31. Quý trọng thiên nhiên

Có người phụ nữ kia sau một năm trời vất vả với công việc làm ở văn phòng đã tìm đến một hòn đảo nhỏ gần biển để nghỉ ngơi và dưỡng sức đôi chút. Trên đảo này có một ngôi thánh đường nổi tiếng và thu hút rất nhiều khách du lịch. Trong những ngày nghỉ ở đó điều làm bà đau lòng nhất là thấy khách du lịch và những người ra vào nhà thờ xả rác rưới khắp nơi. Vì thế mỗi ngày vào lúc hoàng hôn xuống, khi du khách đã lui về các quán trọ bà thường đi thu nhặt những rác rưởi ấy bỏ gọn lại thành đống và đốt đi.

Một hôm dọc theo bãi biển vào lúc trời nhá nhem tối, bà gặp một cụ già cũng đi làm việc như bà. Bà nhận ra cụ là người bà thường thấy mỗi ngày đến nhà thờ ngồi gần phía tòa giảng. Và họ bắt đầu trao đổi câu chuyện. Hỏi về lý do gì thúc đẩy cụ đi nhặt rác sau khách du lịch, cụ nói:

- Tôi cảm thấy rằng mỗi ngày đến nhà thờ tham dự thánh lễ hẳn không đủ làm chứng về lòng tin của tôi. Tôi cần phải làm một việc gì thêm nữa để nói lên tinh thần phục vụ của tôi đối với tha nhân. Với tuổi già sức yếu của tôi, tôi vẫn còn có thể làm được công việc bé nhỏ này để đền bù thay những gì người khác không làm để duy trì và bảo vệ vẻ đẹp của thiên nhiên.

Các bạn thân mến, yêu thích vẻ đẹp thiên nhiên là một trong những bí quyết của khoa giáo dục Don Bosco. Trong số những cuốn phim về đời sống Don Bosco có cuốn phim với tựa đề là: “Người nông dân của Chúa” Chắc hẳn Don Bosco đã không phật lòng với tựa đề đó. Bởi vì những hình ảnh, những tâm tình và những kinh nghiệm về đời sống nhà nông đã ăn sâu và ghi đậm nét trong tâm hồn Don Bosco từ thuở niên thiếu. Don Bosco không bao giờ cảm thấy hổ thẹn vì xuất thân từ gia đình một bác nông phu nghèo khổ, hoặc phải tủi thân vì đã phải chân lấm tay bùn, vất vả kiếm bánh ăn từ hồi còn nhỏ dại.

Hơn nữa, chính Chúa Giêsu trong phúc âm cũng tỏ ra là người rất quen thuộc với nghề nông và nghề biển. Trong cách giảng dạy cho dân chúng quê mùa chất phác thời đó, Ngài thường dùng những hình ảnh rất quen thuộc trong đời sống thường ngày của họ để nói với họ về những điều bí nhiệm thuộc về Nước Trời. Các thánh sử đã không ngần ngại ghi lại những hình ảnh Chúa Giêsu dùng, chẳng hạn như : cây nho, nhánh nho, người làm vườn nho, cây vả không có trái, hoa cỏ đồng nội, chim trời, mùa gặt, người mục tử hiền lành chăm sóc đoàn chiên, v.v...

Trong xã hội bị kỹ nghệ hóa, con người càng ngày càng như bị máy móc hóa, hơn bao giờ hết trở về với thiên nhiên, tiếp xúc với thiên nhiên là như liều thuốc giải tỏa con người khỏi những rác rưới tinh thần, và để trả lại cho con người sự quân bình. Tiếp xúc trực tiếp với thiên nhiên cũng còn là phương pháp giáo dục rất hữu hiệu đối với tuổi trẻ trước những đe dọa của nền văn minh hiện đại đang bóp nghẹt và giết dần khả năng hướng về những giá trị chân thiện mỹ của đời sống con người.

Suốt đời trong nghề giáo dục, Don Bosco rất chú tâm đến việc phát triển nơi tâm hồn các học sinh của ngài lòng yêu thích thiên nhiên, khát vọng tìm kiếm những gì là thiện hảo, và cảm nghiệm những điều tốt đẹp làm cho tâm hồn được thanh thỏa. Don Bosco thường nói với các học sinh của ngài là mỗi buổi tối sau một ngày làm việc mệt nhọc, khi trở về phòng, ngài thường dừng lại trước balcông, nhìn lên bầu trời đầy sao sáng với muôn tinh tú và hướng tâm hồn lên cảm tạ Đấng đã tạo dựng nên trời đất muôn vật.

