Nguyện xá- trung tâm trẻ trong phong cách sinh động
Thập niên đầu của những năm ‘80 là một giai đoạn rất phong nhiêu đối với đời sống Hội Dòng, trong thời gian đó một kiểu mẫu mới về mục vụ giới trẻ được củng cố. Các tiêu chuẩn hành động được đặt nền trên sự Nhập thể cứu chuộc, trên tinh thần Phúc Âm Hóa và trên chiều kích giáo dục của việc mục vụ.236
Không nghi ngờ gì, sự suy tư đầy hấp dẫn chính là khơi lên mối liên hệ giữa mục vụ và giáo dục:
“Trong hành động mục vụ, lời mời gọi của Thiên Chúa về quyết định cá vị thể hiện qua những cách thức nhân loại: làm cho mình trở nên lời con người để âm vang như lời có thể hiểu được đối với mọi con người, và tìm kiếm một sự đáp trả cá vị, sự đáp trả được diễn tả qua lời nói và những cử chỉ của hiện sinh cụ thể và mang tính lịch sử. Những phương cách giáo dục và truyền thông hội nhập lời mời gọi trở nên đối tượng của tất cả những mối bận tâm mang tính nhân học là điểm chung cho mỗi mối tương quan nhân loại. Vì thế, những can thiệp giáo dục có chức năng rất quan trọng trong việc giáo dục đức tin. Nếu không có những can thiệp giáo dục này, không thể thực hiện tiến trình cứu độ trong mọi hoàn cảnh’237
Tầm nhìn này, đặt nền một cách cơ bản trên những dữ liệu thu nhận từ Công Đồng, dẫn đưa đến việc vượt qua lối sử dụng các ngành khoa học nhân văn từ phía các khoa thần học và mục vụ như phương tiện. Lôgic của tính bí tích được đặt nền trên mầu nhiệm của việc Nhập thể thúc đẩy sự đối thoại giữa mục vụ và giáo dục. Thật thế, điều hữu hình là nơi tỏ lộ mầu nhiệm và là con đường ưu việt để đi vào mầu nhiệm:
“Sự trăn trở trong việc rao giảng Tin mừng và việc chọn lựa giáo dục cống hiến sức sống cho hai tiến trình, vốn hòa quyện lẫn nhau cho đến khi sự hòa hợp đạt đến một hành trình đào luyện duy nhất. Tiến trình giáo dục giúp cho những người trẻ đảm nhận và yêu cuộc sống ngang qua những đáp trả cá vị được ăn rễ sâu trong những giá trị nhân bản rộng lớn, cho đến khi nhận thức rằng sự hiện hữu mang trong chính nó chất vấn tôn giáo. Tiến trình rao giảng Tin mừng đặt đức tin như lời đáp trả và lời chất vấn hơn nữa về tình yêu đối với cuộc sống, cho đến khi nhận biết rằng Giêsu chính là Thiên Chúa và là sự tròn đầy của cuộc sống. Theo phong cách salêdiêng hai tiến trình này hình thành nên một hành trình đào luyện duy nhất: Giáo dục mở ra cho tôn giáo và cho sự lắng nghe- tiếp nhận Tin mừng. Còn Tin mừng trở nên hạt giống ẩn trong những kinh nghiệm được chín mùi khi đến thời điểm của nó và trao gửi đến cho những người trẻ một kế hoạch mới của đời sống thường ngày”.238
Nhãn quan giáo dục phù hợp hơn với một mục vụ được đặt nền tảng trên tiêu chuẩn của Mầu nhiệm Nhập Thể, là nhãn quan của sự sinh động, như một khuôn mẫu đào luyện và đồng thời cũng là phương pháp giáo dục. Nhãn quan ấy xem nhân vị như một hệ thống mở và bao quát - (sistema aperto e complesso), một toàn thể trong đó tất cả những chiều kích khác nhau đều hiện diện và tương tác. Trong thực hành, nhãn quan ấy quan tâm tới mối tương quan không thể tách rời giữa cá nhân và các hệ thống xã hội mà cá nhân đang sống, ngang qua một chiến lược chú tâm đến việc giáo dục một chủ thể, không phải một chủ thể trừu tượng, nhưng thực hữu ở trong trong một bối cảnh. Thật thế, nó không giới hạn trong những can thiệp trên cá nhân, mà tìm cách thúc đẩy làm cho môi trường được nhân bản hóa.239
Đứng trước nền văn hóa của sự riêng tư, trước sự đề cao ngày càng tăng của kinh nghiệm lên trên tính kế hoạch, trước chủ nghĩa tương đối văn hóa, Trung tâm quốc tế về mục vụ giới trẻ thúc đẩy một nền mục vụ, mà đời sống thường hằng được đặt làm tâm điểm như nơi để khám phá ra màu nhiệm của Thiên Chúa và của sự hiện diện của Ngài, như nơi để xây dựng Nước Trời trong những thành đô tốt đẹp nhất của con người. Vì thế, cuộc sống được xem như ơn gọi, như nỗ lực, như sự nhiệt tâm vì Thiên Chúa và vì con người. Cộng Đoàn, nhóm, môi trường giáo dục, sự hiện diện của các nhà giáo dục nam nữ là những thực tại không thể thiếu để dẫn đưa những người trẻ nam nữ đến đức tin.
