36. Như bà mẹ Margherita

Don Bosco kể rằng: Kỷ niệm đầu tiên ăn sâu trong đời sống cha là bàn tay của mẹ cha. Hồi đó cha mới lên 2 tuổi thì ba của cha bị bệnh nặng cách bất ngờ và từ trần. Không biết có linh cảm gì mà cha nhất định không chịu rời khỏi phòng nơi ba của cha vừa tắt thở. Cha còn nhớ rõ lời mẹ cha nói bên tai:

- Thật tội nghiệp cho con tôi. Con ơi hãy đến với mẹ. Con không còn cha nữa!

Nói xong, mẹ cha nức nở khóc và cầm tay kéo cha ra khỏi phòng người quá cố. Thấy mẹ khóc, cha cũng khóc theo.

Từ ngày đó, bàn tay của người hiền mẫu, tuy như bị xé nát vì khổ đau và những băn khoăn lo lắng cho tương lai mịt mù của con cái, bàn tay dịu dàng và vững mạnh, bàn tay chai đá vì lao công vất vả, nhưng không bao giờ bàn tay đó nỡ lòng rời bỏ các con. Bà Margarita, thân mẫu của Don Bosco thường nói với các con rằng:

- Tuy bị thử thách tư bề, nhưng chúng ta hãy can đảm tiến bước. Trong mọi hoàn cảnh, và bất cứ điều gì xảy đến trong cuộc sống chúng ta, các con hãy luôn tin tưởng, mẹ sẽ không bao giờ bỏ các con.

Hồi đó bà Margarita vừa tròn 29 tuổi. Thân phận gúa bụa, một mình phải gánh vác việc nhà cũng như ngoài đồng ruộng và hai đứa con nhỏ của bà, lại thêm một cậu con riêng của chồng bà nữa.

Tuy nhiên, với tất cả và trong mọi hoàn cảnh éo le của cuộc sống, bà Margarita quả là một người mẹ đảm đang và gương mẫu. Trước hết là sự hiện diện đầy tình thương của bà trong gia đình. Một tình thương không chỉ bằng lời nói suông, nhưng được thể hiện qua viêc làm, tấm gương đời sống và nhất là việc hiến thân liên lỷ vì con cái. Mặc dù bà chỉ là một phụ nữ nhà quê, cày sâu cuốc bẫm, chân lấm tay bùn, không biết đọc, cũng chẳng biết viết, nhưng lại được phú bẩm sự khôn ngoan sâu sắc và đức độ hiếm có. Ai có thể phủ nhận được vai trò then chốt và ảnh hưởng sâu xa của bà trong việc huấn luyện cậu bé Gioan Bosco từ thuở niên thiếu. Những lời khuyên bảo của bà tuy rất đơn thành dễ hiểu, nhưng đã được khắc ghi trong tâm hồn cậu bé suốt đời.

Sau đây là một số những điểm Don Bosco đã ghi lòng tạc dạ và thường nhắc nhở các học sinh của ngài.

1. Trước hết là lòng can đảm và tính dứt khoát, không chần chừ, khất lần trước những việc quan trọng cần phải làm. Đây là bí quyết đầu tiên dẫn tới thành công. Chính vì lý do đó mà các học sinh của Don Bosco không bao giờ thấy ngài chán nản, thất vọng, cả trong những hoàn cảnh khó khăn nan giải nhất. Ngay cả mẹ ngài cũng vậy, mặc dù sớm phải cảnh góa chồng con dại với gánh nặng gia đình và cảnh túng cực trên vai.

2. Trong gia dình, tất cả các phần tử đều phải cộng tác và chung tay góp sức. Bà Magarita đã sớm dạy các con biết làm việc, từ những công việc lặt vặt trong gia đình cho tới những công việc nặng nhọc hơn ngoài đồng ruộng. Lớn lên Don Bosco phải tự làm việc kiếm tiền nuôi thân. Don Bosco quyết chí học để sau này trở thành linh mục. Vì thế sau các giờ học ở trường ngài không quản ngại làm mọi thứ nghề, chẳng hạn như hầu bàn, rửa chén, cắt may, thợ mộc, nghề đóng giày, v.v... để kiếm thêm chút tiền trang trả các chi phí của đời học sinh. Để có thể học bài, làm bài ngài phải hy sinh không ít thời giờ ngủ vào buổi tối.

Sau này chính bà Margarita cũng áp dụng phương pháp giáo dục tự lực tự cường cho các học sinh trong trường Don Bosco. Mỗi khi có em nào chạy đến nhờ bà đơm cho cái cúc hoặc khâu dùm mũi chỉ, bà không làm ngay cho em, nhưng thường trao cho em một cái kim và một khúc chỉ, bảo em ngồi xuống và bà kiên nhẫn dạy em tự khâu vá lấy cho mình.

3. Tập khắc phục tính khí của mình. Chúng ta thường nghe nói: “chín người mười tính”. Mỗi người đều có những đức tính tốt và cũng không ai tránh khỏi những khuyết điểm, những hạn hẹp cá nhân. Vì thế cần phải cố gắng và bền tâm khắc phục những yếu điểm và phát triển những đặc điểm tốt của mình.