Don Bosco không những chỉ hài lòng nói với các học sinh của ngài về vẻ đẹp của thiên nhiên mà thôi, ngài còn muốn các học sinh của ngài có những cơ hội thuận tiện để được tiếp xúc trực tiếp và cảm nghiệm được những vẻ đẹp thiên nhiên nữa. Vì thế ngài đã đưa ra những đề nghị như, “du lịch mùa hè” và lớp học ngoài trời. Cuộc “du lịch mùa hè” hàng năm quả là cơ hội tốt đẹp để các học sinh được dịp tiếp xúc với thiên nhiên. Don Bosco dẫn đầu nhóm học sinh quốc bộ từ làng này sang làng khác, mang theo kèn trống. Đi tới đâu các học sinh đều đem theo niềm vui cho mọi người ở đó qua những buổi văn nghệ, nhạc kịch. Đồng thời cũng là dịp tốt để các em cảm nghiệm được lòng tốt và tình quảng đại liên đới của những người dân quê đơn thành và chất phác, vững lòng tin và cũng giàu lòng bác ái thương người.

Những người không hiểu Don Bosco thường dèm pha kiểu sống bụi đời ấy, nhưng Don Bosco lại muốn dùng trường học thiên nhiên đó để huấn luyện các học sinh của ngài về nhiều phương diện.

1. Trước hết là để thức tỉnh sự bén nhạy của giác quan. Giác quan là chìa khóa mở trí thông minh, nhưng nhiều khi cha mẹ lại quên cung cấp cho con cái những chìa khóa đó. Trẻ em ở miền quê được cái may mắn sống gần thiên nhiên, nhưng nếu được cha mẹ hoặc người trưởng thành ở gần bên cạnh chỉ dẫn và giải thích cho những điều các em nhìn thấy hoặc sờ mó được quả là điều hữu ích. Được dìm mình trong thiên nhiên tâm hồn các em cũng sẽ được mở ra như bông hoa nở trước ánh sáng mặt trời. Từ môi trường thiên nhiên các em cũng dần dần bước vào môi trường xã hội với cùng một tâm hồn cởi mở, biết lắng nghe, biết tôn trọng mọi người, và biết nhận ra những sứ điệp, những ý nghĩa sâu xa bên kia lời nói bằng môi miệng.

2. Biết chủ động khám phá ra những điều mới mẻ. Quá làm quen với những gì có sẵn trên màn ảnh vô tuyến truyền hình, trẻ em dễ rơi vào tình trạng hấp thụ mọi điều một cách thụ động và rồi đi đến chỗ nhàm chán, mệt mỏi, bực bội ...

Vẻ đẹp thiên nhiên làm nảy sinh thái độ chiêm ngắm đồng thời cũng thúc đẩy tính tò mò và ước muốn hành động, để khám phá thêm những điều mới mẻ khác nữa.

3. Luyện tập đức kiên nhẫn và lòng khiêm tốn. Như bác nông phu trồng cây, gieo giống rồi kiên nhẫn đợi ngày hạt nảy mần, cây cối nở hoa kết trái. Cũng vậy, tiếp xúc với thiên nhiên sẽ giúp ta luyện tập tính kiên nhẫn, biết chờ đợi chu kỳ phát triển tự nhiên của vạn vật, biết im lặng lắng nghe, biết tôn trọng và quý chuộng sự sống.

4. Biết dừng lại để hòa mình với nhịp sống của thiên nhiên. Đây là bài học rất khó cho những trẻ em thành phố của xã hội hưởng thụ, luôn muốn mọi cái ngay lập tức. Nhịp sống thiên nhiên không phải là cuốn phim diễn tiến đời người trong vài ba tiếng đồng hồ. Đời sống con người cũng không phải là cuộc thi đua phóng xe trên xa lộ, nhưng là một cuộc hành trình từ bước này sang bước khác. Như một năm có 4 mùa, có mùa gieo giống, mùa cây lớn lên, mùa nở hoa, mùa kết trái, đời sống con người cũng phải phát triển tùy theo mùa và thời tiết, từ khi chào đời, qua tuổi thơ ấu hồn nhiên, đến tuổi thành niên với những cơn lốc, những thăng trầm và những khủng hoảng để rồi dần dần đạt được sự quân bình và bước sang tuổi trưởng thành giàu kinh nghiệm như trái cây chín mùi, cho tới khi cuộc đời ngả màu lá vàng và tạ thế. Nhịp sống thiên nhiên được thêu dệt bằng những hy vọng đợi chờ và là một trường học của lòng khiêm tốn.

Nếu được hướng dẫn và chỉ bảo cách khôn ngoan, những tiếp xúc trực tiếp với đời sống tự nhiên sẽ là trường huấn luyện giúp các em biết yêu chuộng sự sống, biết trở về với tâm hồn, với lương tâm mình, biết từ các tạo vật tìm về với Đấng đã tạo dựng nên muôn vật.

Cha Luigi Cocco, một vị truyền giáo dòng Salesien đã nói: “Các bạn trẻ khác nào như những con chim sẻ, nếu giữ mãi trong lồng, chúng sẽ chết dần, chết mòn.”

---------

Cf  * FERRERO Bruno, In gabbia i passerotti muoiono, in Genitori Felici con il sistema di Don Bosco, LDC (1997) p. 144 - 146;

   * MIHALIC Frank, 1000 Stories You Can Use, Vol. 2, Divine Word Publications (1989) N. 576.