FMA, không có sự khác nhau về phần trăm giữa miền Bắc, miền Trung và miền Nam, như một bằng chứng về ước muốn đề xuất của các FMA.

Bảng 1: Những Nguyện xá của FMA trong Tỉnh Dòng Ý, theo thống kê năm 1917 và 1921

Tỉnh dòng	1917	1921	Chênh lệch
Monferina	47	46	- 1
Piemonte	30	26	- 4
Novarese	22	20	2
Lombarda	40	44	4
Toscana	7	8	1
Romana	23	20	- 3
Sicula	34	30	- 4
Italia	203	197	- 6
Estero	176	150	- 26
Tổng cộng	379	347	- 32

Trong mối tương quan chặt chẽ với con số toàn bộ các nhà FMA, ngay lập tức ta nhận ra vùng Piemonte và vùng Lombardia, cũng như gom chung lại vùng Veneto và vùng Liguria, số lượng nguyện xá rất cao, có thể so sánh với 2 phần 3 trên tổng số các đảo. Vùng Lombardia trước đây đã có truyền thống phong phú về nguyện xá giáo xứ, vốn không chỉ có các gia đình mà cả các cha xứ, hay của các cơ quan dân sự cũng mời các FMA đến làm việc.

Con số chung cuộc của các em tham dự nguyện xá FMA theo thống kê của tháng giêng năm 1914 lên đến 56.802 tại lục địa cũ, tức Châu Âu (trong đó 54.109 là người Ý); vào năm 1919 có 42.300; vào năm 1920 có 43.215. Tại các trung tâm Lombardi khác, cũng như ở Torino và Roma, các em tham gia nguyện xá lên đến con số hàng ngàn. Chỉ tính riêng trong Tỉnh dòng Lombardia đã ghi nhận 11.512 học viên nguyện xá năm 1921, tức là khoảng một phần tư trên tổng số học viên nguyện xá toàn Âu châu. Trong chính năm này có 3.886 em trong vùng Novarese trên tổng số 5.530 các em ghi danh.78 Từ một nguồn công khai khác, có thể hiểu rằng tại miền Nam là Sicilia vào năm 1914 có 2.715 học viên nguyện xá, và tăng lên 5.386 học viên vào năm 1921.79

Con số học viên đã coi như được xác định, tuy nhiên đó vẫn còn là số liệu ước lượng. Đôi lần các nữ tu FMA đảm nhận những nguyện xá đã được bắt đầu, nhưng thường xuyên nhất là những nguyện xá được mở ra từ giữa muôn vàn khó khăn, nghèo nàn về phương tiện và môi trường, phải cạnh tranh với những công cuộc thuộc cơ chế khác.

Bên cạnh các truyền thống địa phương, điều kiện hiện diện của các FMA trong nhiều vùng miền khác cũng không là thứ cấp, chẳng hạn nơi nào các nhà nội trú và lưu xá chiếm ưu thế, thì theo lẽ thường, nguyện xá ít tưng bừng hơn so với các trung tâm, nơi mà nhà trẻ và xưởng thợ hay một vài lớp cộng đồng, chúng đã tạo nên một sự trợ giúp từ các giáo lý viên giáo xứ và của nguyện xá. Thông thường thì qua các lời mời của các cha xứ với các nữ tu FMA mà người ta nhận ra mối quan tâm cho việc đào luyện các thanh thiếu nữ, và cho thấy niềm hy vọng vào nguyện xá vẫn còn có thể làm nên sự cứu rỗi giữa những đề xuất cho việc dùng thời gian rảnh và những hệ tư tưởng đang lớn lên trong lòng xã hội. Chính tình cảnh này đã khiến cho các ông và chủ và ân nhân nỗ lực để trợ giúp các FMA giống như ở Alexandria.80

Không chỉ tại vùng hỗn loạn Testaccio ở Roma mà các nữ tu phải thực hiện việc tông đồ “với sự dũng cảm của người hành động để chinh phục”,81 nhưng còn ở cả trong những trung tâm khá thờ ơ khác của vùng Toscana cũng thế. Tại Parma và ở Padova các chị gặp không ít khó khăn xảy vì những mới mẻ của nguyện xá, điều này đã xảy ra ở Vallecrosia do sự tuyên truyền của người Tin lành.82 Cũng chính rào cản của trật tự tôn giáo với vùng ven đảo:

Moltaldo Bormida và Pachino (Siracusa), đã khơi lên mối quan tâm đặc biệt trong ngày Đại hội Quốc tế nghiên cứu về khối Đoàn kết các Phụ nữ Công Giáo Ý (UDCI) năm 1922, bằng việc liệt kê những sáng kiến nhằm thăng tiến các thanh thiếu nữ.83 Thay vì môi trường cộng sản ngăn trở các nguyện xá tại vùng Piemonte. Từ Alexandria đến Asti thuộc vùng Lombardia, là nơi nhóm Xã hội Nhân đạo nở rộ, thì những khu vực đông dân của Roma cũng rơi vào tình trạng như thế.