Từ thuở niên thiếu bà Margarita biết rõ đức tính của Don Bosco. Tuy có trí thông minh sắc bén và tâm hồn bén nhạy, đại lượng, nhưng lại có chiều hướng tự phụ. Biết thế, nên bà rất nhẹ nhàng và đồng thời cũng rất cứng rắn không chiều theo những kiểu cách làm nũng của con bà, nhất là khi cậu bé chưa biết tự chọn lựa điều hay lẽ phải cho mình.

4. Rèn luyện tinh thần hy sinh. Chồng bà Margarita qua đời để lại cho bà 2 đứa con thơ và một thanh niên con của bà vợ đã quá cố. Vì thế trong gia đình Don Bosco không tránh khỏi những cuộc đụng độ, những sự va chạm vì ghen tương giữa anh em cùng cha khác mẹ. Với trái tim của người mẹ, bà Margarita quá biết rằng những lời qua tiếng lại, những tranh luận, không thể giải quyết vấn đề mà còn làm cho bầu khí gia đình thêm căng thẳng, và những sứt mẻ ăn sâu thêm trong tâm hồn. Những lúc đó bà thường dùng đến giải pháp ôn hòa là “một nhịn, chín lành” và lòng tha thứ của người Kitô. Đã có lần vì để duy trì sự an bình trong gia đình, bà Margarita đã phải khăn gói cho cậu con út Gioan và chấp nhận hy sinh mặc dù bà rất đau lòng nhìn con ra đi xa mái gia đình để làm việc kiếm tiền nuôi thân và tự học.

5. Mỗi người con có một ơn gọi, một con đường Thiên Chúa vạch sẵn cho. Cha mẹ có trách nhiệm giúp con mình khám phá ra ơn gọi đó và phải nâng đỡ, đồng hành với con cái trên con đường ấy.

Với niềm xác tín về trách nhiệm của người mẹ, khi Gioan Bosco đến tuổi quyết định theo ơn gọi của mình, bà Margarita đã can đảm nói với cậu:

- Gioan, con hãy ghi lòng tạc dạ điều này và hãy bình thản suy nghĩ về ơn gọi của con, đừng để ai ngăn cản con vì một lý do nào cả. Khi con đã quyết định, con hãy can đảm tiến bước. Điều quan trọng là con chu toàn thánh ý Chúa trong mọi sự, và đừng bao giờ bận tâm về mẹ. Xem như cha xứ muốn con đổi ý, vì nghĩ rằng sau này mẹ sẽ cần đến sự giúp đỡ của con. Thiên Chúa là trên hết. Mẹ không mong đợi gì nơi con cả. Và sau này nếu con bất hạnh trở thành một cha xứ giàu có, mẹ quả quyết với con rằng, mẹ sẽ không bước chân đến nhà con nữa!

6. Niềm vui và sự an bình là như muối ướp của đời sống. Don Bosco đã hấp thụ nơi mẹ ngài tính khôi hài, mặc dù cuộc sống gia đình đượm màu cay đắng và đau khổ túng cực. Bà luôn để ý nhìn xem cách xử sự, công việc làm của các con với sự bén nhạy của người mẹ. Cả những khi phải sửa dạy con, bà cũng biết làm với nụ cười, gương mặt bình thản và giọng nói ôn tồn, không căm giận.

Khi về già, Don Bosco còn xin mẹ một hy sinh lớn là từ giã mái nhà thân yêu ở miền quê để theo ngài lên tỉnh Torino, về dưới túp lều trong khu phố nghèo và tiếp tục làm mẹ của những những thanh thiếu niên không có mẹ, không nơi ăn chốn ở. Bà chấp nhận ra đi với con, trên đường, hai mẹ con vừa đi vừa hát:

- Khốn cho thế gian nếu họ nghe tiếng mình. Nếu họ biết rằng chúng ta chỉ là những người xa lạ với hai bàn tay trắng!

7. Tiếng lương tâm là thầy dạy trước tiên. Ngay từ thời thơ ấu, Gioan Bosco đã được mẹ dạy phân biệt điều phải và điều trái. Từ trên đầu gối mẹ cậu bé đã học cầu nguyện là gì, những điều giáo lý căn bản, lòng tin tưởng vào tình thương của Chúa quan phòng. Qua gương mẹ cậu học cách lãnh nhân các bí tích trong đời sống người kitô và cách thực thi lòng bác ai thương người.

Trên giường bệnh, trước khi nhắm mắt tạ thế, bà đã có thể bình thản nói với các con:

- Mẹ có thể ra đi bình an, với lương tâm an bình. Suốt đời mẹ đã tận tâm chu toàn bổn phận của mẹ, với tất cả khả năng và trong những gì mẹ có thể.

Những lời khuyên dạy của bà Margarita nói lên thiên chức cao cả của người mẹ: tình yêu chân thực cao cả nhất là ban tặng sự sống, là cho đi tất cả!

-----------

Cf  * FERRERO Bruno, Missione Madre, in Genitori Felici con il sistema di Don Bosco, LDC (1997) p. 21 - 23.