Những đề xuất của linh đạo trẻ saledieng được nối kết với kiểu mẫu sinh động. Nó mang đặc tính bởi một tình yêu mãnh liệt đối với cuộc sống và bởi một lòng tin vững chắc vào những năng lực tích cực của người trẻ. Trọng tâm của nó, như trong mỗi Linh đạo Kitô giáo, chính là Đức Giêsu Kitô, là Chúa và là Đấng Cứu Độ của lịch sử. Việc chú ý đến chiều kích giáo hội, chiều kích Maria và chiều kích Bí tích xác định đặc tính của linh đạo này; một linh đạo có khả năng tập hợp tất cả giới trẻ ở mọi vĩ độ xung quanh những giá trị của nó. Sau đó, linh đạo được đề xuất như một yếu tố nền tảng của Phong trào trẻ Salêdiêng.
Thập niên của những năm ‘80 là một giai đoạn đặc biệt phong phú về những đề xuất, trong giai đoạn này mối tương quan giữa giáo dục- tính kế hoạch- mục vụ giới trẻ được củng cố hơn nữa.
Xuất hiện một cách hiển nhiên công việc đào luyện của Trung tâm quốc tế về mục vụ giới trẻ, cách đặc biệt, với những cuộc hội thảo quốc tế và những đề xuất có hệ thống của Tạp chí DMA. Công cuộc đào luyện này không chỉ chuyển tải và lấy lại những nội dung của Tổng Tu Nghị thứ 17 và 18, nhưng còn tìm cách để đổi mới việc thực hành mục vụ và là công cụ trung gian để đào sâu tinh thần Salêdiêng, bắt nguồn từ những suy tư của Giáo hội và từ nền văn hóa đương thời.240
Nhìn về Nguyện xá- Trung tâm trẻ, Tạp chí DMA vạch rõ những chiều kích đặc trưng của môi trường giáo dục này. DMA vạch ra dung mạo của một cơ chế mở cho tất cả mọi người trẻ, một cấu trúc chú ý tới những nhu cầu của chúng để truyền thông và đưa ra những đề xuất. Một môi trường mà nơi đó, lễ hội và kỉ luật, đời sống và đức tin kết nối với nhau cách hòa quyện, nhằm đào luyện tất cả những giai đoạn tuổi tác khác nhau.
Nguyện xá - Trung tâm trẻ được xem như không gian của sự tụ họp, nơi đó người ta đối diện với những mẫu đời sống khác nhau, nó giúp phát huy giá trị của nhiều nguồn lực của địa bàn, làm cho những kinh nghiệm về sự liên tục lôi cuốn trở nên có thể và là nơi giáo dục về sự tham dự. Là nơi khám phá, làm kinh nghiệm về cuộc sống và là con đường trung gian trong việc tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống của những người trẻ.241
Bản chất chuyên biệt của Nguyện xá - Trung Tâm trẻ là bản chất của một thực tại mang tính giáo hội, nơi đó các thế hệ trẻ được giúp đỡ để đón nhận và đào sâu đức tin ngang qua một tiến trình giáo dục mang tính giải phóng và nhân bản hóa. Thực tại gặp thấy trong một bối cảnh xã hội văn hóa xác định và có thể trở nên nơi để giáo dục về tiền chính trị [pre-politica]. Một môi trường, khi chọn phong cách sinh động, thì dung mạo của nó được đổi mới và tái xác định tầm quan trọng về một sự điều phối được chia sẻ từ mọi người trong việc giáo dục.242 Hơn nữa, việc lựa chọn như thế thúc đẩy mối liên hệ-hòa hợp với lãnh thổ. Trọng tâm của kế hoạch giáo dục nằm ở nhân vị trong toàn thể của các chiều kích và trong sự hiệp nhất cách năng động của nhân vị, một nhân vị tìm thấy trong môi trường sống một nơi vật lý, xã hội, chính trị, tôn giáo cho sự tăng trưởng của mình.
