Tiêu chuẩn nguyện xá xác định môi trường giáo dục salêdiêng
Truyền thống và thực hành giáo dục của Hội Dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ cho phép liệt kê một vài giá trị được khơi hứng từ Hệ thống giáo dục dự phòng. Những giá trị được bảo vệ và kiện cường đó, giúp làm nên phẩm chất Saledieng của môi trường giáo dục. Tài liệu Những chỉ dẫn cho sứ mệnh giáo dục của những người con Đức Mẹ Phù Hộ trình bày những giá trị này một cách có hệ thống trong nửa đầu của chương 6.339 Các giá trị nhắm vào: những người trẻ nam nữ (trong sự lớn lên, cách đặc biệt những em nghèo hơn, các em tìm kiếm ơn gọi, phụ nữ trẻ); thái độ của những nhà giáo dục (tin tưởng nơi người trẻ và nhiệt tâm giáo dục) và phong cách-stile (tinh thần gia đình, tinh thần hộ trực- sự hiện diện salêdiêng, người lớn và người trẻ trẻ trong sự hỗ tương, kế hoạch giáo dục toàn diện, giá trị giáo dục của nhóm, tính cụ thể của những đường lối phương pháp luận, sự mở ra trong bối cảnh xã hội và giáo hội).
Với những người trẻ nam nữ trong giai đoạn phát triển
Một môi trường giáo dục salêdiêng đặt thanh thiếu niên và người trẻ làm trung tâm, như một nhân vị riêng cũng như một nhóm. Don Bosco đã nhiều lần khẳng định rõ sự chọn lựa ưu tiên của Ngài cho những người trẻ, vì tự bản chất chúng là những con người yếu đuối và hay thay đổi. Trong suy nghĩ của ngài, tuổi niên thiếu và tuổi trẻ là những độ tuổi quyết định của cuộc đời. Trong độ tuổi này con người bắt đầu mở ra cho thực tại bằng cách thức hiện diện khác, trong những giai đoạn tăng trưởng này, nhóm trực thuộc, Cộng đoàn và bối cảnh xã hội văn hóa mang quan trọng hơn cả. Tuổi thanh thiếu niên và giới trẻ kinh nghiệm được nhu cầu của việc làm những chọn lựa có ý nghĩa ảnh hưởng trên toàn bộ tiến trình của cuộc đời, những chọn lựa. Ngay cả những chọn lựa có thể hủy hoại đời sống hay là đưa đời sống đến sự tròn đầy.
Nguồn gốc của sứ mệnh giáo dục salêdiêng, nghĩa là Valdocco và Mornese, được ghi dấu tiên quyết bởi sự ưu tiên chọn những người trẻ nghèo. Nguyện xá của Valdocco được nảy sinh để đáp trả cho nhu cầu của người trẻ của thời ấy và của bối cảnh đó. Hoàn cảnh của người trẻ thời đó được đặc tính hóa bởi sự nhập cư, nghèo đói, mù chữ và bị khai thác. Cộng đoàn tiên khởi Mornese và những Cộng đoàn truyền giáo tiên khởi đã sống như một Cộng đoàn nghèo khó về phương tiện vật chất, nhưng đầy chú tâm đến những người nghèo, đến các thanh thiếu nữ mồ côi và mù chữ, đến những người nhập cư. Sự chọn lựa ưu tiên của đoàn sủng salêdiêng dành cho những người nghèo hơn, giúp chúng ta trong việc chú tâm tới mọi thực tại của sự loại trừ và gạt ra bên lề của bối cảnh xã hội đương đại, và đặc biệt chú ý tới thực tại của những người phụ nữ trẻ, tới những hình thức nghèo khác nhau của người trẻ, tới người nhập cư, tới người trẻ của các nền văn hóa và tôn giáo khác. ‘Sự chọn lựa như thế dẫn chúng ta đến việc tránh xa các hình thức loại trừ và hình thức chủ trương bảo trợ trong việc biến đổi thực tại, bắt đầu từ những người nhỏ bé và người nghèo hơn’.340
Trong kinh nghiệm giáo dục thời tiên khởi, có một sự chú tâm rõ rệt tới người trẻ và thanh thiếu nữ, đặc biệt nhạy bén đối với những phục vụ trong lãnh vực giáo hội lẫn dân sự. Điều này bắt chúng ta chú tâm cống hiến cho các người trẻ ấy một hành trình nhằm đưa chúng khám phá và đáp trả lời mời gọi của tình yêu và của hồng ân tự hiến cho tha nhân và cho Thiên Chúa.341
Sống một vài thái độ giáo dục chuyên biệt
Những nhà giáo dục nam nữ, người đời và tu sĩ nam nữ là những người ‘được Thánh hiến’, nghĩa là những người cống hiến mình cho sứ mệnh giáo dục nhằm thăng tiến người trẻ. Sự dâng hiến là yếu tố năng hoạt trong đoàn sủng salêdiêng vượt lên trên cả tính chuyên nghiệp. Don Bosco quan niệm về giáo dục như là sứ mệnh được trao phó từ trời cao cho những người được kêu gọi để hiện thực ơn gọi giáo dục với các vai trò và nhiệm vụ trong Cộng đoàn đào luyện.