Mặt khác, có một vài việc rắc rối nơi thành thị, tại Testaccio,84 trong “hai năm đỏ” (“biennio rosso” – từ năm 1919 – 1920, thời cuộc chiến tranh khốc liệt sau thế chiến thứ nhất) tại Lomellina có ghi chép về một cuộc tấn công trực tiếp vào học viên nguyện xá và các tu sĩ hộ trực của các em, là những người được cha xứ của vùng Giorgio Lomellino cùng đi đến Vigevano vào ngày 13 tháng 3 năm 1920 để tham gia cuộc gặp gỡ Giới Trẻ Công Giáo.85 Tại ga Ottobiano một nhóm đông số các thiếu nữ đang trên tàu cùng với ba nữ tu đã bị ép phải xuống tàu điện một cách bạo lực. Họ bị giẫm đạp, bị đánh, bị xúc phạm, ít nhất một thiếu nữ bị xử cách tàn bạo, một vài em bị thương, hai nữ tu bị ném xuống cánh đồng (sau khi phản kháng), lá cờ Mẹ Phù Hộ đã bị phá nát.

Một trường hợp được xem là duy nhất bởi tính chất nghiêm trọng chứ không phải bởi đơn độc, trong mùa xuân đầy nóng bỏng, đã dấy lên một cuộc đình công mang tính toàn quốc nhằm phản đối một vài mặt của Đảng Dân chủ, và việc niêm yết bản tuyên ngôn của chủ tịch Liên đoàn Giới Trẻ Công Giáo trong tất cả tỉnh lỵ. Don Luigi Stuzo gióng lên lời tố cáo đanh thép với chủ tịch của Hội đồng Bộ trưởng vào ngày 17 tháng 5 và ngày mùng 9 tháng 6, vì sự khoan nhượng của chính quyền trước việc xúc phạm trên.86 Kết quả là đã có được sự đồng thuận giữa Bộ Nội vụ và Quận trưởng vùng Pavia, để bảo đảm hiệu quả của hoạt động an ninh công cộng và của cảnh sát (đã bị tố cáo về sự chậm trễ và việc thiếu nỗ lực để phòng chống). Vào ngày 28 tháng 5, Chủ Tịch hội Đoàn kết Phụ Nữ Công Giáo Ý, bà Madalena Patrizi Đã gửi điện tín đến Nitti, để chống đối sự tấn công, và gửi một điện tín khác đến Tasteccio vào ngày 24 tháng 5.87

Những người Công giáo kháng nghị về công pháp và quyền tự do để tiếp tục giương cao cả lá cờ tôn giáo. Tầng lớp xã hội của các học viên nguyện xá không đồng nhất, mặc dù gắn chặt với giới bình dân, thì ngay cả trong nhóm các ứng sinh và trường chúng ta cũng có các thiếu nữ thuộc gia đình khá giả theo học. Ở Barcellona, thuộc quận Messina, việc hội nhập vào xã hội vẫn còn hiếm mãi cho đến cuối thế kỷ 18, điều này gây ra trong vài năm tình trạng có hai thời khóa biểu và hai khả thể phân biệt dành cho những thiếu nữ thuộc gia đình khá giả và không khá giả.88 Tại Sicilia, kiểu mẫu nguyện xá là điều mới mẻ, cùng với sự chăm sóc kỹ càng về giáo lý cho các thanh thiếu nữ cho dù vẫn gắn kết vào một truyền thống mục vụ.89

Trước tiên, phải nhận ra được tiềm năng tổ chức và uyển chuyển của Mẹ Morano, tại Marina cũng như tại Trecastagni và ở bất cứ nơi nào, sự thâm nhập của Mẹ đã cống hiến một nền giáo dục về giáo lý cho thanh thiếu niên hơn là cho thanh thiếu nữ ngay từ khởi đầu của Salêdiêng.90 Một vài giám mục, đặc biệt là Giám mục Giuse Guarino của vùng Messina, G. B Dusnet và G. Francica Nava của Catania, họ quý mến lòng nhiệt thành của Mẹ và đã nâng đỡ các nguyện xá, họ mong muốn sự lan rộng của nó đem lại ích lợi cho việc thực hành tôn giáo và đời sống luân lý.91