Giữa những yếu tố không thể thiếu đã được xác định trong Dossier ‘Nguyện xá- Trung tâm trẻ, một lựa chọn cho những người trẻ (1985)’ chúng ta tìm thấy căn tính giáo dục - mục vụ, mối tương quan với môi trường sống và phong cách giáo dục của sự sinh động. Thật hấp dẫn, những hệ lụy liên quan đến căn tính được chỉ ra từ Tạp chí:
Một “Nguyện xá- Trung tâm trẻ có nghĩa, khi nó thật sự phục vụ cho giới trẻ trong chính bối cảnh địa lý của chúng, và nếu nó không là như thế, thì nó phải tự thay đổi; giáo dục không chỉ là một hành động của tương quan liên vị, mà còn là hành động của môi trường, của cơ cấu. Ngay cả những điều này cũng phải được tái suy tư một cách liên tục trên mực độ của việc phục vụ người trẻ; những cơ cấu tự mình nó không giáo dục: vì vậy, phải tìm kiếm một sức mạnh đem lại sức sống, cống hiến một não trạng mới có khả năng đem lại sức sống cho những cơ cấu. Não trạng mới này chính là sự sinh động- animazione”243
Vấn đề Tạp chí đặt ra là lời mời gọi hãy vượt qua kiểu mẫu ‘hòn đảo hạnh phúc, tự đủ’, nhưng không có khả năng đối thoại với những đòi hỏi thực tế của con người trong một bối cảnh xã hội xác định. Tạp chí DMA giới thiệu một viễn ảnh đổi mới, đó là chuyển từ một ý niệm về nguyện xá - Trung Tâm trẻ như một nơi trực thuộc sang ý niệm về một nguyện xá như một nơi tham chiếu mang tính nhân văn, để giúp người trẻ nhận ra môi trường giáo dục này như một không gian để thẩm định về căn tính Kitô giáo của mình.244 Tạp chí cũng hướng về một cách trực tiếp các cộng đoàn FMA, với lời mời gọi họ hãy đẩy mạnh “cảm thức phụ thuộc lẫn nhau giữa Nguyện xá- Trung tâm trẻ và bối cảnh của lãnh thổ; một sự phụ thuộc lẫn nhau được đảm bảo nhờ ý thức rõ về căn tính riêng (Kế Hoạch Giáo Dục) và nhờ khả năng đối thoại nhắm đến ích lợi thực tế của những người trẻ.”245
Tạp chí DMA trong thập niên này, với tính hệ thống, quay trở lại trên chuyên mục căn tính của môi trường giáo dục này. Trong một xuất bản vào 1987 Tạp chí đã nhấn mạnh cách đặc biệt đến chiều kích truyền giáo:
“Nguyện xá- Trung tâm trẻ là một môi trường truyền giáo bởi vì nó ‘mở rộng’. Vì nó giáo dục [...] để sống các giá trị Kitô giáo trong bất cứ môi trường nào. Vì nó nâng đỡ những ai làm việc trong các cơ cấu dân sự hay chính trị. Vì nó tiếp thu những điều giáo hội thôi thúc và làm giàu những điều ấy bằng sự truyền đạt đầy sống động và đầy tính sáng tạo trẻ trung [...] Nó là một môi trường của người trẻ dành cho những người trẻ, nơi đó có thể giáo dục và làm kinh nghiệm đức tin cho đến khi chọn Đức Giêsu như chuẩn mực của đời sống mình’.246
Ngang qua hướng suy tư trên, Tạp chí cổ võ sự sinh động được các FMA chọn như một phong cách để giáo dục trong Nguyện xá - Trung tâm trẻ. Nó đào sâu các hệ lụy về phương pháp, thúc đẩy việc quan tâm đến đối thoại và tinh thần đồng trách nhiệm, ngang qua những cơ quan để tham dự, qua sự phân quyền về trách nhiệm trong việc điều phối môi trường, qua tinh thần sáng tạo và phục vụ có trách nhiệm trong nhiều nhóm khác nhau, qua cảm thức về cộng đoàn, qua sự mở ra và tìm kiếm những người trẻ sống bên lề của khu vực. Nó thách thức những người trẻ, các linh hoạt viên, quý phụ huynh và cộng đoàn FMA xét như như họ là những bản lề của môi trường này và đồng thời là những người chủ động.247