Những nhà giáo dục nam nữ mang mặc phẩm chất nhân bản- qualita umana, cho phép họ thiết lập được mối tương quan hiệu quả và hình thành nên cộng đoàn. Sự tự do, sự quân bình, động lực cá nhân đúng, sự vững vàng tình cảm, tâm lý, thiêng liêng, mối tương quan thân mật với Thiên Chúa và với anh chị em chính là đặc tính của một người lớn trưởng thành muốn sống ơn gọi giáo dục. Vì thế, việc chăm lo cho việc đào luyện các nhà giáo dục là điều vô cùng quan trọng.342
Với một phong cách giáo dục chuyên biệt
Bầu khí
Điều làm nên đặc nét môi trường salêdiêng chính là tinh thần gia đình, tinh thần này giúp tăng trưởng toàn diện người trẻ nam nữ.
Don Bosco nhấn mạnh cách đặc biệt trên điều này, các nhà giáo dục phải có nhiệt tâm cho việc giáo dục và cho người trẻ chứ không chỉ là chuyên môn. Những đặc tính khác không thể thiếu được, đó chính là sự hiện diện liên lỉ, thời gian được gọi bằng từ “hộ trực”, đó là sự biểu tỏ lòng nhiệt thành và đức Bác Ái không mệt mỏi. Tính gương mẫu/mẫu mực của môi trường cũng làm nên bầu khí. Đề xuất được đưa ra cho những người trẻ nam nữ ngang qua mẫu gương của những con người trong nội bộ của Cộng đoàn giáo dục.
Tiến trình giáo dục
Một môi trường giáo dục salêdiêng đề ra một tiến trình giáo dục phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của người trẻ. Don Bosco đã có cái nhìn tích cực về người trẻ: người trẻ không là một người lớn trong dạng thức thu nhỏ, nó không là người xấu nhưng là người mỏng giòn và hay thay đổi, và liên tục bị chế ngự bởi nhiều ước muốn đối nghịch. Vì thế ngài đã tổng hợp lại đề xuất của mình dành cho người trẻ học viên và người trẻ lao động trong bộ ba Niềm vui- học hành/lao động- lòng đạo đức. Tiến trình giáo dục bắt đầu từ cuộc sống trong cái sống cụ thể của nó, để mang cuộc sống đến sự tròn đầy, khi nhìn nhận rằng tuổi trẻ mang trong mình tất cả khả thể để có thể đạt đến sự tròn đầy của nhân tính.
Tính chuyên biệt của công cuộc phụ thuộc vào mối tương quan với môi trường địa phương và với người trẻ, nghĩa là nó phải biểu tỏ sự chú tâm đến thực tế xã hội-văn hóa và giáo hội. Vì thế, điều quan trọng là cần chăm sóc việc đối thoại với nền văn hóa địa phương. Để soạn thảo những tiến trình hiệu nghiệm thì cần lên kế hoạch thật kỹ về những can thiệp giáo dục dài hạn, thay vì chỉ chú ý đến việc đáp ứng một vài nhu cầu khẩn cấp, với việc đối diện một cách nghiêm túc với tính đa văn hóa và đa tôn giáo để quy hướng người trẻ đến một cuộc đối thoại liên tôn và liên văn hóa.
Một Cộng đoàn muốn giáo dục và tự giáo dục cần đề ra Một kế hoạch giáo dục về mục vụ giới trẻ ngang qua đó đặt mình trong sự đối thoại với môi trường sống và với nền văn hóa. Kế hoạch được hiểu như một evento-sự kiện mang tính lý trí, tình cảm và tinh thần, lôi cuốn tất cả con người và mọi người trong việc đề ra ý tưởng và soạn thảo, trong sự quy tụ và trong sự liên tục của những can thiệp giáo dục. Kế hoạch phải cho thấy rõ sự nhiệt tâm truyền giáo mạnh mẽ, chú tâm thăng tiến người trẻ toàn diện, để người trẻ có thể nỗ lực một cách có trách nhiệm như một công dân tin mừng. Vì thế Cộng đoàn phải nỗ lực để kết nối mạng lưới của sự liên đới và của sự bổ trợ lẫn nhau giữa tất cả những người tin vào giáo dục. Cộng đoàn là một môi trường đảm nhận nỗ lực đào luyện liên tục. Cộng đoàn xem việc nhận biết và hấp thụ đoàn sủng giáo dục salêdiêng như bổn phận ưu tiên để luôn ý thức và gắn bó hơn nữa vào sứ mệnh của gia đình salêdiêng.
Ý thức về tầm quan trọng của những nhà giáo dục nam nữ trong sư phạm salêdiêng, các thành viên trong Cộng đoàn cống hiến cho người trẻ một kiểu mẫu của người lớn, người nam và người nữ, từ đó, chúng có thể nhận dạng và thấy rằng, sự trưởng thành, sự tự lập và sự tự do của việc trở thành vai chính của đời sống mình đến từ việc có một kế hoạch cho chính mình, kế hoạch này được soi sáng từ niềm tin vào tình phụ tử của Thiên Chúa.
Chú thích
339 X. HỘI DÒNG CON ĐỨC MẸ PHÙ HỘ, Để chúng được sống số 144- 156.
340 HỘI DÒNG CON ĐỨC MẸ PHÙ HỘ, Hợp tác cho sự phát triển. Những chỉ dẫn cho Hội Dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ, Bologna, nhà in truyền giáo 2006, 23. Đối chiếu thêm với tài liệu HỘI DÒNG CON ĐỨC MẸ PHÙ HỘ, Để chúng được sống và sống dồi dào số 146
341 X. như trên, số 148- 148
342 X. như trên số 149- 150.