Những quy luật của nguyện xá ngày lễ tại Catania gửi đến một vài giáo xứ, xác định những điều kiện không chỉ về chất lượng của việc giáo dục giáo lý mà cả về nội quy, về các hoạt động, về các đường hướng giáo dục.92 Sự lưu tâm mà Mẹ Morano đặt lên hàng đầu đó là bản báo cáo hàng năm của nguyện xá trong các nhà tại Sicula.93

Có một sự gia tăng về sự nhận thức rằng mối quan tâm đến những người trẻ rời xa khỏi nguyện xá phải được chuyển hướng sang thành lưu tâm đến nhu cầu sáng tạo theo kịp thời đại. Chính vì điều này mà trong năm 1910, người ta đã đưa máy chiếu phim gỗ hay máy chiếu bóng vào nguyện xá; tổ chức những đội thể thao và các phòng đọc sách; trong một vài nơi còn tổ chức ngày hội hóa trang nhưng đặc biệt là những tiểu phẩm hài hước để chuyển hướng sự chú ý của người trẻ khỏi vũ điệu Tango thiếu thanh tao.

Đến cuối năm 1922, Đức Hồng Y Cagliero đã nhấn mạnh tính thời sự cho các FMA. Ngài nói rằng, trước đây các nhà thờ luôn đầy ắp người còn đường phố thì trống rỗng, nhưng bây giờ tất cả đều ngược lại. Không còn đủ nếu các tu sĩ chỉ cầu nguyện: Các nữ tu phải ra khỏi cái am của mình bởi vì những thiếu nữ ở ngoài nhà của chúng, và các tu sĩ cần tìm kiếm chúng, dạy cho họ cầu nguyện ngay cả khi ở ngoài nhà thờ.94

Chú thích

76 X. Vào năm 1941 Hồi sử của các Nguyện xá xuất hiện trong 11 tỉnh dòng thuộc nước Ý. X. HỘI DÒNG CON ĐỨC MẸ PHÙ HỘ, Những cuốn hồi sử của các Nguyên Xá, dữ liệu viết tay, trong AGFMA

77 X. Những báo cáo hàng năm về nguyện sáng ngày lễ của Bronte từ năm 1892 đến năm 1911, trong Công hàm Tỉnh dòng Catarina, Cartella ‘Hồi ký NX’; Bronte, trong HỘI DÒNG CON ĐỨC MẸ PHÙ HỘ, Ký sự của các nguyện sáng ngày lễ. Tỉnh dòng Sicula thánh Giuse 21- 23.

78 X. Thống kê của các Tỉnh Dòng và của Trung ương

79 Những số liệu được rút ra từ báo cáo Tỉnh Dòng trong Văn Phòng Thư Ký Trung Ương, và sau đó văn phòng thư ký trung ương sẽ chuyển đến Tòa Thánh. X. TỈNH DÒNG SICULA –THÁNH GIUSE, Những câu trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu để báo cáo từ mùng 1 tháng 1 năm 1913 đến hết tháng 12 năm 1915; CÙNG MỘT TÁC GIẢ, Kết quả của việc điều nghiên để báo cáo từ mùng 1 tháng giêng năm 1919 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 1921, trong AIC.

80 Một ủy ban các quí ông bà vào năm 1898 cam kết nâng đỡ đầu Nữ tu Con Đức Mẹ Phù Hộ với một ngân quỹ 3 năm 5 lire, để lôi kéo các em nhỏ ra khỏi thói vô đạo đức và giáo dục nhân đức Kitô giáo và biết làm việc nội trợ cho chúng để thánh hóa các thói quen công cộng. x. Lá thư Luân lưu của bà điều hành ủy ban hướng đến quí bà và với lời nhắn nhủ bằng bút tích của giám mục Giuse Capacci, Alessandrina, 20 tháng 4 năm 1898, trong công hàm của Hội Dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ Alessandrina

81 Roma- Hội Dòng Thánh Cecilia, trong Hội Dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ, Hồi sử của NX ngày lễ. Tỉnh dòng romana 26.