Qua phương thức phỏng vấn, Tạp chí DMA, đã dành không gian cho tiếng nói trực tiếp của các nữ sinh động viên và các linh hoạt viên giới trẻ đang nỗ lực dẫn dắt cách trực tiếp môi trường giáo dục này:
“Nguyện xá của chúng tôi là một môi trường hỗn hợp, được thường xuyên lui tới từ các em thiếu nhi nam nữ, các thanh thiếu niên nam nữ, những người trẻ. Vì thế, theo từng đặc tính, chúng tôi đưa ra nhiều đề xuất và phương pháp khác nhau theo từng độ tuổi của đối tượng. Những đường nét chính yếu làm nên chất lượng cho các đề xuất và phương pháp là: mối tương quan cá vị giữa thanh thiếu niên nam nữ và người trẻ, giữa nhà giáo dục và thanh thiếu niên; môi trường gia đình; rộng mở cho tất cả với sự chú tâm đến nhân vị và đến nhóm; bầu khí vui tươi; nỗ lực sống tình liên đới và đời sống nhóm; dạy giáo lý có hệ thống; sự nhạy cảm đối với những giá trị nhân văn và với những vấn đề của thế giới hiện tại; giáo dục niềm tin và khai tâm việc cầu nguyện (Nữ sinh động viên của Lecco)
[...] Từ hai năm nay, chúng tôi đã chọn Nguyện xá hỗn hợp dành cho cả nam lẫn nữ. Sự mới mẻ này dường như đánh dấu cho một sự tái khôi phục ở tất cả cấp độ về: hiện diện, tổ chức, can thiệp giáo dục (Nữ sinh động viên của Lendinara- Rovigo)
[...] Đối với chúng tôi tại Châu Mỹ La Tinh (Venezuela) Nguyện xá - Trung tâm trẻ cũng có mục đích đặc trưng là thăng tiến. Được thường xuyên lui tới từ các thanh thiếu nữ thuộc tầng lớp bình dân, kể cả những em nghèo hơn về kinh tế [...] Chúng tôi đưa Nguyện xá tiến lên với nhiều hoạt động khác nhau nhờ sự cộng tác vô vị lợi của các linh hoạt viên người đời, trong đó phần lớn là những người trẻ và người lớn của chính trung tâm (Nữ sinh động viên của Los Teques, Venezzuela)
[...] Từ một vài năm nay có một bầu khí khác bầu khí tại Valdocco, Chúng tôi đã chuyển dịch từ một sự hiện diện hoạt động, sáng kiến, các nhóm khác nhau- cách cô lập và độc lập- sang việc tự phác họa về một cộng đoàn giáo dục biết tìm cách để cùng nhau hiện thực các đề xuất phong phú hơn, các mục tiêu của Trung tâm trẻ. Chúng tôi cảm thấy cộng đoàn chúng tôi biết chọn những người nghèo hơn, biết sống tính năng động giáo dục, luôn có một kế hoạch, rộng mở và uyển chuyển [...] kế hoạch của chúng tôi không phát sinh từ bàn giấy, mà là kết quả của kinh nghiệm được suy tư và tìm kiếm của tất cả cộng đoàn giáo dục (Nam sinh động viên của Valdocco)
[...]Trong kinh nghiệm của chúng tôi, nhóm các linh hoạt viên giới trẻ là thành phần chủ lực. Với sự giúp đỡ đầy trách nhiệm và trung thành của họ, nhiều sáng kiến và đề xuất khác nhau được thực hiện: âm nhạc, kịch nghệ, thể thao, cắm trại ngày lễ, những thời khắc đào luyện, những kinh nghiệm phục vụ những ai nghèo hơn (Nữ sinh động viên của Roma)”.248
Việc chọn lựa đường lối sinh động là điểm tham chiếu cho việc sắp xếp nhiều tiến trình đào luyện bên trong nhóm-cộng đoàn. Sự sinh động mang tính giáo dục như thế thúc đẩy Nguyện xá - Trung tâm trẻ, qua cấu trúc và việc tổ chức, diễn tả bầu khí của sự tin tưởng tín nhiệm và mở ra hướng đến những người trẻ; và thúc đẩy việc trân trọng những năng lực của người trẻ ngang qua việc cùng lên kế hoạch và điều phối những sáng kiến. Môi trường giáo dục mang hình ảnh như một địa điểm mở, trong sự đối thoại với bối cảnh địa phương, với những cơ chế xã hội và Giáo hội, và như một phòng thực nghiệm thực thụ đúng nghĩa về văn hóa và kinh nghiệm sống.
