38. Bài kiểm cho phụ huynh và nhà giáo

Một trong số những lời cảm động nhất Don Bosco để lại cho những người con thiêng liêng của ngài được ghi lại trong lá thư ngài viết ngày 10 tháng 5 năm 1884 từ Roma. Trong thư có đoạn chép:

Các con có biết đâu là điều người cha già này mong đợi nơi các con không? Cũng vì tình thương mà cha đã dốc toàn sinh lực và chấp nhận chịu hao mòn vì các con. Cha không muốn gì hơn ngoài một điều duy nhất là các con trở lại với bầu khí an bình vui vẻ như thuở ban đầu của khánh lễ viện. Ôi thật là những ngày tươi đẹp, đầy tình thương, đầy tin tưởng giữa các học sinh và các cha giáo, thầy giáo. Đó là những ngày của tình liên đới, thông cảm, nhẫn nhục, tha thứ vì tình yêu Chúa Kitô. Ngày của những trái tim rộng mở với tất cả sự đơn thành trong sáng, ngày của tình bác ái và niềm vui sâu thực cho tất cả mọi người.

Các bạn thân mến, ngày của tình thương và của lòng tín nhiệm, ngày của trái tim rộng mở đơn thành và trong sáng. Có thể nói được rằng đó là những ngày đẹp nhất, đáng ghi nhớ và quan trọng nhất của mỗi gia đình. Tuy nhiên, lòng tín nhiệm, sự thân mật giữa cha mẹ và con cái lại là sự chiếm đoạt không dễ dàng! Nhiều cha mẹ nghĩ rằng đó là điều dĩ nhiên, con cái phải tín nhiệm nơi cha mẹ. Thế nhưng, tín nhiệm không phải chỉ là bổn phận của lòng hiếu thảo mà thôi, nhưng chính là món quà tặng con cái dành cho cha mẹ và cha mẹ cũng có bổn phận làm cho mình trở nên xứng đáng với món qùa đó.

Tiếc thay không thiếu chi những bạn trẻ phải than phiền rằng cha mẹ tôi không quan tâm đến tôi, cũng không mấy tha thiết hiểu biết tôi, những nhu cầu, ước muốn của tôi. Vì thế nhiều khi trách mắng tôi chỉ vì có thành kiến, hoặc yên trí vì một lý do nào đó. Chính những sự hiểu lầm đó thường làm cho các bạn trẻ đóng kín cửa lòng lại và trở nên lạnh nhạt, xa cách cha mẹ, trong khi đó lại là lúc các bạn trẻ cần được sự hướng dẫn khôn ngoan và cách đối xử đầy cảm thông của cha mẹ và các nhà giáo.

Cũng vì thiếu sự cảm thông đó mà về phía các phụ huynh lại coi sự đóng kín, lạnh nhạt của con cái như sự vô ơn, bất hiếu, sau bao nhiêu hy sinh vất vả nuôi dưỡng và giáo dục con cái. Vấn đề có lẽ không phải là vì sự bất hiếu của con cái, nhưng vì cha mẹ và các nhà giáo đã không quan tâm đủ đến sự phát triển toàn diện của con mình, đã sơ ý tạo nên những hố sâu ngăn cách thay vì tìm cách bắc nối nhịp cầu thông cảm giữa hai thế hệ và lấp đầy khoảng trống của tuổi tác.

Để có thể phát triển cách toàn diện về mọi mặt, con cái không chỉ cần cơm ăn áo mặc, mái nhà che nắng đỡ mưa, sách vở và một mớ kiến thức vay mượn của những người khác để lại mà thôi. Nhưng hơn nữa, các con em cần được phát triển các khả năng riêng của mình để trở nên chính mình, trở nên con người với bản vị độc nhất vô nhị, không phải như ý cha mẹ muốn, nhưng như Thiên Chúa đã tạo dựng và muốn mỗi người trở thành.