82 Những tờ rơi nhanh chóng xuất hiện với nội dung: “Tiến lên hãy tiến lên! Những người dân vùng Vallecrosia và những người lân cận. Chắc chắn đó là những điều đen tối khi con cái chúng ta sống trong một căn nhà được gọi là Đức Mẹ Phù Hộ, họ đánh bẫy và phục kích con cái quí vị để làm chúng sai lạc! được trích dẫn trong Borgheria, Hội Dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ, Hồi ký của các NX ngày lễ. Tỉnh dòng Toscana-ligure Spirito Santo 7.

83 Nhấn đến sự phát triển của hai hiệp hội giới trẻ có nguồn gốc tại Mỹ, chúng chú tâm đến niềm tin công giáo và thực hiện các công cuộc bài trừ ý: YMCA và YWCA (Youth Woman Christian Association). X. COTTO Serapia, Việc bảo vệ niềm tin trước Giáo phái Tin Lành, HIỆP HỘI CÔNG GIÁO NỮ GIỚI, Nghị quyết của ngày quốc tế nghiên cứu năm 1922, Roma 1922, 9- 29.

84 Tờ báo Coriera của Roma vào ngày 3 tháng 4 năm 1910 trưng dẫn một đoạn viết về sự kiện đã xảy ra, đối lập trực tiếp với sự kiện được kể lại từ phần được xuất bản một số ngày trước Tờ báo Người đưa tin- Messaggero. x. Sự bao vây chống giáo sĩ tại Testaccio. Những sự kiện của ngày hôm qua một cách không ngờ được trình bày sai từ Người đưa tin trong tờ báo Corriere của Ý vào ngày 3 tháng 4 năm 1910.

85 X. LUCCHINI Alessandro- ZERBIN Lorena, Il biennio rosso, trong Nghiên cứu lịch sử vùng pavese 1986, 12- 13, đặc biệt 29.

86 l’Araldo Lomellino (Báo Giáo Phận Vigevano) ngày 21 tháng 5 đã cống hiến một sự chú ý rộng lớn đến những sự việc này, mang tên ‘Những con thú màu đỏ của Pttobiano, những kẻ hèn nhát và những kẻ giết người, chúng tôi chửi rủa các bạn! Cha Sturzo đã tố cáo tính nặng nề của cuộc tấn công mà “một giáo sĩ bị đánh dã man và các nữ tu bị đánh đập, bị lôi kéo, bị đối xử một cách bất kính và cuối cùng bị ném xuống ruộng”. X. Những lá thư của Cha Luigi Sturzo, Roma, ngày 7 Công Hàm Trung Ương Quốc Gia, Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Dir. Gen. PS, Div. AA. GG. RR., 1920, p.74. Trong ’AGFMA 15(904)17 lưu giữ một bản báo cáo về câu chuyện, được khoảng 200 em Nguyện xá và FMA của Ottobiano quan tâm, S. Giorgio, Lomello, Mezzanabigli.

87 X. Bản điện tín của Maddalena Patrizi, ngày 28 tháng 5 năm 1920 gửi cho chủ tịch Ban tham vấn của các Bộ F. Nitti, in ivi. La marchesa Maddena Patrizi Gondi (1866-1945), bận tâm đến các Các công cuộc quốc gia về việc bảo trợ và hỗ trợ cho các nữ công nhân tại Roma, và vào năm 1917 được tiếp nối bởi Giustiniani Bandini trong vai trò chủ tịch của hội UDCI. X. TANARA Maria Grazia – PATRIZI GONDI Maddalena, trong Từ điển lịch sử của Phong Trào Công GiáoÝ III/2, 633-634.

88 X. Báo cáo bản chép tay về Nguyện xá ngày lễ trong những năm 1899- 1900 và 1905, trong AIC, Thư mục ‘Hồi sử nguyện xá’ , Barcelona, trong HỘI DÒNG CON ĐỨC MẸ PHÙ HỘ, Hồi sử. Tỉnh dòng sicula 14- 16.

89 X. ZITO Gaetano, Việc giáo dục giữ giới tại Sicilia giữa những năm 800 và 900. Các Nữ tu Con Đức Mẹ Phù Hộ và Luigi Sturzo, Roma, LAS 2002. Xoay quanh những hoạt động của Maddalena Morano x. CONGREGATIO PRO CAUSIS SANCTORUM, Catanen. Beatifi cationis et Canonizationis Servae Dei Magdalenae Catharinae Morano Religiosae Professae Instituti Filiarum Mariae Auxiliatricis (1847-1908). Positio super Virtutibus. Summarium, Romae, Tip. Guerra 1978; MAZZARELLO Maria Luisa (a cura di), Theo những lối đường giáo dục. Maddalena Morano tại Sicilia (1881-1908), Roma, LAS 1995.

