Chương 1 - Lời Thiên Chúa “phát triển”
Ha Fong Maria KO
Chúng ta đã nói về tính năng động của Lời Chúa - Lời vừa đi vừa chạy; và khi chạy, Lời Chúa phát triển. Ngay từ khi khai sinh Giáo hội, thánh sử Lu-ca đã chứng thực: “Lời Chúa phát triển” (Cv 6,7).193 Một lối diễn tả thật ý nghĩa. Sự phát triển hữu hình của Lời Chúa có thể kiểm chứng được, ngang qua sự lan rộng các sứ điệp Ki-tô giáo tại các khu vực địa lý ngày càng rộng lớn và qua sự gia tăng số lượng môn đệ; nhưng cũng có một sự phát triển vượt ra khỏi các con số thống kê: sự phát triển và tiến triển kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa trong lịch sử; nghĩa là một sự phát triển trong chính nội tại của Lời.
Tất nhiên, với sự đóng ấn dứt khoát của Qui điển Kinh Thánh, số sách của Kinh Thánh đã được xác định mãi mãi. Bộ Kinh Thánh không còn phát triển về nội dung, về số lượng các sách. Bộ Kinh Thánh chỉ có thể phát triển với các bản sao chép, các bản dịch và những lần tái xuất bản. Tuy nhiên, vẫn có một sự phát triển vô hình nhưng không kém phần thực tế. Thật vậy, Kinh Thánh không ngừng phát triển trong đời sống Giáo hội: phát triển trong tính đáng tin cậy và khả năng kiểm nghiệm nhờ những người sống và làm chứng cho Kinh Thánh; phát triển trong chiều sâu của những nghiên cứu chú giải và suy tư thần học, phát triển qua các cử hành phụng vụ sống động và hoạt động mục vụ, phát triển trong tính phổ quát và phổ biến của việc truyền bá và thấm nhập vào các nền văn hóa xã hội khác nhau. Không còn nghi ngờ gì nữa, không có cuốn sách nào khác trên thế giới có “lịch sử ảnh hưởng” phong phú và lâu dài như vậy, không có cuốn sách nào khác “đã phát triển” hiệu quả đến như thế. Hơn nữa, chính Kinh Thánh đã thấy trước sự phát triển này, chẳng hạn như ở cuối Sách Đa-ni-en, Chúa nói với nhà tiên tri: “Phần ngươi, Đa-ni-en, hãy giấu những lời này, hãy niêm cuốn sách lại cho đến thời cùng tận. Bấy giờ nhiều người sẽ đọc và được hiểu biết thêm” (Đn 12,4).
Khi khai triển dụ ngôn Tin Mừng về hạt giống tự mọc lên, O-ri-gê-nê nhận xét: “Đối với tôi, dường như mọi lời trong Kinh Thánh đều giống như một hạt giống, bản chất của nó là tỏa rộng và nhân lên. Thật vậy, một khi được gieo xuống đất, hạt giống tự biến thành mầm cây hoặc bất kỳ một cây nào trên mặt đất.194 Gregorio Magno có một câu nói rất hay và nổi tiếng về sự phát triển của Kinh Thánh: “Scriptura cum legente crescit - Kinh Thánh phát triển cùng với người đọc”.195 Kinh Thánh phát triển với bất cứ ai đọc nó, Kinh Thánh phát triển nhờ được đọc. Điều này nói lên sự phát triển đồng thời giữa người đọc và bản văn, hay đúng hơn, là sự phát triển giữa người đọc với bản văn và giữa bản văn với người đọc. Thực tại sống động này đúng với mỗi cá nhân cũng như đối với toàn thể Giáo hội.
Sách Kinh Thánh, ấn phẩm cuối cùng của việc định hình Lời Chúa thành văn bản, trở thành điểm khởi đầu cho một quá trình phát triển không giới hạn. Vì vậy, Kinh Thánh vừa là mục tiêu vừa là động lực, là không gian cho một sức năng động tuyệt vời. Dei Verbum khẳng định cách rõ ràng sự thật được mặc khải “phát triển trong Giáo hội với sự trợ giúp của Chúa Thánh Thần. Thật vậy, sự hiểu biết phát triển, cả về nội dung lẫn ngôn ngữ truyền tải” (DV s.8). Hoa trái được chín muồi trong một thế hệ trở thành chân trời hiểu biết cho các thế hệ tiếp theo. Tất cả là một dòng chảy liên tục, năng động và sống động: “Như vậy, qua nhiều thế kỷ, Giáo hội không ngừng hướng tới sự vẹn toàn của chân lý thiêng liêng, ngõ hầu những Lời của Thiên Chúa được nên trọn trong Giáo hội” (DV s.8).