Chú thích
236 Trong thời gian này, tiến trình nhìn lại Hiến Luật được khép lại, và chương trình cho việc Đào Luyện và kế hoạch mục vụ giới trẻ thống nhất được đề xuất. Hai kế hoạch này được đặt nền trên bản quy chế mới và sự đổi mới của đời sống Tu sĩ khởi đi từ Công Đồng Vaticanô 2. Trong giai đoạn này, cũng có hai điều trực thuộc vào, đó là những bài khảo cứu và đào sâu trên đề tài nói về chủ nghĩa hiệp hội của các FMA và sự đồng cộng tác của CIPG với Trụ sở Dicastero SDB về mục vụ giới trẻ, lãnh vực này đưa đến việc lên kế hoạch và thực hiện văn kiện “linh hoạt viên salêdiêng trong nhóm trẻ (x. HỘI DÒNG CON ĐỨC MẸ PHÙ HỘ, Hiến Luật và quy chế, Roma, Hội Dòng FMA, 1982; Cùng một tác giả, Chương trình cho việc đào luyện các FMA, Roma, Hội Dòng FMA, 1985; TRUNG TÂM QUỐC GIA, Kế hoạch về một vụ giới trẻ Thống Nhất, Roma, Hội Dòng FMA 1985; TRỤ SỞ MỤC VỤ GIỚI TRẺ SDB-CIPG FMA, Linh động viên Salêdiêng trong các nhóm trẻ”, Roma 1987)
237 X. TONELLI Ricardo, Những tiến trình giáo dục đức tin cho người trẻ, Leumann (Torino), Elledici 1989,20.
238 Trụ sở SDB-CIPG FMA, Linh hoạt viên 28.
239 POLLO Mario, Sự sinh động văn hóa. Lý thuyết và phương pháp, Roma, LAS 2002; Cùng một tác giả, Sự sinh động, trong Phân khoa thần học mục vụ, Tự điển mục vụ giới trẻ, do MIDALI Mario - TONELLI Ricardo, Leumann-Torino, Elle Di Ci 1989, 54- 64.
240 X. BORSI, Một xưởng thợ 233- 290
241 X. SCARPA, Như nắm men trong bột. Ý nghĩa của Nguyện xá trung tâm trẻ, trong DMA 32(1985) 4,215.
242 X. như trên 218- 219.
243 DOSSIER, Nguyện xá - Trung Tâm trẻ, một chọn lựa cho người trẻ, trong DMA 32(1985) 4,205.
244 X. CHINELLATO Marisa, Nguyện Xá trung tâm trẻ và lãnh thổ hướng đến một sự tìm kiếm sự đối thoại, trong như trên 230- 232
245 ZAGONEL Anna Maria, Rất nhiều cách thức hiện diện, trong DMA 34 (1987) 3, 137.
246 DAL LAGO Magherita-ZANARA Maristella, Nguyện xá- trung tâm trẻ để sinh động, trong DMA 34 (1987) 6, 18.
247 DAL LAGO Margherita- ZANARA Maristella, Nguyện xá- trung tâm trẻ để sinh động, trong DMA 34, (1987) 6,18-22
248 MUSATI, Để điều phối nguyện xá- trung tâm trẻ trong logic của lối sinh động, trong DMA 32(1985)4, 221- 223.