90 X. Tại Alì Marina lưu giữ một cuốn Truyền thống Nguyện xá, một Danh mục Nguyện xá ngày lễ và cuốn Ghi danh của Hội Con Đức Mẹ. Nó diễn tả việc phân bổ vào các lớp theo trình độ học vấn và giáo dục tôn giáo. Chú tâm đến việc chăm sóc đời sống nhân bản; cảnh báo rằng “Đối với những em lớn trong Nguyện xá không cần ép buộc chúng phải chạy phải nhảy, vân vân. Nhưng lâu lâu cũng mời gọi chúng tham dự vào. Bởi vì với cách thức này chúng có thể tham dự vào một cách tự nguyện và chúng có thể tránh đi hàng nghìn lý do tháo lui. Còn thời gian biểu thì thích hợp để giữ chân chúng bao có thể, đồng thời dạy cho chúng hay là làm cho chúng nhận được những lời khen ngợi, gửi đến cho chúng những cuộc trò chuyện thú vị, trong những cuộc trò chuyện này có thể là cơ hội để kể về những hành động mang tính xây dựng, sửa dạy những ý tưởng gian dối mà một số trong chúng có thể bộc lộ ra, đưa dẫn chứng đến việc đọc báo Bollettino Salesiano; đưa ra một cách sáng tỏ nguồn gốc của một vài tật xấu, cho những tư tưởng tốt xoay quanh một chủ đề nào đó, tóm lại, giáo dục các em giới trẻ về đời sống luân lý”. Sổ truyền thống Nguyện xá tại Alì Marina, Bản chép tay, trong Archivio Casa Alì (ACA). Việc chăm lo về giáo lý cho các thanh thiếu niên, thường thường được thúc đẩy từ lời khẩn cầu của chúng.

91 Maria Luisa Mazzarello, Khi nghiên cứu về hoạt động giáo lý của Sr. Morano, đã cho thấy nỗ lực của Sr. Morano trong Nguyện xá quy chiếu đặc biệt vào việc giáo dục đức tin; bản nghiên cứu không đề cập đến Những qui tắc cho NX ngày lễ tại Catania, khác với những Nhắc nhở và qui tắc dành cho người ở với các thanh thiếu nữ, nhờ việc ở giữa các em chị trực giác ra sức mạnh của việc hội nhập văn hóa những kinh nghiệm của Piemonte, được đưa ra cho tất cả Hội Dòng trong hầu hết những xuất bản đương thời của bản Điều lệ của Nguyện xá ngày lễ dành cho nữ giới, năm 1895. X. MAZZARELLO, Hành động giáo lý của Maddalena Morano trong giáo phận Catania (1881-1908), trong iD. (a cura di), Theo lối đường 141-195, và 160-163.

92 Bản quy luật gồm có 37 điều. Nó là một cám dỗ về việc làm phù hợp nền giáo dục vào thực tại của sicula, trong mối tương quan với giáo lý, với các hoạt động, các trò chơi, các bài hát và các buổi hòa nhạc và với ngôn ngữ Ý, những lời nhắc nhở đến cựu học viên, các giải thưởng, việc thực hành các bí tích. X. Cuốn sổ tay NX. Điều lệ cho NX ngày lễ tại catania hướng đến một vài Giáo xứ, 13 trang, trong ACC, Thư mục “Kí sự NX”.

93 Một lá thư luân lưu được gửi từ Mẹ Morano cho các Giám đốc năm 1900, nhắc nhớ đến khoản 167 của bản Nghị quyết, với lời yêu cầu gửi đúng hạn định bản báo cáo về tiến triển của Nguyện xá, danh sách các cộng tác viên, bản thuê mượn cho Nhóm văn chương công giáo. (x. bản sao của lá thư của Mẹ Morano gửi cho các Giám đốc, ngày 30 tháng 7 năm 1900, ACC). Một vài bản báo cáo chép tay của các Giám đốc trong AIC, thư mục “Ký sự Nguyện xá” rất ích lợi để biết được cách sinh động, ngay cả não trạng và những tập tục địa phương, biết sự thiếu vắng cảm thức của các ân nhân và cũng như của chính các Cha xứ, bất chấp những lời mời gọi của các Giám mục, đặc biệt của Giám mục Fracica Nava.

94 X. Những ghi chú dữ liệu được viết từ bản huấn từ của Hồng Y Cagliero cho các tập sinh, ngày22 tháng 11 năm 1922, trong văn khố Tỉnh dòng FMA Roma. (AIR)