Từ thời M. D. Mazzarello cho đến nay, Kinh Thánh đã “phát triển” rất nhiều, tuy nhiên, những khả thể của chúng ta trong việc hiểu biết hơn về sự phong phú khôn lường và đa dạng ẩn chứa trong các bản văn Thánh cũng phát triển. Chúng ta có nhiều công cụ, kỹ thuật và thông tin hỗ trợ cho việc nghiên cứu và suy tư. Trong lĩnh vực nghiên cứu Kinh Thánh, nhiều phương pháp và cách tiếp cận đã được phát triển để phục vụ việc đào sâu.196 Trong huấn quyền của Giáo hội, bắt đầu từ Công đồng Vatican II, nhiều tài liệu khác nhau đã cống hiến một sự hiểu biết sâu xa và hệ thống hơn về thực tại của Lời Chúa, nhiều hình thức phong phú để tiếp nhận và truyền đạt Lời Chúa trong các lãnh vực khác nhau của đời sống trong và ngoài Giáo hội, tức trên toàn thế giới. Vấn đề không phải lúc nào cũng là những điều mới lạ hoặc hoàn toàn chưa được biết đến trong quá khứ, nhưng thường thì chính Chúa Thánh Thần là Đấng khai mở Lời Chúa - Lời “không bao giờ qua đi”(đc Mt 24,35), Lời “tồn tại mãi mãi” (1Pr 1,25); đồng thời, Lời dần dần bày tỏ sự phong phú đáng ngạc nhiên và những động lực mới mẻ, đáp ứng nhu cầu của thời đại và những bối cảnh luôn thay đổi. Vì lý do này, phát triển cũng liên quan đến việc củng cố gốc rễ, bởi lẽ sự tiến bộ không bao giờ tách rời khỏi sự trở về cội nguồn một cách sáng tạo. Cái nhìn tương lai không thể tách rời khỏi cái nhìn hồi tưởng. Sự khôn ngoan mà Chúa Giê-su để cập đến ở phần kết của các dụ ngôn cũng có giá trị vĩnh viễn trong bối cảnh giải thích Kinh Thánh: người môn đệ của Nước Trời “giống như một gia chủ lấy những thứ mới và cũ từ kho báu của mình” (Mt 13, 52). Cái cổ xưa chất chứa nhiều mới lạ và cái mới thì thấm nhuần điều cổ kính. Trong cuộc đời của mỗi bậc tổ tiên ẩn giấu một kho báu, một di sản đang chờ được khám phá. Mỗi thế hệ đều có những tò mò mới, đặt ra những câu hỏi mới cho các bậc tổ tiên và tìm thấy nơi đó những ánh sáng trí tuệ mới, những động lực và năng lượng mới để tiếp tục cuộc hành trình trong hiện tại cũng như hướng tới tương lai.
Trong Cựu Ước, ở mỗi bước ngoặt của lịch sử, ở mỗi giai đoạn của hành trình đời sống của dân Ít-ra-en, Thiên Chúa đều mời gọi nhớ lại kinh nghiệm của quá khứ. Người mời gọi dân qua tiên tri Giê-rê-mi-a: “Hãy dừng lại trên các nẻo đường mà coi, hãy tìm hiểu những đường xưa lối cũ cho biết đâu là đường ngay nẻo chính, rồi cứ đó mà đi: tâm hồn các ngươi sẽ bình an thư thái” (Gr 6,16). Người cũng phán qua miệng của I-sa-i-a: “Hãy đưa mắt nhìn lên tảng đá: từ tảng đá này, các ngươi đã được đẽo ra; hãy đưa mắt nhìn vào hầm đá: từ hầm đá này, các ngươi đã được lấy ra. Hãy ngước mắt nhìn tổ phụ Áp-ra-ham và Xa-ra, người đã sinh ra các ngươi” (Is 51,1-2). Nhân dịp kỉ niệm 150 năm thành lập Hội dòng, những lời này vang vọng tới những người Con Đức Mẹ Phù Hộ chúng ta, với một tính thiết thực đặc biệt và chất vấn mạnh mẽ. Nhìn vào tảng đá nguyên thủy tinh ròng và nhìn lại những lối đường mà những người đi trước chúng ta đã đi qua với lòng can đảm và sự khôn ngoan, đong đầy nơi chúng ta sự ngỡ ngàng và lòng biết ơn.
Nhìn về Maria Domenica Mazzarello
-------------------------------------------------------
Sau phần mô tả về bối cảnh lịch sử trong phần I của tập sách, phần II sẽ cố gắng cho thấy cuộc đời của M. D. Mazzarello cắm rễ sâu trên Lời Chúa như thế nào. Tuy nhiên, chúng tôi tự hỏi: Đối với những người không có cơ hội tiếp cận trực tiếp với Kinh Thánh, họ có thể sống một cuộc đời tràn ngập Lời Chúa không? Ngày nay, dưới ánh sáng của những quan điểm mới hoặc được canh tân, chủ đề “Lời Chúa nơi M.D. Mazzarello” sẽ có thể đạt được một bước đột phá chưa từng biết đến trước đây không? Phải chăng người nữ khiêm tốn, sống trong khung cảnh giản dị của một miền quê nhỏ vào thế kỷ XIX, có thể góp phần đáng kể vào việc “phát triển” của Lời Chúa trong Giáo hội?
Những câu hỏi này và những câu hỏi tương tự sẽ nhận được câu trả lời thấu đáo hơn từ những suy tư trong phần III. Ở đây, trong phần II, chúng tôi chỉ muốn nêu bật một số yếu tố được rút ra từ huấn quyền của Giáo hội và từ kho tàng suy tư thần học đương đại, có thể mở rộng chân trời của chúng ta khi chiêm ngắm diện mạo của Thánh nữ M. D. Mazzarello và tinh thần nguyên thủy. Các ý tưởng được trình bày cách chi tiết để tạo nên sự hoàn chỉnh và theo trình tự để mang tính hệ thống, với mục đích cung cấp những giả định mang tính chú giải, hay những tiền đề thần học trong việc đọc cuộc đời của M.D. Mazzarello dưới dấu chỉ của Lời Chúa.
Chú thích
193 Đc Cv 12,24; 13,49; 19,20.
194 Origene, Omelie sull’Esodo ,1.
195 Gregorio Magno, Moralia 20, 1.
196 Đc Ủy Ban Giáo Hoàng Về Kinh Thánh, Việc giải thích Kinh Thánh trong Giáo hội, I. Các phương pháp và lối tiếp cận trong việc dẫn giải.