Làm thế nào cha mẹ và các nhà giáo có thể giúp con em đạt tới lý tưởng đó, nếu không bận tâm tìm hiểu và thực sự quan tâm đến những nhu cầu, những khát vọng của chúng?

Sau đây là một số câu hỏi xin được trình bày với quý vị phụ huynh và các nhà giáo. Mời quý vị thử trả lời xem và nhờ đó quý vị có thể biết được sự hiểu biết của quý vị về những nhu cầu thực thụ của con em quý vị đến mức nào.

1. Những ưu tư của con em

-  Em có bị mặc cảm về diện mạo bên ngoài hoặc về tầm vóc của mình không?

-  Đâu là những thành công hoặc thất bại nho nhỏ em thường gặp hằng ngày?

-  Đâu là thất bại lớn nhất em phải đối phó trong thời gian gần đây?

-  Điều gì làm em cảm thấy khó chịu, bực mình hơn cả?

-  Điều gì làm em lo sợ nhất?

2. Các sở thích của con em

-  Ai là người bạn thân thiện nhất thường hay đi lại với?

-  Ai là “ngôi sao” được mến phục và ngưỡng mộ hơn cả? Là một tài tử màn

  ảnh, hay là một cầu thủ?

-  Đâu là những điệu nhạc, những chương trình vô tuyến thường được nghe

  được xem thấy nhiều hơn?

3. Những liên hệ với người khác

-  Con em được chúng bạn đặt cho tên gì đặc biệt ngoài tên riêng của mình?

-  Bạn bè đối xử với con em thế nào? Được chấp nhận hay bị loại ra bên lề?

-  Ngoài những người trong gia đình, ai là người có ảnh hưởng lớn trên con em

  hơn cả?

-  Ai là thầy giáo, cô giáo được em mến phục nhất?

4. Mối liên hệ trong gia đình

-  Những lời nói nào thường được cha mẹ lặp đi lặp lại nhiều lần hơn cả?

  Những lời quở trách, nặng nề oan ức, hay những lời khích lệ, khen tặng,

  đượm tình thương âu yếm?

-  Cha mẹ có dùng đến tiền bạc hoặc quà bánh để mua chuộc tình cảm của con

  cái, để dụ dỗ chúng làm theo ý muốn của mình, hoặc để bù trừ vào những

  thiếu sót, lỗi lầm của cha mẹ không?

- Con cái thường phản ứng thế nào mỗi lần bị từ chối điều nó mong ước? Hoặc

  những khi bị khiển trách?

- Con cái có ưa thích bầu khí thường xuyên của gia đình không? Hay chỉ muốn

  ra khỏi nhà mỗi khi có thể hoặc có cơ hội gì khác? Đối với chúng, gia đình

  có tầm quan trọng hơn những môi trường khác mà chúng thường hay lui

  tới không?

- Cha mẹ thường có tư cách nào trong gia đình: tự nhiên, quá nghiêm nghị, kỷ

  luật, hay lại quá suồng sã, cẩu thả?

- Đâu là chỗ của máy vô tuyến truyền hình trong gia đình, ưu tiên, đến nỗi lấn

  át luôn cả tiếng nói của con em, hay chỉ là nhu cầu phụ thuộc, hoặc hoàn toàn

  vắng bóng?

- Đâu là những khoảng thời gian được dành cho việc cầu nguyện chung trong

  gia đình? Con em tham dự vào những giờ cầu nguyện chung đó với thái độ

  nào? Sẵn sàng, hăng hái, hay chỉ là chuyện bất đắc dĩ phải chấp nhận và

  làm một cách lơ là?

Một danh nhân viết: Bổn phận quan trọng của cha mẹ là lau sạch nước mắt của con cái, hoặc ít ra là đừng nên cớ cho những giọt nước mắt phải tuôn rơi!

Đó là bí quyết thành công và cũng là hoa trái của việc giáo dục gia đình.

-----------

Cf  * FERRERO Bruno, Un check-up per genitori, in Genitori Felici con il sistema di Don Bosco, LDC (1997) p. 153 - 155.