Chương 1 - Việc giải thích phần Phụng Vụ Lời Chúa
Antonella MENEGHETTI *
“Những kho tàng củalời duy nhất của Thiên Chúa được biểu lộ một cách tuyệt vời qua các cử hành khác nhau, cũng như trong các cộng đoàn tín hữu tham dự vào các cử hành này”. Đây là xác quyết rất quan trọng trong số 3 của phần Dẫn nhập vào quyển Các Bài đọc trong cử hành Thánh Thể được phát hành năm 1981. Điều này cho thấy rằng bất cứ ai cử hành và đáp lại tác động thâm sâu của Chúa Thánh Thần, thì tiếp chạm thực sự đến các bản văn Kinh Thánh, biết cách làm cho chúng trở thành một biến cố mới, làm cho chúng nên phong phú bằng một cách giải thích mới hữu hiệu hơn.
Đây là một xác quyết tuyệt vời không chỉ xác định tính hiện thực của Lời Chúa mà còn cả sự mới mẻ trong cách giải thích Lời đó. Điều này nghĩa là các bản văn Kinh Thánh được chọn cho lễ kính Thánh Maria Domenica Mazzarello luôn sống động đối với những ai cử hành và những bản văn này có thể được làm phong phú thêm bằng một lối diễn giải mới, qua kinh nghiệm sống và suy tư của người cử hành.
Việc chọn các bản văn Kinh Thánh này mà không phải văn bản khác, tự bản chất đã là một sự chú giải. Một khi các bản văn Kinh Thánh được công bố trong cộng đoàn phụng vụ, chúng thâm nhập vào tâm trí để suy tư, vào con tim để rung động, vào những lựa chọn liên tiếp và tác động đến sự biến đổi của hành vi. Tâm điểm của việc cử hành là mầu nhiệm Vượt qua của Đức Ki-tô sẽ được nhận biết và cảm nghiệm sâu sắc hơn nhờ Người - Chiên Vượt Qua, Đấng duy nhất có thể tháo bỏ ấn niêm phong khỏi Sách Thánh như sách Khải Huyền khẳng định (5,5.9). Hơn nữa, tâm điểm này còn được đón nhận rộng rãi hơn nhờ vào bối cảnh cử hành lễ kính của vị thánh và vào mầu nhiệm trực tiếp liên quan đến cử hành ấy.
Nói cách khác, cộng đoàn dân Chúa cử hành lễ Maria D. Mazzarello làm một kinh nghiệm biến đổi của Đức Ki-tô Ngôi Lời và của vị Thánh đã nhập thể nó, bởi vì Thánh nữ luôn sống dễ dạy trước tác động của Thần Khí.788 Chắc chắn rằng Thánh nữ không biết những giải thích thần học và thiêng liêng của từng bản văn Kinh Thánh mà chúng ta đã chọn cho nghi thức Thánh Lễ của ngài; chắc chắn Thánh nữ không có cuốn Kinh Thánh trong tay hoặc không được nghe công bố bằng tiếng bản xứ vì cuộc cải cách của Công đồng chỉ diễn ra vào một thế kỷ sau đó. Nhưng chắc chắn rằng Thánh nữ biết trọng tâm của Kerygma mà cuộc cải cách phụng vụ đã loan truyền.
Hiển nhiên, Thánh nữ Mazzarello đã nhập thể những bản văn Kinh Thánh theo một phong cách thánh thiện hoàn toàn nữ tính, vốn là điều không thể thiếu để phản ánh sự thánh thiện của chính Thiên Chúa.789 Điều này đã được thể hiện nơi Thánh nữ, cũng như nơi nhiều chị em đã được thúc đẩy bởi chứng từ hơn là bởi những lời uyên bác hay mang nét Kinh Thánh của Thánh nữ. Nhờ chứng tá của Thánh nữ mà các chị em được nâng đỡ và hướng dẫn, để mang Tin Mừng đức ái đến toàn thế giới, như các thư tín và lịch sử của Hội dòng đã ghi nhận.
Các tín hữu lắng nghe Lời Chúa được chọn để cử hành Đấng là Sự thánh thiện của các Thánh trong ngày lễ kính nhớ Mẹ Mazzarello sẽ hiểu rằng: bản văn Kinh Thánh cụ thể đó được chọn vì bản văn ấy nói về Thánh nữ. Cũng như tất cả các thánh khác, Thánh nữ là một nét diễn tả và phản chiếu sự phong phú khôn dò nơi Đức Ki-tô - Đấng Thánh của Thiên Chúa. Đời sống của Thánh nữ giải thích (trong tiếng Ý từ spiega [giải thích] là một lối chơi chữ: mở [s] - các nếp gấp [piega ]) sự thánh thiện của Đức Ki-tô cách cụ thể hơn. Đời sống của Thánh nữ còn được chia sẻ, bẻ ra cho chúng ta sự thánh thiện đó, tuyên bố với chúng ta rằng sự thánh thiện ấy là có thể thực hiện được.
Do đó, dưới ánh sáng chứng tá của Thánh nữ, bất cứ ai cử hành và lắng nghe Lời này đều được thu hút, linh hứng, lôi kéo bởi cách chú giải hiện sinh nơi cuộc đời của Thánh nữ. Điều này mở ra một cuộc đối thoại với Thiên Chúa, tạo ra mối tương quan tin tưởng với Người- Đấng hiện diện trong Lời được công bố và cử hành. Bất cứ ai công bố bằng chính giọng nói của mình về sự hiện diện sống động của Thiên Chúa là Đấng đang nói, cũng như sự hiện diện chứng tá của Thánh nữ, thì người đó đã diễn tả sự hiện diện ấy một cách sâu sắc, vì được chính Thần Khí thúc đẩy. Như thế, ở đây và bây giờ, sự hiện diện ấy có sức khơi dậy những hành động cụ thể của đức tin: ngạc nhiên, vui mừng, tôn thờ, ca ngợi, nhiệt huyết hiến dâng.
Lực đẩy niềm tin này được trao ban từ chứng tá của Maria D. Mazzarello, người diễn giải Lời Thiên Chúa cách sống động, làm cho Thiên Chúa vẫn có thể đến với chúng ta, đi vào lịch sử của chúng ta bằng mối tương quan cứu độ và bằng một dấu ấn đặc biệt, đó là đoàn sủng.790
Như đã đề cập, các bản văn Kinh Thánh được chọn phải được công bố. Các bản văn này trở thành 'âm thanh' ở giữa cộng đoàn tín hữu. Việc công bố này khác với việc đọc riêng hoặc nghiên cứu chú giải. Theo Công đồng và Huấn quyền gần đây, việc công bố Lời Chúa có mục đích cuốn hút những người hiện diện vào cuộc đối thoại của mặc khải và cho phép họ bước vào lịch sử cứu độ, một lịch sử vẫn được đan dệt trong ngày hôm nay để nói về sự hiện diện cứu độ của Đức Ki-tô và Thần Khí của Người. Việc công bố cho phép Lời Chúa đến với lịch sử của chúng ta trong nhiều bối cảnh khác nhau và duy trì mối liên kết cánh chung với Đấng đang và sẽ đến, cũng như với Maria D. Mazzarello là người đã anh dũng noi gương Đức Ki-tô và vẫn luôn đồng hành trong các thăng trầm của cuộc sống chúng ta. Cuộc đối thoại phụng vụ giữa Thiên Chúa là Đấng ngỏ lời và cộng đoàn tín hữu là phía tiếp nhận, được hiện thực hôm qua cũng như hôm nay, ngang qua mối tương quan hỗ tương giữa Thiên Chúa và các tín hữu là những người lắng nghe, đối chiếu, hoán cải, nhập thể và làm cho tương quan này trở thành lịch sử cứu độ.
Nếu trong cái hôm nay của lịch sử, Lời được công bố cho phép cộng đoàn tín hữu được hiểu biết sâu sắc hơn về Thiên Chúa là Đấng vẫn ngỏ lời với thời đại này, thì lời đó cũng cho phép Thánh nữ Mazzarello tiếp cận thực sự với các biến cố lịch sử của chúng ta, nhờ sự diễn giải Lời cách hiện sinh của Thánh nữ.
Theo bước đường của Đức Ki-tô và sau đó là các chứng nhân đã nhập thể Lời, Lời được công bố trở nên hữu hiệu, có khả năng biến đổi vì là Lời sống động và hữu hiệu (x.Hr 4,12); đồng thời Lời cũng hiện thực điều đã phán.791
Giọng đọc công bố Lời và các ngôn ngữ phụng vụ khác nhau đều nói lên sự hiện diện của Thiên Chúa, Đấng hoạt động như Người đã làm trong việc Nhập thể và trong việc biến đổi các thánh nhân của Người, những người đến lượt mình cũng có khả năng lôi kéo các anh chị em khác vào cuộc phiêu lưu, làm cho sự hiện diện của Thiên Chúa nên “Lời sống động”.
Chúng ta có thể tự hỏi đâu là những điểm nhấn của các bản văn Kinh Thánh được chọn cho lễ kính Thánh Maria D. Mazzarello, tức những trích đoạn được chọn để dùng trong cử hành Thánh Lễ hoặc các Giờ kinh Phụng vụ? Đâu là điều các bản văn muốn làm nổi bật lên nơi sự thánh thiện của Thánh nữ, vốn là một nét phản chiếu thánh thiện của Thiên Chúa, ngõ hầu, sự thánh thiện đó tiếp tục lan tỏa sức quyến rũ của một chứng tá đời sống vô cùng độc đáo.
Chú thích
* Antonella Meneghetti, FMA, nguyên Giáo sư về Phụng vụ tại Phân Khoa Giáo Hoàng về Khoa Học Giáo Dục “Auxilium", Roma.
788 Đc Verbum Domini 51.
789 Đc Hãy vui mừng hoan hỉ 12.
790 Số 52 trong tông huấn Verbum Domini của Đức Bê-nê-đíc-tô XVI xác nhận: “Đấng Bảo Trợ [...] gợi lên trong lòng mỗi người tất cả những gì được phát biểu cho toàn thể cộng đoàn tín hữu, khi Lời Thiên Chúa được công bố [...], cũng làm sống lại các đặc sủng khác nhau và thúc đẩy chúng hành động dưới nhiều cách thế”.
791 Thánh Giê-ra-đô nói: “Chúng tôi đọc Kinh Thánh. Tôi nghĩ rằng Tin Mừng là Thân Thể Đức Ki-tô; [...] và khi Tin Mừng nói "Ai không ăn thịt và uống máu tôi" (Ga 6,53), mặc dù những lời này cũng có thể được hiểu về mầu nhiệm Thánh Thể, tuy nhiên Mình và Máu Đức Ki-tô thực sự là Lời Kinh Thánh, là giáo huấn của Thiên Chúa” (trong Thánh Vịnh 147, trong Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo 78,337-338).